Румянцев мұрағатының тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Румянцев мұражайы граф Николай Румянцевтің жеке кітапханасы мен тарихи жинағынан құрылды. Оның бастауы Санкт-Петербургте, Нева өзеніне қарап тұрған ағылшын жағалауындағы 44-ғимараттағы Румянцев үйінде немесе сарайында болды. 1826 жылы Николай қайтыс болғаннан кейін, оның інісі Сергей үйді мұражайға айналдырды. Мұражай 1831 жылы жалпы жұртшылыққа ашылды, бастапқыда аптасына бір күн жұмыс істеді, ал қалған күндері зерттеулер үшін қолданылды. Румянцев мұражайының 1845 жылдан бері Санкт-Петербургтегі Қоғамдық кітапханаға қарасты болғанына қарамастан, күтіп ұстау қиындықтары оны Мәскеуге көшіруге себеп болды. 1862 жылы Николайдың жинағы басқа коллекциялармен, соның ішінде Эрмитаж мұражайынан алынған картиналармен біріктіріліп, Мәскеу Қоғамдық мұражайы және Румянцев мұражайы деп аталды. 1917 жылға дейін мұражай төрт рет атауын өзгертті, ал жинағы 1,5 миллион экспонатқа дейін жетті. Келесі үш жылда, мемлекеттен иеліктен алу және ұлттандыру науқанынан кейін, жинақ көлемі 2,7 миллионға дейін өсті. Дмитрий Менделеев, Константин Циолковский, Федор Достоевский және Лев Толстой сияқты көрнекті тұлғалар осы кітапхананы пайдаланды. 1921 жылы мұражай мен кітапхана әкімшілік және заңды түрде бөлінді. Екінші дананы сақтауға рұқсат берілді. 1924 жылы, Лениннің қайтысынан кейін бірнеше апта өткен соң, Санкт-Петербургтегі Қоғамдық кітапхана сияқты Ленин мұрасын иеленуге үміткерлер болғанына қарамастан, Румянцев мұражайы Ленин кітапханасы болып қайта ұйымдастырылды. Румянцев кітапханасы Ленин кітапханасының құрамына енді, ал қалған жинақтар Третьяков галереясы, Пушкин атындағы Көркемсурет мұражайы және Шығыс өнерінің мемлекеттік мұражайы сияқты мекемелер арасында бөлістірілді. Ленин кітапханасы 1992 жылы Ресей мемлекеттік кітапханасы болып өзгерді.

Санкт-Петербург (1828-1861)

1826 жылы граф Николай Румянцев қайтыс болғаннан кейін оның мүлкіне оның інісі граф Сергей Петрович Румянцев [ru] мұрагерлік етті. Сергей інісі Николайдың жеке өнер туындылары мен кітаптар жинағының қоғамға қолжетімді болуын қалағанын білді. Ол үшін ол Санкт-Петербургтегі Англиялық жағалауда орналасқан Румянцев үйін [ru] пайдалануға шешім қабылдады, онда Николайдың жинақтары сақталған. Румянцев мұражайы 1828 жылы құрылды. Оның құрылуы туралы жарлық 1828 жылдың 22 наурызында бекітілді. Жинақ мемлекетке сыйға тартылды. Ол 1831 жылы көпшілікке ашылды; бастапқыда аптасына бір күн жалпы жұртшылық үшін, ал қалған күндері ғалымдар үшін. Мұражайдың коллекциялары граф Николай Румянцевтің өзінен, өнер туындылары, монеталар, медальдар, орыс саяхаттары мен айналып саяхаттарынан әкелінген заттардан және Вильнюс ескіліктер мұражайы сияқты жерлерден жиналған. Құнды кітаптар жинағы 29 000-ға жуық, ал басқа заттардың саны жүздеген. Кітапханаға XII-XIX ғасырлар аралығындағы кітаптар енді. Румянцев өмір бойы әлем бойынша экспедициялар мен қазба жұмыстарын қаржыландырып келді. Оларға Александр Востоков пен Евгений Болховитинов та қатысты. Николай Карамзин сияқты тарих зерттеушілері осы тарихи дереккөздерді пайдаланды. Мұражайға айналдыру үшін сәулетші шақырылды. Бұл 1830-шы жылдардың ортасында алдыңғы жағына бірінші қабаттан салынған 12 бағана қосылған кезде болды. Иван Мартостың мүсіндерімен қапталған қақпақ орнатылды. Фронттағы мүсіндер Парнасс тауымен, Аполлон Мусагетс, Мнемосина және Музалармен байланысты мифологиядан шабыт алды, бұл ғимараттардың мұражай ретінде қолданылуын көрсетеді және Румянцевке сілтеме жасайды. Кейінірек фронтонға Николайдың «білім беру үшін» деген сөздері жазылды, сонымен қатар «ағарту үшін» деп аударылды, ал бүкіл гравюра «Ағарту үшін» деп оқылады. 