Кіріспе
Америка Азамат соғысының шайқасы
Колб фермасы шайқасы (22 маусым 1864 ж.) генерал-лейтенант Джон Б. Худ басқаратын конфедерация корпусының генерал-майорлар Джозеф Хукер мен Джон Скофилдтің қол астындағы екі одақтық корпустың бөлімдеріне шабуыл жасауымен өтті. Бұл шара Америка Азамат соғысының Атланта науқанының бір бөлігі болды, ол генерал Джозеф Джонстон басқарған Теннесси армиясы мен генерал-майор Уильям Тэкумсе Шерманның басқаруындағы одақтық күштер арасында жүрді. Худ өзінің корпусының алдындағы одақтық күштерге жеңіліс сыйлай алатынына сенді және шабуылға бұйрық берді. Бірақ Хукер мен Скофилд әскерлері тиімді позицияларда орналасқандықтан, Худтың сарбаздарын ауыр шығынмен кері шегіндірді. Хукер шайқас туралы есебін бергеннен кейін, оның мен Шерманның арасында пікір келіспеушілік туды. Бұл Хукердің артық айтқан мәлімдемесінен және Шерманның болжамды қате түсінігінен туындады. Екі генералдың арасында бұрыннан сенімсіздік болғандықтан, бұл дау олардың қарым-қатынасын одан бетер нашарлатты. Кольб фермасында одақ тактикалық жеңіске жеткенімен, Шерманның конфедерацияның сол қанатын айналып өту маневріне кедергі келтірілген сияқты болды. Джонстон армиясын айналып өту әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін, Шерман бес күннен соң майданға тікелей шабуыл жасауға бұйрық берді.
Одақ әскері
Одақтың армиясының генерал-лейтенанты, генерал Улисс Грант Шерманға "Джонстон әскеріне қарсы қимыл жасауға, оны талқандауға және жау елінің ішкі аймағына мүмкіндігінше тереңірек енуге, олардың соғыс ресурстарын барынша зақымдауға" бұйрық берді. Шерман үш армияның бөлімшелеріне басшылық етті. Джордж Х. Томас генерал-майор басқарған Камберленд армиясы генерал-майор Оливер Отис Говард басқарған IV корпустан, генерал-майор Джон М. Палмер басқарған XIV корпустан, генерал-майор Джозеф Хукер басқарған XX корпустан және Эдвард М. МакКук, Кеннер Гарард және Хью Джадсон Килпатрик бригада генералдары басқарған үш атты әскер дивизиясынан құралды. Джеймс Б. Макферсон генерал-майор басқарған Теннесси армиясы Джон А. Логан генерал-майор басқарған XV корпусты, Гренвилл М. Додж генерал-майор басқарған XVI корпустың сол қанатын және Фрэнсис Престон Блэр генерал-майор басқарған XVII корпусты қамтыды. Джон Скофилд генерал-майор басқарған Огайо армиясы Скофилд басқарған XXIII корпус пен Джордж Стоунмен генерал-майор басқарған атты әскер дивизиясынан тұрды. Шерман шамамен 100 000 адамнан тұратын әскермен жорығын бастады, оның ішінде Томасқа қарасты 60 000 адам мен 130 зеңбірек, Макферсонға қарасты 25 000 адам мен 96 зеңбірек, ал Скофилдке қарасты 14 000 адам мен 28 зеңбірек болды. Даллас маңындағы шайқастарда Шерман 12 000 адамды жоғалтты, бірақ сол кезде XVII корпусымен күшейтілді.
