Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1940 жылғы Кинг Видордың фильмі
1940 film by King Vidor
Сюжет
1940 жылы шетелдік тілші, “Комрад Х”, цензураны айналып өтіп, Кеңес Одағы туралы сынды мақалалар жарып жібереді. Құпия полиция бастығы комиссар Васильев баспасөз цензурасын өз қолына алғанын мәлімдейді. Оның алдындағы жолдас Молков “сақтық танытпағандықтан” “жол апатынан” қаза тапты. Барлық тілшілерге рұқсатсыз Мәскеуден шығуға тыйым салынады. Маккинли “Мэк” Томпсон, құпия түрде “Комрад Х”, жауапкершіліктен шет қалып, алкоголик болып көрінеді де, тілшілерге арналған баспасөз мәслихатын өткізіп жібереді. Неміс тілшісі Ван Хофер Мактың бөлмесін иеленеді, ол бөлмені Мак алдын ала төлеп, жөнге келтірген еді. “Нацистке осылай әрекет ету дұрыс па?” – сұрайды Мак Ван Хоферден. Тілші Джейн Уилсон Макқа сол күні оның ескі досы, комиссар Васильев атып өлтірген жолдас Молковтың жерлену рәсімі өтетінін хабарлайды, ол енді Молковтың қабірінде жылайды. Мак тек қабылдау туралы ойлайды, ал Джейн ол бір кезде “кәсіптегі ең жақсы тілші” болғанына көңілі толады. Ван Хофер орыс қонақ үйінің басқарушысымен бірге келіп, америкалық өзінің орнын басып алды деп шағымданады. Әңгіме телефон қоңырауымен үзіледі, ол Макқа Америка жаңалықтар бюросынан Германия Ресейге соғыс жариялағандығы туралы хабарлама келгеніндей көрінеді (иронияға орай Германияның Ресейге шабуыл жасауына бірнеше ай бұрын). Ашуланған орыс басқарушысы неміс Ван Хоферді бөлмеден шығарып жібереді. Молковтың жерлену рәсімінде Мак табутты көтеріп жүрген адамның табутқа соққандығы арқылы сигнал бергенін байқайды. Портативті радио ретінде жасырылған фотоаппаратын пайдаланып, Мак кісі өлтіруші табуттан шығып, комиссар Васильевке оқ атқан сәтті суретке түсіреді. Мак пленканы жасырады. Мактың кім екенін оның жеке күзетшісі Ваня анықтап алады, ол оны қызы Голубканы елден шығаруға уәде беруге шантаж жасайды. Голубка – трамвай жүргізушісі, оны “Теодор” деп атайды, себебі трамвайды жүргізуге тек еркектерге ғана рұқсат беріледі. Теодор – идеалистік коммунист, оны Мак пен Джейн “Кеңес Одағында болуға болатын ең жаман нәрсе” деп жариялайды. Коммунистер билікке қауіпті идеялармен толы, сондықтан коммунистер коммунизмнің жемісті болуы үшін атылады. Теодордың трамвайында отырып, Мак Кеңес Одағына құлшылық етеді және оған АҚШ-та коммунистік идеяларды таратуға көмектесуге ниетті екенін білдіреді. Бастапқыда Мактың ниетіне күдікпен қараса да, оның кеңесшісі Бастаковтың батасымен (жағымсыз фанатикалық идеалисттен құтылуға құштар), Теодор коммунизмнің артықшылықтарын әлемге тарату үшін формалды некеге келіседі. Теодор ретінде үйленуге мүмкіндігі болмағандықтан, ол енді революциялық шейіт Лизванетчка (Лиззи) есімін қабылдайды. Үйлену тойында Лиззи Макқа өзінің құрметіне ие Бастаковтың суретін көрсетеді, оны Мак Васильевтің өлтіруге тырысқан адам ретінде таниды. Джейн Мактан АҚШ-та оның орнына мақала жазуын сұрайды және Макты кеңес үкіметіне қарсы екенін ашық жариялайды. Ол кеткеннен кейін құпия полиция келіп, Мак пен Лиззиді комиссар Васильевке жауап беру үшін алып кетеді. Васильевті күтіп тұрған Мак Ваняның бөлмесінен табылған өзінің радиокамерасын танымайтын болып көрінеді. Мак пен Лиззиді қорғау үшін Ваня өзінің “Комрад Х” екенін айтады және “оның” орамалындағы тесіктерді хабарламаларды шешу үшін қалай пайдалануға болатынын көрсетеді. Мак, Лиззи және Ваня тұтқындалады. Бастаковтың бір топ ізбасарлары олармен бірге тұтқындалады және Лиззи Бастаковқа сатқындық жасаудан гөрі өлгенді жақсы көретінін мәлімдейді. Мак Васильевке күзетші арқылы ұсыныс жасайды. Ол Васильевке оны өлтіруге тырысқан адамның кім екенін айтып, оқиғаның суретін