Кіріспе

Филиппиндік ойлар құрушы, сыншы және жаңашыл жазушы Кристина Пантожа Идальго (21 тамыз 1944 жылы Кристина Пантожа болып дүниеге келген) – филиппиндік ойлар құрушы, сыншы және шығармашылық көркем әдебиеттің жаңашыл жазушысы. Қазіргі уақытта Филиппин Дилиман университетінде ағылшын және салыстырмалы әдебиетінің зейнеткер профессор және Санто-Томас университетінің Шығармашылық жазу және әдебиет зерттеулер орталығының директоры.

Академиялық мансап

Пантоха Хидальго – Кесон қаласындағы Сент-Пол колледжінің үздік бітірушісі. Ол 1964 жылы философия бакалаврын (философия және әдебиет факультеті) magna cum laude, ал 1967 жылы әдебиет магистрін meritissimus деген атақпен Санто-Томас университетінен алды. Кейін 1993 жылы Филиппин университетінің Дилиман бөлімшесінен салыстырмалы әдебиет бойынша докторлық дәрежесін алды. Ол Филиппин әдеби өнер кеңесінің (PLAC) мүшесі. Бұрын Филиппин университеті жүйесінің қоғамдық істер жөніндегі вице-президенті, Филиппин университеті баспасының директоры және Филиппин университетінің Дилиман бөлімшесіндегі ағылшын және салыстырмалы әдебиет кафедрасының шығармашылық жазу бағдарламасының үйлестірушісі қызметтерін атқарды. UST-де Пантоха Хидальго UST баспасының директоры болып жұмыс істеді. Он бес жылдық шетелдегі жұмысынан бұрын және кейін Хидальго алдымен Санто-Томас университетінде, содан кейін Филиппин университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Салыстырмалы әдебиет бойынша докторлық диссертациясын аяқтағаннан кейін Хидальго әдебиет теориясын оқып, оны өз еңбектерінде қолдануға көптеген мүмкіндіктер алды. Хидальго өзін әдеби сыншы деп ешқашан санамағанын айтты; алайда, ол өзінің бес сындық мақаласын «Ағылшын тіліндегі филиппин прозасы туралы эсселер: Жұмсақ бұрмалау» (1998) деген жинақта топтастыруды пайдалы деп тапты.