Конфедерациялық армия
Джонстонның Теннесси армиясы науқанды генерал-лейтенанттар Уильям Дж. Харди және Джон Белл Худ басқарған екі жаяу әскер корпусымен, сондай-ақ генерал-майор Джозеф Уилер басқаратын ат әскер корпусымен бастады. Біраз уақыттан соң армияға Миссисипи армиясынан генерал-лейтенант Леонидас Полк корпусы мен бригадир генерал Уильям Хикс Джексонның ат әскер дивизиясы қосылды. Полк 14 маусымда Пайн-Маунтинде қаза тауып, уақытша оның орнына генерал-майор Уильям Уинг Лоринг тағайындалды. Харди корпусына генерал-майорлар Уильям Б. Бейт, Бенджамин Ф. Читам, Патрик Клебурн және Уильям Х. Т. Уокердің дивизиялары кірді. Худ корпусы генерал-майорлар Томас К. Хиндман, Картер Л. Стивенсон және Александр П. Стюарт дивизияларынан құралды. Полк корпусы генерал-майорлар Эдвард С. Уолтолл мен Сэмюэл Гиббс Френч, сондай-ақ бригадир генерал Винфилд С. Федерстонның дивизияларынан тұрды. Соңғы рет 19 мамырда Касвилл шайқасында Конфедерация армиясының қатарында 70 000–74 000 әскер болған. Одан бері Джонстон армиясы Даллас маңындағы шайқаста шамамен 3000 қаза тапты.
Бұрынғы операциялар
Атланта жорығы 1864 жылдың 7 мамырында Шерман әскерлері ілгерілеуді бастағанда басталды. Шерман Макферсон армиясын батысқа кең айналым жасауға жіберді, ал Томас пен Скофилд басқаратын әскерлер Джонстонның қорғанысына тікелей шабуыл жасады. Рокки-Фейс-Ридж шайқасынан кейін Джонстон Далтон бекінісінен шығып кетті. Ресака шайқасы 13-16 мамыр аралығында болды, одан кейін Джонстон тағы да шегінді. Адерсвиллдегі шайқастан кейін Джонстон Шерман әскерлеріне, кең майданмен ілгерілеген күйде, тұзақ құруға тырысты. 19 мамырда Касвилл шайқасында Джонстонның қарсы шабуылы сәтсіз аяқталды және Конфедерация армиясы ертесі күні шегінді. Аллатуна өткеліндегі конфедераттардың қорғанысы тым мықты болғандықтан, Шерман Джонстонның позициясын батысқа кең айналым жасап бұруға тырысты. Бұл мамырдың соңында Жаңа Үміт шіркеуі, Пикетт Милл және Даллас шайқастары деп аталатын бірқатар шайқастарға әкелді. Одақ әскерлері шығысқа қарай жылжып, Джонстонды тағы да шегінуге мәжбүр етті. Маусымның ортасында Гилгал шіркеуі мен Пайн тауы маңында бірқатар шайқас болды, одан кейін Джонстон Кеннесо тауына шегінді.
Кеннесау
Кеннесо тауы Конфедерация қорғанысының кілті болды. Солтүстіктен келіп жеткен темір жол Кеннесо тауының солтүстік жағынан солтүстік-шығысқа бұрылып, кейін Мариеттаға жеткенше оңтүстікке қарай бұрылды. Тау жотасы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылып, үш ерекше нүктеден тұрады. Олар – солтүстік-шығыс жағындағы айналасынан 210,62 метр биікке көтерілген Үлкен Кеннесо, шамамен 121,92 метрлік шыңы бар Кішкентай Кеннесо және оңтүстік-батыстағы 60,96 метрлік Пейджон төбесі. Үлкен Кеннесоның биік орнынан одақтық әскерлердің күндізгі кез-келген қимылын бірден байқауға