Кіріспе
Люббеке ( ) – Германияның солтүстік-шығысындағы Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі қала. Бұл бұрынғы округтік орталық Вихен жоталарының (Вихенгебирге) солтүстік беткейінде орналасқан және шамамен 26 000 тұрғыны бар. Қала Оствестфален-Липпе аймағындағы Детмольд әкімшілік округінің құрамындағы Минден-Люббеке ауданының бөлігі болып табылады. Люббеке алғаш рет 775 жылы hlidbeki деп жазылған және 1279 жылы қала құқығын алған.
География
Лүббеке Виен жоталарының солтүстігінде, шамамен Херфордтың солтүстігінде және Минденнің батысында орналасқан.
Орналасқан жері
Lübbecke Солтүстік Рейн-Вестфалияның солтүстік-шығысында, Шығыс Вестфалия Липпе (Ostwestfalen Lippe) аймағының солтүстігінде, Minden-Lübbecke ауданының оңтүстік-батысында орналасқан. Ландшафттық тұрғыдан алғанда, қала Minden Land аймағының батысында жатыр. Географиялық жағынан алғанда, құрылыс аймағының көп бөлігі Солтүстік Германия жазығында. Тек қаланың оңтүстік шетіндегі аудандар Вихен төбелерінің солтүстік беткейінде орналасқан, ал төбелері ауданның оңтүстік шекарасын белгілейді. Қаланың өзі төбелердің алдында орналасқан, ал ауданның қалған бөлігі көбінесе ауылдық сипатта. Ауданның солтүстік шекарасын Миттелланд каналы (Mittelland Canal) анықтайды. Ауданның солтүстік-шығысында Гроссес Торфмур орналасқан, ол Оппенвехер Моормен бірге Вестфалиядағы ең ірі батпақ болып табылады. Миттелланд каналының оңтүстігіндегі ылғалды жазықтар, Везер өзенінің мұздық аңғары және жоғары жатқан жерлер арасында Вихен төбелерінің етегінде орналасқан, құнарлы топырақтардың тар жолағы – Lübbecker Lößland деп аталады. Аймақтың солтүстік бөлігі Рахден-Дипенау Гест аймағының құрамына кіреді. Гестте тек Стокхаузен және Альсведе ауылдары мен Люббекке индустриалдық аймағының бір бөлігі орналасқан. Люббекке аумағындағы ең биік төбелер – Хайдбринк (320 м), Вюрцельбринк (319 м) және Книбринк (315 м). Қаланың жанында Рейнеберг (276 м), Хайдкопф (273 м) және Мисенкопф (226 м) орналасқан. Ауданның оңтүстігіндегі төбелер Вихен жотасының ең биік нүктелері болып табылады. Солтүстіктегі жердің биіктігі шамамен 50 метрге жетеді. Ең төменгі нүктесі шамамен 48 метрді құрайды.
Су айдындары
Вихен тауларының суайдыны округтің оңтүстік шекарасын құрайтындықтан, Люббекке қаласының дерлік барлық аумағы солтүстікке қарай суға толып ағады. Тек Вюрцельбринктің оңтүстік беткейіндегі аз ғана гектарлар оңтүстікке қарай суға құйылады. Ронцева өзені қаланың ішінде (көбінесе құбырлар арқылы) ағып, Flöthe және Große Aue өзендері арқылы Везерге жетіп құяды. Дегенмен, Везер өзені округтің аумағынан өтпейді, тіпті Große Aue де тек батыс жағынан ғана кіреді. "Тау бұлағының суы" (Gebirgsquellwasser) Люббеккедегі сыра қайнатушылар үшін әлі де маңызды. Люббекке округінде көптеген табиғи көлдер жоқ. Өзен арналары да, көлдер мен тоғандар да адам жасаған. Ең ірі су айдындары – Миттелланд каналы, Люббекке аумағында 50 гектар су бетін алып жатыр, және сазды жердегі 9 гектарға жуық су көлемі бар аты жоқ көл. Қалған барлық су айдындарының ауданы 1 гектардан кіші. Округ аумағының барлығының 1,5% (98,2 гектар) сумен жабылған.
