Кіріспе

1958 жылғы Атлантика мұхитындағы 4-санатты дауыл

"Хелен" дауылы 1958 жылғы Атлантика дауыл маусымының ең күшті тропикалық циклы болды. Жылдың сегізінші тропикалық дауылы және төртінші дауыл болған "Хелен" 1958 жылдың 21 қыркүйегінде Кіші Антиль аралдарының шығысындағы тропикалық толқыннан пайда болды. Батысқа қарай жылдамдықпен қозғалып, 24 қыркүйекте дауыл күшіне жетті. Тропикалық циклонның дамуына жағдайлардың ыңғайлы болуына байланысты, "Хелен" тез күшейе бастады. АҚШ-тың шығыс жағалауына жақындаған дауыл 26 қыркүйекте 4-санатты күшке жетті, содан кейін ең жоғары қарқынына жетіп, ең төменгі ауа қысымына ие болды. Дауыл Солтүстік Каролина штатының Кейп-Фир мүйісіне 16 шақырымға дейін жақындап, теңізге қайта бұрылды. Солтүстікке қарай жылдамдығын арттырған "Хелен" біртіндеп әлсіреп, 29 қыркүйекте Ньюфаундленд арқылы өтіп, экстратропикалық циклонға айналды. "Хеленнің" экстратропикалық қалдықтары 4 қазан күні Ұлыбританияға жақын жерде тарап кеткенше Атлант мұхиты арқылы шығысқа қарай жылжыды. Солтүстік Каролинаға тікелей соқпағанына қарамастан, құрлыққа жақын болуы АҚШ-тың шығыс жағалауында кең ауқымды зардаптарға әкелді. Күшті жел салдарынан электр қуаты үзіліп, жағалау бойындағы телекоммуникациялар тоқтап қалды. Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қаласындағы метеостанция желдің күшін шамамен өлшеп, сол аймақтағы ең жоғары жел жылдамдығының жаңа рекордын тіркеді. Жауын-шашын көбінесе Солтүстік Каролинада шоғырланғанмен, Maine штатына дейін тарады. АҚШ-тағы зиян 11,2 миллион долларды құрады және бір адам тікелей өлімге ұшырады. АҚШ-қа соққаннан кейін "Хелен" Атлантикалық Канаданың көп бөлігінде күшті жел мен қатты жаңбыр әкелді. Жаңа Шотландиядағы Кейп-Бретон аралында бұл дауыл соңғы 21 жылдағы ең нашар дауыл деп есептелді. Электр қуатының үзілуі арал мен материк арасындағы байланысты тоқтатты, ал Сиднейдегі (Жаңа Шотландия) мүліктік зиян 100 000 канад долларына бағаланды. Ньюфаундлендте "Хелен" құрлыққа шыққанда Аржентия теңіз базасындағы желдің күші шамамен өлшенді, сондай-ақ электр қуатының жоғалуы байланыс желісін бұзды. Бұл аймақтағы жалпы зиян кемінде 100 000 канад долларын құрады. АҚШ және Канадада "Хелен" дауылынан туған жалпы зиян 11,4 миллион долларды құрады, бұл "Хеленді" осы маусымдағы ең қымбат дауылға айналдырды.

Метеорологиялық тарих

Хелен дауылы 16 қыркүйекте Кабо-Верде жанында пайда болған шығыс толқынынан бастау алды. Хэдли жасушасымен байланысты сауда желдерінің әсерінен батысқа қарай жылжығанда, бұл ауа райының бұзылысы біртіндеп күшейді. 20 қыркүйекте жүйе маңындағы кемелер кең аумақты шашыраңқы жауын-шашын және төмен барометрлік қысымды хабарлады. Қызыл Крест дауылға дайындық шараларын жоспарлау үшін 27 дауылға дайындық конференциясын өткізді. Басқа да азаматтық қорғаныс ұйымдары да дауылға дайындық жұмыстары үшін қызметкерлер мен жабдықтарды жұмылдырды. Ауа райы бюросы ауа райын бақылау және айналасындағы елді мекендерді қысқа толқынды радиоарнасы арқылы ескерту үшін Чарльстон (Оңтүстік Каролина) қаласына жылдам қозғалатын метеостанция жіберді. 27 қыркүйекке қараған түні Солтүстік Каролина штатының жағалауындағы, оның ішінде Райтсвилл және Каролина жағажайлары толығымен эвакуацияланды.