болады. Кеннесо тауы Роки-Фейс-Ридж мен Аллатуна асуынан гөрі мықтырақ орналасқан еді. Худ корпусы Кеннесо тауының шығысында және Мариеттаның солтүстігінде Конфедерацияның оң жақ қанатын ұстады. Лоринг корпусы таудың орталық бөлігін бақылады, оның құрамында оң жақта Федерстон дивизиясы, ортада Уолтолл дивизиясы және сол жақта Френч дивизиясы болды. Харди корпусы сол жақ қанатын ұстады, оған Уокер, Бейт, Клебурн және Читам дивизиялары оңнан солға қарай орналастырылды. Харди әскерлері соңғы күндері жауған қатты жаңбырдан ісінген Нозз-Крик өзенінің артында орналасты. Конфедерацияның негізгі қорғанысының алдында бекітілген форпост желісі орналасқан. Конфедерация жаяу әскері ұзақ фронтты қорғады. Уилер атты әскері оң жақ қанатты, ал Джексон атты әскері сол жақ қанатты күзетті. 19 маусым күні таңертең Шерман Конфедерация әскерлерінің Чаттахучи өзеніне шегінгенін ойлады, бірақ күнінің соңында бұл бағалаудың қате екенін түсінді. Макферсонның үш корпусы одақтық әскердің сол жақ қанатын құрады, ал Блэр корпусы ең сол жақ қанатта орналасты. Томас армиясы Палмер корпусымен сол жақта, Говард корпусы ортада және Хукер корпусы оң жақта алға жылжыды. Одақтың оң жақ қанатында Скофилд корпусы Sandtown Road бойымен оңтүстік-шығысқа қарай бағытталды. Сол жақта Гаррард дивизиясы мен Уилер арасында қарқынды атты әскер шайқасы болды. Хукер Нозз-Крик өзенінің батысқа қарай иіліп тұрған жерінен өтіп, корпусын өзеннің шығыс жағында орналастырды. Скофилд Powder Springs Church-тен Мариеттаға дейінгі жолдың Нозз-Крик өзенін кесіп өтетін жеріне жетті, бірақ кесіп өтуге тырыспады. Одақтық артиллериясы Пейджон төбесін атып, Френчтің Миссури бригадасына 35 адамдық шығын келтірді, оның ішінде бригада командирі, бригадир генерал Фрэнсис Кокрелл қаза тапты. Френч жауап ретінде өз артиллериялық экипаждарына Пейджон төбесіне дейін топырақ тарттырып, орналастырды. 20 маусымда Шерман оң жақ қанатын оңтүстікке қарай кеңейтуге кірісті. Говард бригадир генерал Томас Дж. Вуд дивизиясын және генерал-майор Дэвид С. Стэнли дивизиясынан бір бригаданы Хукер корпусының сол жақ қанатын алмастыруға бұйрық берді. Бригадир генерал Альфеус С. Уильямстың Хукердің сол жағындағы дивизиясы корпустың оң жақ қанатына ауысты. Кейін Стэнлидің басқа бригадалары Нозз-Крик өзенінің батыс жағалауына өтіп, екі төбені басып алды, бірақ Конфедерация әскерлері қарсы шабуыл жасап, олардың біреуін қайтарып алды. Стэнли дивизиясы шайқаста 250 адамдық шығынға ұшырады. Сол күні қайтадан жаңбыр жауып тұрғандықтан, Шерман ауа райы жақсарғанша шабуылға түсуден бас тартты. Бригадир генерал Джейкоб Долсон Кокстың Скофилд корпусының бөлімшесі Нозз-Крик өзенін сәтті кесіп өтіп, шығыс жағында бекінді. Ұзақ жауған жаңбырдың салдарынан одақтық және конфедерациялық әскерлердегі көптеген ауру сарбаздар артқа эвакуацияланды.