Геология және табиғи ресурстар
Геологиялық тұрғыдан алғанда, жер беті негізінен төртінші кезеңнің (квартер) жиынтық емес жыныстарымен жабылған, яғни құм, қиыршық тас, лесс және мұздық шөгінділермен, көбінесе плейстоцен дәуірінен. Вихен төбелерінде юра кезеңінің жыныстары, мысалы құмтас та бетінде кездеседі. Әктас тасты, ғимараттар мен жолдар үшін балласт ретінде пайдалану қазір де, бұрын да маңызды. Неттельштедттен оңтүстікке қарай Вихен төбелерінде ірі карьер бар, онда тау жыныстары сындырылып, ұсатылады. Вихендегі көптеген кішкентай карьерлер Люббеккеде ұзақ кен өндіру дәстүрі бар екенін көрсетеді. Бұл төбелерде ғасырлар бойы кен қазылған, Хорст төбесінде ескі кен галереясы сақталған. 20 ғасырдың ортасына дейін Großer Torfmoor-дан шөп жиналып, көбінесе үй ошақтарында отын ретінде пайдаланылған. Ескі тасымалдау жүйелері (типлеу машиналарын қолдана отырып) бірнеше жылға дейін сақталды, бірақ кен орындарының таусылуына және табиғатты қорғау қажеттілігіне байланысты өндіріс тоқтатылды. Жарасымды тік градиенттерге қарамастан, тау өзендерінің аз су жиналатын алабының салдарынан су энергиясын пайдалану мүмкін емес. Бұрын ауданда бірнеше су диірмендері жұмыс істеген. Айльхаузен ауылындағы Вюрцельбринктің етегінде сақталған су доңғалағын көруге болады. Жел энергиясын табиғи ресурс ретінде пайдалану соңғы кезде жанданды. Айльхаузен сияқты жерлердегі жел диірмендері осы энергия көзінің ежелгі заманнан бері қолданылып келе жатқанын көрсетеді. Ауданның Солтүстік Германия жазығында орналасқандығы жел генераторларын пайдалануға қолайлы жағдай жасайды, бірақ олар әлі де басқа энергия генераторларына қарағанда қымбатқа түседі. Люббекке геотермалдық жылу көздерін, әсіресе жер астылық жылу алмастырғыштарды пайдалану және жылу сорғыларын қолдану арқылы жылу өндіру мүмкіндіктері бойынша жақсы немесе өте жақсы бағаланған (қоса берілген картаны қараңыз).
Климат
Люббеккедегі климат оның Орталық Еуропаның теңіздік-континенттік аймағында және Солтүстік Германия жазығында орналасуымен анықталады. Аймақ негізінен Атлантикалық теңіз климатына ие, бірақ кейде континенттік әсерлер де байқалады. Атлантика мұхитының ықпалымен қыстар әдетте жұмсақ, жаздар орташа жылы болады, ал жауын-шашын жыл бойына салыстырмалы түрде тең бөлінеді. Батыс және оңтүстік-батыс желдері басым, олармен бірге жауын-шашын да келеді. Вихен және Тютобург ормандарының қорғаныш жағында орналасқандықтан, аймақтағы жауын-шашын мөлшері, жалпы алғанда, Оствестфаленнің орталық жоталы аймақтарына қарағанда төмендеу, тек олардың ең биік нүктелерінде ғана жауын-шашын көп болады. Бороның солтүстік бөлігіндегі жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен алғанда, ал төбелерде – шамамен. Орташа ауа температурасы , ең жылы ай – шілдеде , ең суық ай – қаңтарда . Төбелерде әр 100 метр биіктікке қарай шамамен - градусқа суық болады. Күнделікті орташа температураның 37 күн бойы (қарашадан наурызға дейін) нөлден төмен қалатын күндері бар. Күн сәулесінің жалпы ұзақтығы жылына 1435 сағатты құрайды, маусым айында 200 сағаттан желтоқсан айында 32 сағатқа дейін өзгеріп отырады.
Air temperatures average , the warmest month is July with , the coldest is January at In the hills it is around to colder per of height. For an average of 37 days (during the months of November to March) the average daytime temperatures remain below The number of hours of sunshine is 1,435 hours per year, with a monthly variation from 200 hours in June to 32 hours in December.
Тарих