1845 жылдан бастап Румянцев мұражайы Санкт-Петербургтегі Императорлық қоғамдық кітапханаға қарасты болды. Мұражайдың директоры Императорлық қоғамдық кітапхананың директоры Дмитрий Бутурлин болды. Владимир Одоевский 15 жыл бойы кітапханамен белсенді түрде байланыста болды және оның Мәскеуге көшірілуі кезінде кітапхана директоры қызметін жалғастырды. Санкт-Петербургтегі мұражайлардың соңғы жылдары кітапхананы ұстау қиын болды. 1863 жылы Румянцев үйі газет редакторына сатылды. Кейінгі иелері үйге қосымша өзгерістер енгізді. 1930 жылдардан бастап үйді Ленинград тарих мұражайы, қазір Санкт-Петербург мемлекеттік тарих мұражайы пайдаланды. Санкт-Петербургтегі қоғамның кейбір топтары кітапхананың Мәскеуге көшірілуіне байланысты наразылық білдірді. Мәскеу қоғамдық мұражайы мен Румянцев мұражайының (ММРМ) ресми құрылу күні 1862 жылдың 19 маусымы, оған қатысты ережелер қабылданған. Зоологиялық жинақ сияқты кейбір жинақтар Мәскеу университетіне берілсе, Румянцев мұражайында ғасырдың басында кітапхана және антикварлық бұйымдар, суреттер және этнография бөлімдері болды. Вирджиния университеті славян тілдері мен әдебиеттері кафедрасының профессоры Катя Дианина мұражайдың Мәскеуге көшірілуі мен ашылуы қаланың «мәдени қайта өркендеуінің» бастауы болды деп жазады. Солдатёнковтың жинағынан Ивановтың «Приам Ахиллден Гектордың денесін қайтаруды сұрайды» картинасы 1901 жылы мұражай жинақтарына қосылды. Санкт-Петербург, 1828–1861 жылдары – Румянцев мұражайы; Мәскеу, 1862–1869 жылдары – Мәскеу қоғамдық мұражайы және Румянцев мұражайы (Гримстед, 2000). Рембрандттің «Ахасуер мен Хаман» картинасы мұражайдың басты көрнекті туындыларының бірі болды. Оның коллекциясына Ескі шеберлердің және кейбір жақындағы суретшілердің суреттері кірді. Павел Третьяков музейге Владимир Боровиковскийдің «Амвроси Подобедов портреті» картинасын сыйға тартты. Бұл жинаққа «Архангел» Евангелиясы да кірді. Иван Цветаев 1912 жылы Пушкин мұражайын құрғанға дейін куратор болып жұмыс істеді. 1915 жылы итальяндық, француздық, голландтық және орыс туындыларын қамтитын әр түрлі қабаттары бар жаңа галерея ашылды. Сондай-ақ, жапондық және қытайлық өнерге арналған бөлім болды. Ленин де кітапхананы пайдаланды және онымен қарым-қатынас жасады. Константин Циолковский 1873–1876 жылдар аралығында Мәскеуде ресми білім алуға қаражаты болмағандықтан, сол үш жыл ішінде кітапхананың ғылыми әдебиетін пайдаланды. 1917 жылға қарай бұл жинақта 1,5 миллион дана болды. Бұл көрсеткіш 1920 жылы мемлекеттік иеліктен алу және мемлекеттік меншікке алу науқанынан кейін 2,7 миллионға дейін өсті. Ленин 1924 жылдың 21 қаңтарында қайтыс болды. Оның есімі салмақты болды және мекемені оның атымен атау қиын кезеңде мемлекеттік қаржыландыруды қамтамасыз етуге ынталандырды. Лениннің мұрагерлігіне үміткерлердің болуына қарамастан, мысалы, Санкт-Петербургтегі қоғамдық кітапхана, 1924 жылдың 5 ақпанында Румянцев мұражайы кітапханасы Лениннің атымен аталатыны және алдағы айларда ол ұлттық кітапхана болады деп хабарланды. Оның орыс өнерінің жинағы Третьяков галереясына берілді; ескі шеберлердің жинағы Пушкин атындағы Көркем өнер мұражайының ядросын құрады, оның ішінде «Халық алдындағы Христос» картинасы бар; Дашков мұражайы (және шетелдік этнография бөлімі) КСРО халықтары мұражайына қосылды.

