Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Май қышқылы
Fatty acid
Пеларгон қышқылы, сонымен қатар нонано қышқылы деп аталады, құрылымдық формуласы CH3(CH2)7CO2H болатын органикалық қосылыс. Бұл тоғыз көміртекті май қышқылы. Нонано қышқылы – түссіз, майлы сұйықтық, жағымсыз, шіріген иісі бар. Суда нашар ериді, бірақ органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Пеларгон қышқылының эфирлері мен тұздары пеларгонат немесе нонаноат деп аталады. Бұл қышқыл пеларгония өсімдігінің атымен аталған, себебі оның жапырақтарындағы майда осы қышқылдың эфирлері кездеседі.
Pelargonic acid, also called nonanoic acid, is an organic compound with structural formula |CH3(CH2)7CO2H. It is a nine carbon fatty acid. Nonanoic acid is a colorless oily liquid with an unpleasant, rancid odor. It is nearly insoluble in water, but very soluble in organic solvents. The esters and salts of pelargonic acid are called pelargonates or nonanoates. The acid is named after the pelargonium plant, since oil from its leaves contains esters of the acid.
Пайдалануы және қолданылуы
Пеларгония қышқылы пеларгония майында эфирлер түрінде табиғатта кездеседі. Метилпеларгонат сияқты пеларгония қышқылының синтетикалық эфирлері хоштандырушы заттар ретінде қолданылады. Пеларгония қышқылы пластификаторлар мен лактар дайындауда да пайдаланылады. 4-нонаноилморфолин туындысы кейбір бұрыш шашырату құралдарының құрамына кіреді. Пеларгония қышқылының аммоний тұзы, аммоний пеларгонаты – гербицид. Ол көбінесе таңдаусыз гербицид – глифосатпен бірге қолданылады, бұл шөптерді жылдам күйдіріп жоюға мүмкіндік береді. Ол өсімдік жасушаларының мембраналарында тесіктер жасау арқылы хлорофилл молекулаларының хлоропласттан шығуына себеп болады. Күн сәулесі астында осы қате орналасқан молекулалар өсімдікке зор тотығу зақымын келтіреді. Метил түрі және этиленгликоль пеларгонаты *Solanum lycopersicum* өсімдігінде *Meloidogyne javanica*-ға қарсы, ал метил түрі *Glycine max* өсімдігінде *Heterodera glycines* және *M. incognita*-ға қарсы нематицидтер ретінде әрекет етеді. Пеларгония қышқылының эфирлері майлау материалдарының алдынан түсетін заттары болып табылады.
Pelargonic acid occurs naturally as esters in the oil of pelargonium. Synthetic esters of pelargonic acid, such as methyl pelargonate, are used as flavorings. Pelargonic acid is also used in the preparation of plasticizers and lacquers. The derivative 4 nonanoylmorpholine is an ingredient in some pepper sprays. The ammonium salt of pelargonic acid, ammonium pelargonate, is a herbicide. It is commonly used in conjunction with glyphosate, a non selective herbicide, for a quick burn down effect in the control of weeds in turfgrass. It works by causing leaks in plant cell membranes, allowing chlorophyll molecules to escape the chloroplast. Under sunlight, these misplaced molecules cause immense oxidative damage to the plant. The methyl form and ethylene glycol pelargonate act as nematicides against Meloidogyne javanica on Solanum lycopersicum, and the methyl against Heterodera glycines and M. incognita on Glycine max. Esters of pelargonic acid are precursors to lubricants.
Фармакологиялық әсерлері
Пеларгоникалық қышқыл шақырғыштықтарды емдеуде вальпроин қышқылынан тиімдірек болуы мүмкін. Бұған қоса, вальпроин қышқылынан өзгеше, пеларгоникалық қышқыл HDAC тежеліміне ешқандай әсер көрсетпеді, бұл оның HDAC тежелімімен байланысты туа біткен кемістіктерге (тератогенділікке) себеп болуының ықтимал еместігін көрсетеді.
Pelargonic acid may be more potent than valproic acid in treating seizures. Moreover, in contrast to valproic acid, pelargonic acid exhibited no effect on HDAC inhibition, suggesting that it is unlikely to show HDAC inhibition related teratogenicity.