ұсынады. Макты “Васильевке” апарып бара жатқанда, ол Бастаковтың қазір полиция бастығы болғанын біледі. Васильев “пневмониядан” қайтыс болды. Фотосурет Бастаковты ыңғайсыз жағдайға түсіреді, сондай-ақ жаңа үкіметке адалдығын дәлелдеу үшін Бастаковтың 100 ізбасары өлтірілді. Мак Бастаковқа айыптау суретін береді, бірақ негативті жасырады. Бастаков Лиззи, Ваня және Мактың өмірін негативке айырбастайды, оны Мак қайтарып алуы керек. Бастаков сөзінде тұрмайтынын білген Лиззи енді көңілі толады, олар оларды аңдып жүрген құпия полициядан қашып, үштігі танкілерді тасымалдайтын пойызға жасырынады. Лиззидің жүргізуге үйренген танкін иеленіп, олар Румыния шекарасын өтіп, сол жерде беріліп, АҚШ-қа жетеді.
In 1940, a foreign reporter, “Comrade X”, is bypassing censors and sending out critical stories about the Soviet Union. Commissar Vasiliev, chief of the secret police, announces that he has taken over the censorship of the press. His predecessor, Comrade Molkov, who was “not watching his step” has been the victim of a “traffic accident.” All reporters will be restricted, unable to leave Moscow without permits. McKinley "Mac" Thompson, secretly "Comrade X", pretends to be an irresponsible alcoholic who skips the news conference. German reporter Van Hofer has taken over Mac’s room, which Mac has paid for in advance and “fixed up.” “Is this a nice way for a Nazi to act?” Mac asks Van Hofer. Reporter Jane Wilson informs Mac that the funeral will be held that day of Comrade Molkov, shot by his old pal, Commissar Vasiliev, who will now cry over Molkov's grave. Mac pretends to care only about the reception, and Jane expresses disappointment that he was once “the best reporter in the business.” Van Hofer arrives with the Russian hotel manager, complaining that the American has invaded his space. The conversation is interrupted by a phone call, which Mac pretends is the American news bureau notifying that Germany has declared war on Russia (ironically months before Germany’s invasion of Russia actually happened). The indignant Russian manager kicks the German Van Hofer out of the room. At Molkov’s funeral, Mac spots a pallbearer signal by knocking on the coffin. Using a camera disguised as a portable radio, Mac takes a photo as the assassin rises out of the coffin to shoot at Commissar Vasiliev. Mac hides the film. Mac’s identity is discovered by his valet, Vanya, who blackmails him into promising to get his daughter, Golubka, out of the country. Golubka, a streetcar conductor, is called “Theodore” because only males are allowed to drive streetcars. Theodore is an idealistic communist, which Mac and Jane proclaim “the worst thing you can be” in the Soviet Union.” Communists are full of ideals dangerous to authorities, so the Communists are executed so that Communism can succeed. Riding Theodore’s streetcar, Mac pretends to admire the Soviet Union and expresses a wish to help her spread communist ideals in the US. Although initially suspicious of Mac’s motives, with her mentor Bastakoff’s blessing (eager to get rid of a pesky fanatical idealist), Theodore agrees to a sham marriage so she can spread the virtues of Communism to the rest of the world. Unable to marry as “Theodore,” she now takes the name of “Lizvanetchka” (Lizzie), a revolutionary martyr. On their wedding night, Lizzie shows Mac a photo of her idol, Bastakoff, whom Mac recognizes as Vasiliev’s attempted assassin. Jane arrives to ask Mac to file a story for her in the US and exposes Mac as anti Soviet. After she leaves, the secret police arrive to take Mac and Lizzie for questioning by Commissar Vasiliev. Awaiting