АҚШ шығыс жағалауы

Құрғақ жерге ұшырамағанына қарамастан, Хеленнің АҚШ-қа жақын орналасуы Шығыс жағалауда салдарға әкелді. Солтүстік Каролина штатында дауыл ең қатты әсер етті, себебі дауыл осы жерге ең жақын келді. Осыған қарамастан, Форт-Фишердің оңтүстік аймақтарындағы құм төбелері көбінесе толқындармен қиратылды. Кейдер аралында дауылдың қоздырған күшті желдері толқындарды құрлыққа қарай итеріп, үйлерді су басты. Басқа жерлерде ұсақ жағажай эрозиясы болды. Уилмингтон қаласынан 16 шақырым қашықтықта орналасқан Райтсвилл жағажайында 12 үй дауылдан толыққанды қирады. Полиция бұл үйлерге келтірілген залалдың шамамен 300 000 долларға жететінін бағалады. Сондай-ақ, алыс телефон байланысы да үзілді. Басқа аймақтарда да электр қуатының үзілісі жиі болды. Кейп-Хаттераста Хелен шамамен 1 миллион долларлық зиян келтірді. Инфрақұрылымға келтірілген залал жағалаудан 16 шақырым қашықтықта азайғанмен, егінге келтірілген залал 64 шақырым ішкі жерлерде байқалды. Хеленнің ең көп зардап шеккен егіні жүгері болды. Хеленмен байланысты жауын-шашын негізінен Солтүстік Каролинаның жағалау аймақтарында шоғырланды, ең көп жауын Уилмингтон халықаралық әуежайында жауды. Хаттераста жаңбыр мөлшері өлшенді. Штатта Хеленнен келген жалпы залал 11 миллион долларды құрады. Шарлстонда желдің күші жетті және аз ғана зақымдар тіркелді. Залал Джорджтауннан Литтл-Риверге қарай күшейді, соның салдарынан автокөлік апаттары, шатырлардың жыртылуы және пирстердің зақымдануы болды. Штат бойынша дауылдан келген залал 200 000 долларға бағаланды, бірақ бұл жағажай эрозиясын немесе құм төбелеріне келтірілген залалды қамтымайды.

АҚШ-тың басқа жерлері

Хеленнің АҚШ-тың шығыс жағалауынан бұрылып өтуінің нәтижесінде, Каролина штатынан басқа АҚШ-тағы зиян аз болды. Кэбот бұғазындағы желдің күші ең жоғары деңгейге жетті, ал Принс-Эдвард аралының Саммерсайд қаласында да күшті жел болды. Дауыл аралдағы электр желілерін зақымдады, бірақ олар тез жөнделді және аралдағы мектептер жабылды. Жаңа Шотландияның Сидней қаласында мүлікке елеулі зиян келді, нәтижесінде 700-ге дейін адам электр қуатынан айырылды. Бұл зиянның құны 100 000 канад долларына бағаланды. Теңізде, 35 метрлік (115 фут) "Форт Уолш" атты Канада Корольдік атты полициясының кемесі Скатари аралының жағалауына шығып қалды. Хелен дауылынан туған қатты толқындар Карибу, Жаңа Шотландиядағы балық аулау кемесін қиратты, соның салдарынан кем дегенде 1000 лобстер тұзағы Нортумберленд бұғазына кетіп қалды. Нью-Брансуиктегі дауылдың әсері салыстырмалы түрде аз болды. Американдық Қызыл Кресттің мәліметінше, Хеленнен кейін кем дегенде 5000 адам эвакуация орталықтарында уақытша орналастырылды. Дауылдан кейін кең ауқымды эвакуация шараларының және салдарынан өміртен жоғалтудың азаюына байланысты, Ауа райы бюросы дауыл кезінде бюромен ынтымақтасқан бірнеше ұйымға "Халыққа көрнекті қызмет көрсеткені үшін" сертификатын беруді ұсынды. Ұсынылған иегерлер WPTF және WRAL радиостанциялары, сондай-ақ Солтүстік Каролина штатының жол полициясы болды.