Люббекке елді мекені алғаш рет 775 жылы франк императорлық жылнамаларында саксон шабуылы жасаған франк лагері туралы айтылған. Қаланың аты бүгінде "Ронцева" деп аталатын бұлақтан шыққан. Бұл ағылшын тілінде "кішкентай өзеншік" дегенді білдіреді (Төменгі неміс: lüt Beek немесе lüttke Beke, Жоғары неміс: kleiner Bach). Люббекке – саксондық хлидбеки гауының орталық орны болған. Сол кезде хлидбекиде саксондық ангриварийлер мен олардың герцогы Видукинд тұсында шіркеу болған болуы мүмкін, бұл тайпа Шарль Великийдің билігінде христиан діні тараған кезде аймаққа қоныстанған. Люббекке – Минден епархиясындағы ерте шіркеу приходтарының орталығы болды, сондықтан осы аймақта туған дворяндар мен Люббеккедегі рыцарь отбасы Минден епископтарының вассалдары болды. 1279 жылы Люббеккеге Шваленберг епископы Волкин қала құқығын берді. Аймақты Минден епископтары Рейнбург (қазіргі Хюльхорст) қалашығынан басқарды. Ол жердегі иелер негізінен Люббекке әулетінен шыққан. Люббеккедегі Бургманн иеліктері өз кезегінде қамалға қарасты болды. 1806 жылы қалада осы Бургманн иеліктерінің он екісі тіркелді. Бургманндар 1460 жылы алғаш рет аталған қалалық кеңесте көпшілік құрады. 1295 жылдан бастап Люббекке каноникалық шіркеудің бір бөлігіне айналды. Бұл шіркеу 1274 жылы Альден-ан-дер-Аллерде құрылған, бірақ 1280 жылы Нойштадт-ам-Рюбенбергеге, ал 1295 жылы Люббеккедегі Санкт-Андрей шіркеуіне көшірілді. Ол 1810 жылы таратылғанға дейін осы жерде болды. Қалада 4 иелік болды. 1549 жылы епископ Франц фон Вальдек басшылығымен епархиялық синод мұнда өткізілді. 1648 жылы қазіргі қаланың құрамындағы Минден княздығы (секуляризацияға дейін Минден епископтығы деп аталған) Бранденбург-Пруссияға қарасты. Қалалық әкімдік 1705 жылы өртеніп, 1709 жылы қайта салынды. 1765 жылы Пруссия үкіметі маркаларды бөлуді ұйымдастырды, бұл қаланың кірісінің үлкен бөлігін құрайтын құқықтарды бөлу және аңшылық табысын жинау арқылы іске асырылды. Люббекке марканың бөлінуіне қарсы наразылық білдірді. Люббеккедегі ортағасырлық бекіністер 19 ғасырдың басына дейін сақталды. Қыруарлық қымбатқа түсуіне және олардың әскери құндылығы шектеулі болуына байланысты, бекіністер 1830 жылы бұзылды және құрылыс материалдары пайдаланылды, ал қабырғалар серуендеуге арналған алаңдарға айналдырылды. 1807 жылы Францияның Вестфалия Корольдігі құрылғанға және француз әкімшілік құрылымдары енгізілгенге дейін Бургманн иелері Пруссиялық Люббеккедегі биліктің маңызды орталығы болып қала берді және патрициандық таптың дамуына кедергі келтірді. Алайда, орта таптық саудагерлер әрқашан қалалық кеңесте алты сенаторлық орынға ие болды және қала әкімімен бірлесіп қалаға төрағалық ететін азаматтық әкімді ұсынды, бірақ билік дворяндардың қолында болды. 1727 жылы Пруссия үкіметі қабылдаған қала әкімшілігінің ережелері бұл "қос билікті" институционалды түрде бекітті және тек екі сенаторлық орынды көздеді. Вестфалия корольдігінде Люббекке Везер департаменті мен Минден округінің кантон астанасы болды және ол 1811 жылы Францияға түскенде де солай болды (1811 жылдан бастап, Жоғарғы Эмс департаменті). 1813 жылы Люббекке қайтадан Пруссияға қарасты және қысқа уақытқа Везер мен Рейн арасындағы азаматтық басқаруға тиесілі болғаннан кейін Пруссияның Вестфалия провинциясының бөлігі болды. Кең көлемді әкімшілік реформалардан кейін және Минден княздығы таратылғаннан кейін Люббекке жаңадан құрылған Минден әкімшілік округінің және Рахден ауданының бөлігі болды. 1832 жылы Люббекке Рахденді Бюнде ауданының элементтерімен біріктіретін жаңа ауданның әкімшілік орталығы болды, ол Люббекке ауданы деп қайта аталды. Minden Ravensberg-тің барлық жерінде сияқты, тоқыма өнеркәсібі бастапқыда үй өнеркәсібі түрінде пайда болды, кейіннен Пруссия мемлекеті 1899 жылы ашылған Кёльн-Минден темір жолы мен оның Бюндеден Рахденге дейінгі тармағын салумен қолдау көрсетті. Сигара өнеркәсібі Бунде-Ландта және оның айналасындағы қалаларда, соның ішінде Люббеккеде шамамен 1860 жылдан бастап маңызды экономикалық факторға айналды. 1863 жылы Август Блазе сигаро фабрикасын құрды, 1938 жылы оның 6000 қызметкері болды. Бұл оның көптеген филиалдарының қызметкерлерін қамтиды, өйткені бұрынғыдай үй өнеркәсібі тоқыма саласында сигаралар көбінесе үйде немесе дүкендерде кесіліп, оралады және сыланып шығарылды. Экономиканың бұл екі саласы – тоқыма және темекі өнеркәсібі – қазірдің өзінде Люббеккеде әлі де бар, бірақ олардың ықпалы қазір машина жасау және басқа салалардан артта қалып отыр. 1907 жылы Минден аудандық темір жолының Люббеккеге соңғы бөлігі ашылды (1903 жылдан бастап Минденнен Хильге, содан кейін Эйкхорстқа дейін). 