Кіріспе

Гиссон Джама Сибанда (1944 - 24 тамыз 2010) – Зимбабвелік саясаткер және кәсіподақ жетекшісі. Ол Демократиялық өзгерістер қозғалысының негізін қалаушы мүшесі болды және қайтыс болған кезде Артур Мутамбара басқаратын Демократиялық өзгерістер қозғалысының фракциясының вице-президенті лауазымында болды. Зимбабве кәсіподақтарының конгресінің бұрынғы президенті, ол алғаш рет 2000 жылғы парламент сайлауында Парламентке сайланды. 2010 жылы қайтыс болған кезде Сенат мүшесі және вице-премьер Артур Мутамбара кеңсесінің мемлекеттік министрі болды.

Ерте өмір

Сибанда 1944 жылы Матабелелендтің оңтүстігіндегі Филабуси қаласында дүниеге келген. Ол Матабелелендтегі Булавайо маңындағы Текуан орта мектебінде оқыған. Ол Пол Танги Мхова Мкондомен бірге оқыды және оны Канаан Банана мен Эдсон Звобго оқытқан. Ол "Рио Тинто" футбол клубында ойнады. Содан кейін ол Родезия теміржолдарында (1980 жылдан кейін Зимбабве Ұлттық теміржолдарында) жұмыс істеді және саясатқа ZAPU-дың әл-ауқат хатшысы ретінде кірмес бұрын кәсіподақ мүшесі болды (1976 жылдан 1979 жылға дейін Родезия үкіметімен түрмеге қамалды). 1980 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін ол NRZ-де локомотив жүргізушісі болып жұмысын жалғастырды. NRZ-де жұмыс істеген кезінде ол кәсіподақ қызметінде белсенді болды және ZCTU президенті болды. Осыдан кейін ол 2000 жылғы парламент сайлауында Нкулуман сайлау округінен депутат болып сайланған кезде NRZ-де Running Shed Foreman лауазымына көтерілді. 1984 жылы Сибанда бес біріккен теміржол кәсіподағының президенті болып сайланды. Ол өндірістік еңбек қатынастары саласында диплом алды және 1988 жылы Зимбабве Кәсіподақтар Конгресінің бірінші вице-президенті болды, ал 1989 жылдан бастап президент болды. Ол 2000 жылы ZCTU саяси партия құру жобасының жетекші мүшесі болды және құрылтай съезінде бірауыздан вице-президент болып сайланды.

МДК қызметі

Сибанда 2000 жылғы сайлауда Нкулуманнан Парламент палатасына сайланды және ZANU PF үміткері Думисо Дабенгваны жеңді. 2005 жылы Сибанда МДК ішіндегі фракцияның жетекшісі болды, ол партияның Зимбабве Сенатына сайлауға қатысуын жақтады, бұрын олар оған қарсы болған болатын. МДК Ұлттық кеңесі қатысуды қолдағаннан кейін, МДК басшысы Морган Цвангирай Сибанданы және оның қолдаушыларын, мысалы, Уэльсмен Нкубені 2006 жылғы ақпан айында өтетін съезге дейін қызметтен шеттетуге бұйырды. Олар Цвангирайды диктаторлыққа айыптады және оның қызметтен шеттетілгенін мәлімдеді. 2005 жылғы қазан айында МДК жарылды, бұл Цвангирайдың бірқатар ірі әріптестерімен түрлі саяси мәселелер бойынша, оның ішінде сайлауға қатысу мәселесіндегі күрделі келіспеушіліктердің нәтижесі болды. Сибанда 2008 жылғы наурызда өткен парламенттік сайлауда Сенатқа сайланды. Ол 2008 жылғы 25 тамызда Сенат төрағасы лауазымына үміткер ретінде өтті, оны екі МДК фракциясы да қолдады, бірақ ZANU PF үміткері Эдна Мадзонге жеңіп, Мадзонгеге 58 дауысқа қарсы 28 дауыс түсті.

Өлім

Сибанда 2010 жылы қатерлі ісікпен күресіп қайтыс болды және оппозицияның екі MDC партиясы да оны ұлттық батыр деп жариялаған алғашқы өкілі болды, бірақ Роберт Мугабе президент Гибсон Сибанданы Батырлар Акрополіне жерлеу туралы олардың өтінішін қабылдамады.