On the death of Count Nikolay Rumyantsev in 1826 his brother Count Sergei Petrovich Rumyantsev [ru] inherited his property. Sergei knew that his brother Nikolay had wanted his personal art and book collection to be accessible to society. For this he decided to use the Rumyantsev House [ru], located on the English Embankment in St. Petersburg, where Nikolay's collections were already stored. The Rumyantsev Museum was established in 1828. A decree was signed on 22 March 1828 regarding its establishment. The collection was gifted to the government. It was opened to the general public in 1831; initially one day a week for the general public and the remaining days for scholars. The museum's collections, evolving from Count Nikolay Rumyantsev's own, art, coins, medals, items from Russian voyages and circumnavigations, and from places such as the Museum of Antiquities in Vilnius. The collection of valuable books totaled to about 29,000 while other items numbered in the hundreds. The library included books from between the twelfth and nineteenth centuries. In his lifetime Rumyantsev had funded expeditions and excavations across the world. Collaborators included Alexander Vostokov and Eugene Bolkhovitinov. Students of history such as Nikolay Karamzin used these historical resources. An architect was involved in the conversion of the house(s) into a museum. It was at this stage in the mid 1830s when 12 columns were added to the front built up from the first floor. A pediment was added with sculpting by Ivan Martos. The sculpting on the pediment is inspired by mythology connected with Mount Parnassus, Apollo Musagets, Mnemosyne and the Muses, a shout out to the buildings' purpose as a museum as well as a reference to Rumyantsev. At a later date the pediment was engraved with the words of Nikolay, "for (the) good (of) enlightenment", also translated as "for the benefit of education", with the entire engraving reading as, "From the State Chancellor Count Rumyantsev for the good enlightenment" (Russian: ОТb ГОСУДАРСТВЕННОГО КАНЦЛЕРА ГРАФА РУМЯНЦЕВА НА БЛАГОЕ ПРОСВЕЩЕ). Since 1845 the Rumyantsev Museum was affiliated with the Imperial Public Library in St. Petersburg. Dmitry Buturlin, the director of the Imperial Public Library, was the museum director. Vladimir Odoevsky was actively associated with the library for about 15 years and during its shift to Moscow, continued as the library director. During the last few years of the museums' life in St. Petersburg the maintenance of the library proved difficult. In 1863 the Rumyantsev house was sold to the editor of a newspaper. Further changes were made to the house by successive owners. 1930s onwards the house was used by the Museum of the History of Leningrad, now the State Museum of the History of Saint Petersburg. There had been certain discontentment among sections of society in St. Petersburg related to the shift of the library to Moscow. The official founding date of the Moscow Public Museum and Rumyantsev Museum (MPRM) is 19 June 1862 when the regulations related to it were passed. While some collections such as the zoological collection were transferred to Moscow University, the Rumyantsev Museum, at the turn of the century, had a library and departments for antiquities, paintings, and ethnography among others. Katia Dianina of the department of Slavic Languages and Literatures of the University of Virginia writes that the shift of the museum to Moscow and its opening was the beginning of the city's "cultural renaissance". [[File:Alexandr Ivanov 005. jpg|thumb|From the collections of Soldatyonkov, Ivanov's "Priam asks Achilles to return Hector's body" found its way into the museum collections in 1901. DateName; additional informationSt. Petersburg1828–1861Rumyantsev MuseumMoscow1862–1869Moscow Public Museum and Rumyantsev Museum See Grimsted (ed., 2000). thumb|Rembrandt's painting Ahasuerus and Haman was one of the museum's highlights. Its collection included paintings from the Old Masters and some more recent artists. Pavel Tretyakov gave the museum Vladimir Borovikovsky's "Portrait of Amvrosy Podobedov". The collection included the Archangel Gospel. Ivan Tsvetaev was a curator until he went on to found the Pushkin Museum in 1912. In 1915 a new gallery opened with different floors holding Italian, French, Dutch and Russian works. There was also a section for Japanese and Chinese art. Lenin also used and interacted with the library. Konstantin Tsiolkovsky, without the means to enroll in formal education during the period of 1873–1876 in Moscow, used the library's scientific literature during those three years. By 1917, the collection included 1.5 million items. This almost doubled to 2.7 million by 1920 following an expropriation and nationalisation campaign. Lenin died on 21 January 1924. His name carried weight and to name an institution after him was an incentive for ensuring state funding in a difficult period. Despite the presence of contenders for Lenin's legacy, for example the Public Library in Saint Petersburg, on 5 February 1924 it was communicated that the Rumyantsev museum library would be renamed after Lenin and in the coming months it was made a national library. its holdings of Russian art went to the Tretyakov Gallery; the collection of old masters formed the nucleus of the Pushkin Museum of Fine Arts; this included The Appearance of Christ Before the People;'' the Dashkov Museum (and Department of Foreign Ethnography) was incorporated into the Museum of the Peoples of the USSR.