1950 жылдары тауар тасымалына байланысты тар жол темір жолы метрлік өлшемнен стандартты өлшемге ауыстырылды. 1974 жылы қозғалыс тоқтатылды және Хильге мен Люббекке арасындағы жол бұзылды. 1912 жылы алғашқы үйлер Төменгі Саксония электр станцияларынан электр қуатына қосылды. 1899 жылы Hahlerbaum-дағы Gasfabrik, жергілікті газ компаниясы құрылды; қазіргі коммуналдық қызметтердің алдағысы. 1934 жылдан бастап Люббеккеде орталық сумен жабдықтау болды. Екінші дүниежүзілік соғыста Люббекке көптеп шабуылға ұшырамады және 1945 жылдың 3 сәуірінде британдық әскерлер ұлы қарсылықсыз басып алды. Жақын орналасқан Бад Ойнхаузен қаласы британдық күштердің және британдық әкімшілік органдары мен әскери штаб элементтерінің штаб-пәтеріне айналды, сондай-ақ Люббеккеде де орналастырылды. Осы мақсатта Люббеккедегі 432 үйдің 251-і одақтастардың тұруы үшін тартып алынып, қоршалды. Қаланың барлық маңызды әкімшілік ғимараттары британдықтарға өткендіктен, қаланың дененің көп бөлігі экстерриториялық аймаққа айналды. Кайзерштрасседегі қаржы кеңсесі британдық оккупациялық аймақ органдарының бас кеңсесі ретінде пайдаланылды. Федеративтік Германия Республикасы құрылғаннан кейін де бұл ғимарат британдық әскери штабының базасы болып қалды, соңғы қолданылуы 1983 жылы бас кеңсесі Герфордта орналасқан 1-ші бронеттандық дивизияның алдында 2-ші бронеттандық дивизиясының штабы болды. Қаланың үстіндегі төбедегі бұрынғы Гитлер жастар оқу орталығы соғыстан кейін Монтгомери штаб-пәтері ретінде тартылып алынды, кейін 1983 жылға дейін 2-ші бронеттандық дивизия штабының офицерлер үйіне айналды. Дивизия Ұлыбританияға қайтарылғаннан кейін ғимарат Шіркеу үйі деп аталды және христиандық қайтару және курстар орталығы ретінде, сондай-ақ жалпы әскери конференциялар орталығы ретінде қайта құрылды, 19 жылғы 2019-де Ұлыбритания армиясы Германиядан шығу аясында жабылды. Бірінші бос сайланған қалалық кеңестің сайлауы 1948 жылдың 17 қазанында өтті. 1973 жылы Билефельд заңының (Bielefeld Gesetz) коммуналдық реформаларынан кейін Минден және Люббекке аудандары жаңа Минден-Люббекке ауданына біріктірілді және барлық аудандық әкімшілік Минденге көшірілді. Сонымен қатар, Люббекке қаласы Блазхайм, Геленбек, Эйльхаузен және Неттельштедт приходтарымен және Алсведе шаруа қожалығымен айтарлықтай ұлғайтылды. Minden Ravensberg-тің барлық жерінде сияқты, тоқыма өнеркәсібі бастапқыда үй өнеркәсібі түрінде пайда болды, кейіннен Пруссия мемлекеті 1899 жылы ашылған Кёльн-Минден темір жолы мен оның Бюндеден Рахденге дейінгі тармағын салумен қолдау көрсетті. Сигара өнеркәсібі Бунде-Ландта және оның айналасындағы қалаларда, соның ішінде Люббеккеде шамамен 1860 жылдан бастап маңызды экономикалық факторға айналды. 1863 жылы Август Блазе сигаро фабрикасын құрды, 1938 жылы оның 6000 қызметкері болды. Бұл оның көптеген филиалдарының қызметкерлерін қамтиды, өйткені бұрынғыдай үй өнеркәсібі тоқыма саласында сигаралар көбінесе үйде немесе дүкендерде кесіліп, оралады және сыланып шығарылды. Экономиканың бұл екі саласы – тоқыма және темекі өнеркәсібі – қазірдің өзінде Люббеккеде әлі де бар, бірақ олардың ықпалы қазір машина жасау және басқа салалардан артта қалып отыр. 1907 жылы Минден аудандық темір жолының Люббеккеге соңғы бөлігі ашылды (1903 жылдан бастап Минденнен Хильге, содан кейін Эйкхорстқа дейін). 1950 жылдары тауар тасымалына байланысты тар жол темір жолы метрлік өлшемнен стандартты өлшемге ауыстырылды. 1974 жылы қозғалыс тоқтатылды және Хильге мен Люббекке арасындағы жол бұзылды. 1912 жылы алғашқы үйлер Төменгі Саксония электр станцияларынан электр қуатына қосылды. 1899 жылы Hahlerbaum-дағы Gasfabrik, жергілікті газ компаниясы құрылды; қазіргі коммуналдық қызметтердің алдағысы. 