Әдеби мансап

Пантожа Идальго он бес жасынан бастап филиппин газеттері мен журналдарына жазады. Ол Таиландта, Ливанда, Кореяда, Мьянмада (Бірма) және Нью-Йоркте жазушы, редактор және мұғалім болып жұмыс істеді. Оның күйеуінің ЮНИСЕФ-пен он бес жылдық байланысының нәтижесінде қалыптасқан қызықты өмір салты оның жазуында көрініс табады. Пантожа Идальго бастапқыда ерекше автобиографиялық/саяхат жазу түрімен танымал болды, оған «Sojourns» (1984), «Аспан қыртыстары, Селадон және Кимчи» (1993), «Мен еске аламын» (1991), «Жүрек жолы» (1994), «Пассаждар: Саяхат очерктері» (2007), «Филиппинді іздеу» (2009) және «Таниямен саяхат» (2009) кіреді. Пантожа Идальго кейіннен көркем әдебиет, шығармашылық жазу, әдебиеттану және редакцияланған антологиялар үшін көптеген сыйлықтар жеңіп алды. Ол өзінің шығармашылық және сындық қолжазбаларын Финляндия, Корея, Филиппин, Таиланд және АҚШ-тағы ірі басылымдарда жиі жариялайды. Саяхат очерктерінен басқа, Хидальго жеке очерктер жинағын жариялады: «Жүрек жолы» (1994), «Үйге оралу» (1997) және «Стелла және басқа да достық рухтар» (2012). Ол сондай-ақ бірнеше антологияларды редакциялады, мысалы «Creative Nonfiction: A Reader» (2003, 2005), «Балалар сағаты» (2007, 2008), «Манила қаласында ұйықтамағандар: Ұйқысыздық туралы әңгімелер және т.б.» (2003), «Менің әдемі ауруларым: Әртүрлі дерттер мен азаптар туралы күлкілі очерктер мен өлеңдер» (2005) және «Фантазия мен сиқырлы әңгімелер» (2008). Ол көптеген жас жазушылардың еңбектерін редакциялап, олардың күш-жігерін қолдады: «Шейкинг the Family Tree» (1998) және Эрлинда Панлилиомен бірлесіп жазылған «Неге мен саяхаттаймын және басқа да эсселер» (2000). Хидальгоға қысқа және қарапайым бастамалық әңгімелер жазу идеясы ұнады, бұл оның «Жоғалған маусымның балладасы және басқа да әңгімелер» (1987), «Жаңбырлы түнге арналған әңгімелер» (1993), «Тек ай ашуланатын жерде: тоғыз әңгіме» (1994), «Жұлдызды ұста» (1999) және соңғы «Жаңбырдан кейін көк аспан: Таңдалған әңгімелер мен әңгімелер» (2005) жинақтарында көрініс тапты. Хидальгоның филиппин әйелдерінің көркем әдебиетіне деген қызығушылығын көрсететін сындық очерктері елдегі феминистік ғылымның дамуына маңызды үлес қосады. Олар: «Филиппин әйелінің жазуы: филиппин әйелдерінің өмірбаяндық баяндамаларында үй және жер аударылу» (1994, 2015); «Фабюлистер мен хроникалар» (2008); «Имбирь шайының бір кесесі үстінде: филиппин әйелдерінің баяндамалары туралы әңгімелер»; «Жайлы бүлдіру: филиппин көркем әдебиеті туралы очерктер» (1998). Ол 2024 жылдың 10 тамызында Таиландтың Бангкок қаласында Таиланд Корольдік отбасы тапсырған Оңтүстік-Шығыс Азия жазу сыйлығын (S.E.A. Write Award) алды. Бұл сыйлық 1979 жылдан бері жыл сайын Оңтүстік-Шығыс Азия жазушыларына, әдетте өмір бойы жеткен жетістіктері үшін, кейде белгілі бір шығармалары үшін беріледі. Ол сондай-ақ Карлос Паланка мемориалдық сыйлығының «Дангал нг Лахи» сыйлығы және «Унионг нг мога Манунулат са Филиппин» (UMPIL) ұйымының «Гавад Балагтас» сыйлығы сияқты басқа да өмірлік жетістіктері үшін марапатталды. Ол сонымен қатар роман үшін Карлос Паланка үлкен сыйлығын және бірнеше Ұлттық кітап сыйлығын (Манила сыншылары шеңбері мен Ұлттық кітапты дамыту кеңесі берген) алды. Доктор Идальго – еліміздің ең танымал жазушыларының бірі. Ол көркем және көркем емес әдебиеттің жазушысы, сыншы және әдебиеттанушы, 40-тан астам кітап жариялаған, оның ішінде үш роман, бес әңгіме жинағы, төрт әдеби сын кітабы және көптеген көркем емес жинақтар бар. Оның соңғы кітаптары: «Мен өскенде не болғым келді: Жазушының ертедегі шәкірті» (UP Press, 2021) және «Жиналған әңгімелер мен әңгімелер» (USTPH, 2019). Тағы бір мемуарлық жинақ жарық көруге дайын.

Роман: Рекуренто

Recuerdo – электрондық пошта арқылы жіберілген хаттардан тұратын эпистолярлық роман. Бұл хаттарды орта жастағы жесір әйел Аманда, университет студенті қызы Марисаға жазады. Аманда Бангкокте, ал Мариса Манила қаласында тұрады. Осы хаттар арқылы Аманда өмірін ретке келтіріп, Марисаға отбасының өткенін түсінуге көмектеседі. Аманда көптеген хаттарында анасы Изабелдің әңгімелерін жиі айтады. Мұндай әңгімелеу тәсілі екі әр түрлі мәдениеттің қарама-қарсы қойылымындағы "Киберкеңістіктегі династияны" тудырды: бірі – сенімді, екіншісі – мәдениетті. Осылайша, бұл оқиға оқырмандарға өмірдің күрделігін талқылайтын, олармен байланыс табуға мүмкіндік беретін тарихты ұсынуға бағытталған, себебі отбасылар көптеген мұраларды және көбінесе белгісіз және айтылмаған әңгімелерді бөліседі. Хидальго осы романға қатысты ерекше прагматикалық көзқарас білдіреді. Бұл роман реализмге негізделмеген, сондай-ақ реализмге ұмтылмайды, ол – романтикалық роман. Суретші Офелия Дималанта Хидальгоны қолдайды, өйткені ол "Recuerdo" туралы сын-тегiрiсiнде оқырмандардың "хаттар арқылы реттеліп, жасалма сабақтастықпен және үнемі келіп түсетін оқиғаларды баяндаудағы кейбір шынайылыққа қайшы келуі мүмкін" деген пікір білдіруі мүмкін екенін айтады. Дималантаның бұл жауабы Хидальгоның "Recuerdo" романтикалық роман екенін растаудың бір жолы екені анық.

Роман: Түстер кітабы

Бұл армандар мен арманда көретін адамдар туралы роман. Бұл романның кейіпкерлері өз армандарында өмір сүреді, әсіресе Анжеланың армандарында. Бірақ оқырмандар осыны постмодернистік роман деп жаңылыспас үшін, кітаптың аннотациясында былай делінген: "Постмодернистік пастишпен ұқсастығына қарамастан, оның сюжеті ізденістің дәстүрлі жолымен дамиды."