Vasiliev, Mac pretends to not recognize his own radio camera, which was found in Vanya’s room. To protect Mac and Lizzie, Vanya claims he is Comrade X, showing how cutouts in “his" handkerchief can be used to decipher messages. Mac, Lizzie, and Vanya are arrested. A group of Bastakoff’s followers are imprisoned with them and Lizzie proclaims they would all rather die than betray Bastakoff. Mac relays a proposition to Vasiliev via a guard. He will tell Vasiliev the identity of the man who tried to assassinate him and provide a photograph of the attempt. When Mac is escorted to “Vasiliev”, he finds Bastakoff is now chief of police. Vasiliev has died of “pneumonia.” The photograph is embarrassing to Bastakoff―as are the 100 Bastakoff followers executed at Bastakoff’s orders to prove his loyalty to the new government. Mac gives Bastakoff the incriminating photo but withholds the negative. Bastakoff exchanges the lives of Lizzie, Vanya, and Mac for the negative, which Mac is to retrieve. Knowing that Bastakoff will not keep his word―Lizzie now disillusioned―they evade the secret police trailing them, and the three hide on a train hauling tanks. Appropriating a tank, which Lizzie has been trained to drive, they cross the border into Romania, where they surrender and successfully reach the US.
Өндіріс
"Комрадес Х" фильмінің түсірілімі 1940 жылдың тамыз айының соңында басталды. Фильм "Үздік әңгіме" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Гейбл, отандық мейрамхананың басқарушысын неміс тілшісін бөлмеден шығаруға итермелеу үшін, "Германия Ресейге басып кірді" және "Панцер танктары Украинаға қарай шапқылап келеді" деп болжамды түрде әзілдейді. Фильм шыққаннан кейін бір жылдан аспай Германия шын мәнінде Ресейге және Украина КСР-іне шабуыл жасады. "Комрадес Х" және "Ниночка" сияқты соғысқа дейінгі американдық фильмдер де Кеңес Одағын артта қалған, көңілсіз, депрессиялық және тоталитарлық деп бейнелейді. Бірақ АҚШ Ресейдің жағына соғысқа қатысқаннан кейін, Голливудтағы орыстардың бейнесі бірден батыл, ар-намысшыл, бостандыққа құштар босатушылар болып өзгерді. Ұлыбритания бұл фильмін кинотеатрлардан алып тастады. Фильмнің бір эпизодында Маккинли хатшысы Ольгаға арақ құйып, оны құшақтап алғаннан кейін, Голубка бөлмеге кіреді және оның қызығушылығы үшін әйелдер "шаш тартысқан күреске" түседі, Variety журналы оны "тамсалы" деп сипаттады.
Production on Comrade X began filming in late August 1940. The film was nominated for an Academy Award for Best Story. Gable prophetically jokes that "Germany just invaded Russia" and "Panzer tanks are rolling into Ukraine" to get the Russian hotel manager to kick the German reporter out of his room. Less than a year after release, Germany did indeed invade Russia and the Ukrainian SSR. Pre war American films such as Comrade X and Ninotchka also depict the Soviet Union as backwards, dreary, depressing and totalitarian. After the United States entered the war on Russia's side, however, Hollywood's depictions of Russians immediately changed to brave, honorable, freedom loving liberators. The UK specifically pulled Comrade X from the cinemas. At one point in the movie, after McKinley feeds vodka to his secretary Olga and embraces her, Golubka enters his room and the women engage in a "hair pulling battle" for his affections that Variety described as “a honey."
Кассалық жинақ
MGM деректеріне сәйкес, фильм АҚШ және Канадада 1,520,000 доллар, ал басқа елдерде 559,000 доллар табыс әкеліп, 484,000 доллар пайда тапты.
According to MGM records the film earned $1,520,000 in the US and Canada and $559,000 elsewhere resulting in a profit of $484,000.