1934 жылдан бастап Люббеккеде орталық сумен жабдықтау болды. Екінші дүниежүзілік соғыста Люббекке көптеп шабуылға ұшырамады және 1945 жылдың 3 сәуірінде британдық әскерлер ұлы қарсылықсыз басып алды. Жақын орналасқан Бад Ойнхаузен қаласы британдық күштердің және британдық әкімшілік органдары мен әскери штаб элементтерінің штаб-пәтеріне айналды, сондай-ақ Люббеккеде де орналастырылды. Осы мақсатта Люббеккедегі 432 үйдің 251-і одақтастардың тұруы үшін тартып алынып, қоршалды. Қаланың барлық маңызды әкімшілік ғимараттары британдықтарға өткендіктен, қаланың дененің көп бөлігі экстерриториялық аймаққа айналды. Кайзерштрасседегі қаржы кеңсесі британдық оккупациялық аймақ органдарының бас кеңсесі ретінде пайдаланылды. Федеративтік Германия Республикасы құрылғаннан кейін де бұл ғимарат британдық әскери штабының базасы болып қалды, соңғы қолданылуы 1983 жылы бас кеңсесі Герфордта орналасқан 1-ші бронеттандық дивизияның алдында 2-ші бронеттандық дивизиясының штабы болды. Қаланың үстіндегі төбедегі бұрынғы Гитлер жастар оқу орталығы соғыстан кейін Монтгомери штаб-пәтері ретінде тартылып алынды, кейін 1983 жылға дейін 2-ші бронеттандық дивизия штабының офицерлер үйіне айналды. Дивизия Ұлыбританияға қайтарылғаннан кейін ғимарат Шіркеу үйі деп аталды және христиандық қайтару және курстар орталығы ретінде, сондай-ақ жалпы әскери конференциялар орталығы ретінде қайта құрылды, 19 жылғы 2019-де Ұлыбритания армиясы Германиядан шығу аясында жабылды. Бірінші бос сайланған қалалық кеңестің сайлауы 1948 жылдың 17 қазанында өтті. 1973 жылы Билефельд заңының (Bielefeld Gesetz) коммуналдық реформаларынан кейін Минден және Люббекке аудандары жаңа Минден-Люббекке ауданына біріктірілді және барлық аудандық әкімшілік Минденге көшірілді. Сонымен қатар, Люббекке қаласы Блазхайм, Геленбек, Эйльхаузен және Неттельштедт приходтарымен және Алсведе шаруа қожалығымен айтарлықтай ұлғайтылды.
Құрылтайлар
1973 жылдың 1 қаңтарында жүргізілген муниципалдық және жер реформаларына дейін қазіргі ауылдар Геленбек аймағында (Неттельштедт, Эйльхаузен, Геленбек) өздерінің дербес приходтарын құрды немесе Обермехнен, Бласхайм, Стокхаузен және Альсведе сияқты приходтарға қосылған шаруа қоғамдары (Бауэрншафт) болды. Обермехнен, Стокхаузен, сондай-ақ Пруссиялық Олдендорф аймағына (Амт Пруссиш Олдендорф) қарасты Бласхайм приходына жататын, Бласхайм есімді шаруа қоғамы да осылардың қатарында болды. Алсведе қауымы өз атын Алсведе аймағына (Амт) және оның ауданына берді. Бұл біріктірілген аудандар негізінен Миттелланд каналының оңтүстігінде орналасқан, ал 1973 жылдың 1 қаңтарында таратылған Алсведе приходы, Геленбек және Алсведе аймақтары (Амт) солтүстікке қарай кеңінен тараған. 1973 жылы жаңадан құрылған Люббек округінің солтүстік шекарасы ретінде Миттелланд каналы таңдалды, нәтижесінде каналдың солтүстігіндегі кішкентай жерлер, соның ішінде бұрын Люббекке қаласына тиесілі болған жерлер, Еспелкамп қаласына берілді. Алсведе бұрынғы приход аймағында үлкен қайта ұйымдастыру қажет болды. Оның каналынан солтүстікке қарай орналасқан Фиестель және Альсведе ауылдары Алсведе аймағынан бөлініп, Еспелкампке қосылды. Тек каналдың оңтүстігіндегі Альсведе ауылы ғана Люббеккеге қарасты. Оңтүстік жағынан Люббекке Ахльсен Рейнбергке бұрын тиесілі болған Вихен тауларының (Амт Хюльхорст) бір бөлігі берілді, атап айтқанда Рейнберг және Хайдбринктің солтүстік беткейлері.
Дін
Халықтың басым бөлігі евангелистік лютерандық болып келді, себебі Minden князьдік епископтығы протестанттық дінді қабылдады және 1648 жылы секуляризацияланды, содан кейін Minden княздығы ретінде протестанттық Пруссияға қосылды. Оның протестанттық шіркеуінің приходтары – Альсведе, Бласхайм, Геленбек, Люббекке және Неттельштедттегі евангелистік лютерандық приходтар, сондай-ақ Стокгаузендегі Санкт-Петердің тәуелсіз евангелистік лютерандық приходы және Люббеккедегі евангелистік еркін шіркеу приходы. Рим-католик шіркеуінің жалғыз приходы – Люббекке шіркеуі. Бұдан өзге, бірнеше шағын христиандық және христиан емес діни қауымдар да бар. Діни байланыстың таралуын Хюльхорст қаласындағы мектеп оқушыларының мысалы көрсетеді. Балалардың шамамен 72% протестант (евангелистік), 6,8% рим-католик, ал 4,4% ислам дінін ұстанады. 7,4% өзге діндерге жататынын, ал 9,2% ешқандай дінге жатпайтынын айтады.
Театр
1923 жылы құрылған Неттельштедт ашық аспан сахнасы (Freilichtbühne Nettelstedt) шамамен 900 орындық әуесқой театр сахнасы болып табылады. Кале Ворт ашық аспан сахнасы (Freilichtbühne Kahle Wart) қала шекарасына өте жақын, бірақ Хюльхорст аумағында орналасқан. 650 көрерменге арналған қала әкімшілігінде тұрақты түрде қонақ труппалардың қойылымдары мен концерттері өтеді.
Музыка
Көптеген тромбон тобы, мысалы, Посауненхор Неттелштедт, 19 ғасырдың соңындағы пиетистік тромбон тобынан өркендеп, бүгінге дейін сақталып қалған. Люббеккеде музыка мектебі мен Люббекке джаз клубы бар. Сент-Эндрю шіркеуінде осы аттас хор жұмыс істейді. 1922 жылы Геленбек қаласында халық хоры (Volkschor) құрылды. Бұл идея сол кездегі көптеген темекі фабрикаларының жұмысшыларынан туындады, олар жұмыс істеген кезде жиі ән айтып, бос уақыттарын бірлесіп өткізгісі келді. Люббекке симфониялық оркестрі (Sinfonieorchester Lübbecke) 1950 жылы құрылып, 2009–2010 концерттік маусымында 60 жылдығын тойлады. Оның кейбір солистері Люббеккедегі Pro Musica музыка мектебінің оқытушыларының қатарынан шыққан.
Мұражайлар
Барредің сыра әлемінің мұражайы (Brauereimuseum Barre's Brauwelt): қаланың жергілікті сыра зауытының мұражайы ескі қойманың жертөлесінде орналасқан және сыра зауытының тарихын, сондай-ақ сыра жасаудың жалпы тарихын қамтиды. Люббеке қалалық мұражайы (Museum der Stadt Lübbecke): Базар алаңында орналасқан қалалық мұражайда дәстүрлі киім-кешектің толық жинағы, сигара жасау коллекциясы, аяқ шеберханасы және қала тарихына қатысты көптеген экспонаттар қойылған. Көрмеге 16-19 ғасырлардағы монеталар, қару-жарақ, картиналар және күміс әшекейлер қойылған. Ең көне археологиялық табылыстар қола дәуіріне дейін жетеді. Геленбектегі Гельмкер-Хьюс үйі бұрынғы жылдардағы ауыл өміріне шолу ұсынады.
Люббеккедегі ғимараттар
Сент-Эндрю шіркеуі. Шіркеу 1160-1180 жылдары романдық стильде салынған және 1350 жылы готикалық зал шіркеуіне айналдырылды. Рейнеберг қамалының қираған қалдықтары Люббекке төбесінде орналасқан. Бұл орын алғаш рет 1221 жылы жазбаларда кездеседі және 1723 жылы көп бөлігі қиратылды. Бүгінде тек қамал мен ордың іздері ғана көрінеді. Ескі қала әкімшілігі – мәдени және медиа орталығы. Ғимарат алғаш рет 1460 жылы тіркелген, бірақ 1709 жылғы қала өртінен кейін көп бөлігі қайта салынды. Бұл екі қабатты, сыланған, берік ғимарат, екі еңкейген шатыры бар. 1936 жылға дейін шығыс қанаты мен оған іргелес өрт сөндірушілер мұнарасы қосылмаған. Оның тік аркалары мен едендегі галереялары сарайдың пішінін көрсетеді. 2006-2007 жылдары ғимарат мәдени және медиа орталығына айналдырылып, арт жағына қарай кеңейтілді. Тұрғын үйлер. Люббекке Екінші дүниежүзілік соғыста кең ауқымда қиратылмаса да, оның ескі қаласы біртұтас көрінбейді. 20 ғасырдың ортасына дейін оның көшелері қарапайым, екі қабатты, жақтаулы ағаш үйлерден тұрды, олардың көпшілігі 18-19 ғасырларға жатады. Олардың кейбіреулерінде шығыңқы терезелер болған. 1960 жылдардың соңында қаланың қайта құрылысы кезінде ғана тарихи үйлердің саны айтарлықтай азайды. Tribbenhof сияқты тұрғын үйлер мен кәсіпорындар үшін жаңадан салынған базар (Marktplatz) ерекше зардап шекті. 1975 жылы қаладағы ең әдемі ағаш үйлердің бірі, Блюттенштрасседегі 6-үй, қос жақтаулы қақпасымен бірге бұзылды. Тастан салынған ғимараттардың арасында өнеркәсіпші Хехттердің үйі, Остертортрасседегі 7-үй ерекше көзге түседі. Бұл классицизм стиліндегі сыланған ғимарат 1832 жылы мейрамхана және қонақ үй ретінде салынған. 1950 жылдары алынып тасталған сыртқы баспалдағы 1990 жылдары қайта орнатылды. Нидерторштрасседегі Ескі дәріхана (Alte Apotheke) орналасқан. Бұл екі қабатты, жартылай ағаштан жасалған, мансардты шатыры бар ғимарат 1820 жылы салынған. Ланген-штрасседегі (23, 25, 26 және 44-үйлер) және Сент-Эндрю шіркеуінің маңында, оның ішінде Пфаррштрасседегі 3-үй, декананың резиденциясы сақталған. Вильгельмплацтағы 1-үйде 18 ғасырға дейінгі тарихы бар бір қабатты Пфаррвивенхаус ("қасиетшінің жесірінің үйі") орналасқан. Ол 2002 жылы толыққанды түрде қалпына келтіріліп, қазір қонақ үй болып табылады. Am Markt көшесіндегі 19-үйдегі Бургманнсхоф фон дер Рекке жергілікті тарих мұражайы орналасқан. Бұл екі қабатты, сыртқы баспалдағы бар берік ғимараттың басты кіреберісінің үстіндегі жазу 1735 жылды көрсетеді, бірақ оның негізгі бөлігі одан да ертерек болуы мүмкін. Әулеттік үйдің (Herrenhaus) бір бөлігі, аула қабырғасы, қақпа және 1985 жылы қалпына келтірілген қойма (Speicher) сақталған. Grapendorfs Hof (қоғамдық орталық), Gerichtsstraße көшесіндегі 5-үй. Бұрынғы әулеттік кешендегі бірнеше ғимараттардың ішінде тек әулеттік үй ғана сақталған. Үйдің негізгі бөлігі, шамамен, 16 ғасырдың соңында салынған. 1734 жылғы қала өртінен зақымданған сарай кейін қайта салынды. Бүгінде ол қарапайым, жеті бұрышты, сыланған ғимарат, сыртқы баспалдағы жақында жол қозғалысын жеңілдету үшін алынып тасталды. 1828 жылы бұрынғы кастелянның резиденциясы (Бургманнсхоф) қала соты ретінде пайдалану үшін қазынашылық кеңсесінен сатып алынды. 1845 және 1846 жылдары солтүстікке қарай жеті бұрышты қанат қосылды, ол аудандық түрме ретінде пайдаланылды. 1988 жылы аудандық сот үлкен ғимаратқа көшкеннен кейін кешен қалаға қайтарылды, ол оны азаматтардың қоғамдық орталығына айналдырды. Ол 1993 жылы ашылды. Ескі аудандық сотты қазіргі уақытта көптеген ұйымдар пайдаланады. Барре сыра зауыты (Brauerei Barre). Ең көне ғимараттар сыра зауытының іргетасы қаланғаннан кейін, 1842 жылы салынды. Бұл жерде готикалық мұнарасы бар үйдің үйі басым. Бороның екінші ең биік төбесінде, Вурзельбринкте, 19 ғасырда салынған күзет мұнарасы орналасқан. Сыра бұрқағы (Bierbrunnen): Бургманнхофтағы бұрқақ 1954 жылы Эрнст Людвиг Барре сыйға тартқан. Ол Сыра бұрқағы фестивалінде (Bierbrunnenfest) жылына бір рет сыра таратады.
Қаладағы ғимараттар
Геленбектегі Әулие Николай шіркеуі шамамен 1495 жылы салынған. Геленбек шіркеуінің мұнарасы одан да ертерек, шамамен 1100-1150 жылдар аралығында тұрғызылған болуы мүмкін. Археологиялық қазбалар 10 ғасырда осы жерде бұрынғы шіркеу болғанын көрсетті. Мұндағы шіркеу туралы алғашқы жазба 1156 жылға жатады. Сент-Эндрю шіркеуі, Альсведе: Люббеккеден жоғары орналасқан Месенбург қамалының қираған қалдықтарынан салынған болуы мүмкін. Гехрмкер Хьюс: қазіргі түріндегі Гехрмкер Хьюс – 1798 жылы салынған ағаштан жасалған шаруа үйі. Бүгінде ол жергілікті тарих мұражайы (Heimathaus) ретінде пайдаланылады. Königsmühle Eilhausen: Эйлхаузендегі бұл жел тегірмені 1748 жылы салынған және дөңгелек құмтастан жасалған мұнарасы бар. Тегірменде ауа бағыттайтын құрылғысы бар. Тегірмен Вестфалия тегірмендері жолындағы маңызды нүкте. Wassermühle Eilhausen: ағаштан жасалған қабырғалы, тастан салынған ғимарат 1698 жылы салынған болуы мүмкін. Су дөңгелегінің диаметрі 2,6 метр. 19 ғасырда Люббеккеде осындай көптеген тегірмендер болған. Тегірмен Вестфалия тегірмендері жолындағы маңызды нүкте. Стокхаузен сарайы: Стокхаузен сарайы – Стокхаузендегі су қамалы. Бұл сарайдың тарихы кем дегенде 14 ғасырға дейін жетеді. Stockhausen: Стокхаузен өзінің ерекше рустикалық шаруа қожалықтарымен, аймақтық ерекшеліктері бар ағаштан жасалған құрылыстарымен және олармен байланысты шағын үйлермен ерекшеленеді. Онда 19 ескерткіш ғимарат бар. Егістіктердегі ескі емен ағаштары, аралас жеміс бақтары және шағын бақшалар ауылдық көріністі күшейтеді. 1995 жылы "Біздің ауылды әдемілендірейік" ("Unser Dorf soll schöner werden") атты байқауда Стокхаузен бірнеше рет алтын медаль жеңіп алды. 1997 жылы Стокхаузен Оствестфален-Липпе аймағындағы төрт "мәдени үлгідегі ауылдың" (Kulturmusterdörfern) бірі деп тағайындалды. Ренкхаузен сарайы: нео-Ренессанс стиліндегі сарай 1278 жылы алғаш рет айтылған ескі су қамалының қабырғаларының үстіне салынған. Обернфельде сарайы: бұрынғы рыцарь иелігі және сарай 1540 жылы алғаш рет тілге алынған. Эйкель сарайы: бұрын Эхольте сарайы деп аталған, ол Бласхаймның жанында орналасқан. Эхольтелік Эйлваст есімді рыцарь туралы мәліметтер сарай 1183 жылға дейін болған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұрын Үлкен Эйкель сарайы және Кішкентай Эйкель сарайы болған. Алайда бұл екі иелік 18 ғасырдың басында біріктірілді. Вавилония: Ла Тене мәдениетіне жататын төбелік бекініс Обермехненге жақын, Виен тауында орналасқан және ол қорғанысқа арналған қамал болған болуы мүмкін. Мейзенбург: Мейзенкопф төбесіндегі осы бекіністің қираған қалдықтары ғана сақталған. Ол, шамамен, 12 ғасырда қиратылған.
Саябақтар
Люббекке – орман мен сортап аралығында орналасқан шағын қала, сондықтан оған дәстүрлі мағынадағы кең саябақтардың қажеті жоқ. Люббеккеден 10-15 минуттық жерде Вейхен төбелері мен TERRA.vita табиғи паркі орналасқан. Люббекке тұрғындары қала орталығының жақын маңындағы Gallenkamp ашық кеңістігін пайдаланады, ол парктің орнына ұқсайды. Осы жерден Люббекке аймағына әдемі көрініс ашылады. Қыс мезгілінде Люббекке жастары Gallenkamp-та сырғанады. Schützenstraße аймағында сондай-ақ ұзын бойлы саябақ бар. Зират пен Виттекинд гимназиясы арасында тағы бір үлкен, жергілікті далалық аймақ орналасқан. Ерекшелігі, жоғарыда аталған барлық саябақтар мен ашық кеңістіктер Вихен төбелеріне жақын орналасқан, бірақ таңдаулы тұрғын үйлердің аудандарына да қол жетімді. Қала сыртындағы саябақтардың көпшілігі сарайлар мен қамалдардың аумағында орналасқан. Олардың ішінде көпшілікке ашық емес келесі саябақтар бар:
Стокхаузен сарай паркі: Бұрынғы барокко бақтарынан аз қалдықтар ғана сақталған. Шамамен 200 жыл бұрын отырғызылған қаштандардан тұратын аллея солтүстіктен оңтүстікке қарай сарайдан Рекке отбасының зиратына дейін созылып, бұрын бақтың бір бөлігі болған. Ренкхаузен сарай паркі: Сарайдың ландшафтық бақтары шамамен 1900 жылы жасалған. Басты элементі – ескі ағаштармен толыққан ашық көгалдық алаң. Бақтардың құрамына сондай-ақ жасанды төбе мен үңгір кіреді. 100 жылдық Ренкхаузен липа аллеясы сарайдан шығысқа қарай созылады. Обернфельде сарай паркі: Сарай паркі, 1829 жылы салынған және қазір тұрғын үйге айналған оранжереямен бірге салынған болуы мүмкін. Оранжерея – жолдар мен аллеялармен толыққан тарихи ландшафтық парктің орталық бөлігі. Бастапқы парктен тек оранжереяның оңтүстігіндегі бірнеше элементтер сақталған.
Stockhausen Manor Park: Little remains of the former Baroque gardens. An avenue of chestnuts, around 200 years old, runs from north to south from the manor house to the Recke family graveyard and was once an element of the gardens. Renkhausen Manor Park: The landscape gardens of the manor house were laid out around 1900. A central element is the open area of lawn, which is studded with old trees. An artificial hill and a grotto also form part of the gardens. A 100 year old Renkhausen lime avenue runs eastwards from the manor house. Obernfelde Manor Park: The manor park was probably laid out together with the orangery, built in 1829 and now a residence. The orangery forms the centrepiece of a historic landscape park with a relatively extensive system of paths and avenues. Of the original park only a few elements south of the orangery remain.
Спорт
Тус Неттельштедт Люббек командасының гандбол клубы Люббек қаласында орналасқан. Қазіргі уақытта клуб Германияның бірінші гандбол лигасында өнер көрсетеді.