21 маусымдағы қозғалыстар
21 маусымда Шерман әскері оңға қарай жылжуын жалғастырды. Макферсонның Теннесси армиясы Томас әскерінің Камберленд армиясының бір бөлігін алмастырды. Палмер корпусы Говард корпусының бригадир генералы Джон Ньютон дивизиясын ығыстырды. Ньютон дивизиясы Хукер корпусының сол қанатын иеленді, оған оңға қарай кеңейтуге мүмкіндік берді. Говард корпусы бұрын конфедераттар басып алған төбені қайта басып алып, бірнеше жүз метрге жылжуға жағдай жасады. Хукер корпусы да сол кезде алға жылжып, Колб (Кулп) фермасы маңындағы төбелерді басып алды, сонымен бірге сол жақтағы Говард корпусымен байланысын сақтап тұрды. Бригадир генерал Майло С. Хасколл дивизиясы Скофилд корпусынан Ноуз Крик арқылы өтіп, Хукер корпусының оң қанатымен байланыс орнатты. Стоунменнің атты әскері Скофилдтің оң қанатында Джексон дивизиясымен шайқасты. Джонстон Шерманның оң қанатын кеңейткенін байқап, Хардидің қатарларының шегіне жеткенін түсінді. Сондықтан ол Худ корпусын оңдан сол қанатына жылдырып, қарсы шара қолдануға шешім қабылдады. Бос қалған жерді толтыру үшін Джонстон Лорингке корпусын оңға қарай кеңейтуді бұйырды және Уилерге атты әскерін Худтің бекіністерін қорғауға жіберді. Джонстон Макферсонның әлсіреген оң қанатына шабуыл жасайтынын білді, бірақ Шерманның соңғы қимылдарының барлығы одақтың оң қанатында болды. Джонстон тәуекелге баруға келісті, өйткені оның балама жолы тек қана кері шегіну болды. 21 маусым күні таңда Скофилд Мариеттаға жолдың күзетілмегенін ойлады. Бірақ кешке қарай, Скофилд оған күшті қарсылық көрсетіліп жатқанын сезді. Шындығында, Худ корпусы таңертең бастапқы орналасқан жерін тастап, кешке Мариеттаның батысындағы Powder Springs жолында орналасты.
22 маусымдағы іс-қимыл
22 маусым күні аспан ашық болғандықтан, Шерман Джонстонды кері шегінуге мәжбүрлеу үшін күшті шабуыл жасауға шешім қабылдады. Ол Томасқа Хукерге корпусын шығысқа, Мариетта қаласына қарай жылжытуды бұйырды. Шерман Скофилдке Хукердің оң жақ қанатымен қосылудан бұрын Powder Springs – Marietta тас жолымен ілгерілеуді және Sandtown тас жолы Powder Springs тас жолымен кездесетін Чейни үйін күзетуді тапсырды. Түстен кейін Хукер генерал-майор Дэниел Баттерфилд дивизиясын сол жақта, бригада генерал Джон У. Гириді ортада, ал Уильямс дивизиясын оң жақта ілгерілетуге бұйрық берді. Біраз уақыттан соң Хукердің барлаушылары конфедерат әскерлерінің алда келе жатқанын және шабуылға дайындалып жатқанын хабарлады. Бұл ақпарат Хукерге корпусын Хауардтың оң жақ қанатынан Powder Springs – Marietta тас жолындағы Колб фермасына дейінгі сызыққа орналастыруға бұйрық берді. Тас жолдың оңтүстігінде, шығысқа қарап тұрған полковник Силас А. Стриклендтің Хаскаллдың XXIII корпусы дивизиясының бригадасы да өз позициясын нығайтты. Хаскаллдың қалған бригадалары Стриклендтің оң жағында және оңтүстік-шығысқа қарап орналасты. Оңтүстікте Чейни үйінің маңында Кокс дивизиясы күзетіп тұрды. Атланта науқанында Хукердің XX корпусы 5000 қаза тапты, бұл Шерманның басқа құралымдарынан көп. Ол 20000 сарбазбен бастаған еді. Уильямс дивизиясы оң және орталықта бригада генералдары Томас Х. Ругер мен Джозеф Ф. Книптің бригадаларымен, сол жақта полковник Джеймс С. Робинсонның бригадасымен орналастырылды. Уильямс 123-ші Нью-Йорк жаяу әскер полкін орманға барлау үшін жіберді, ал Хаскалл 14-ші Кентукки жаяу әскер полкін сол миссияға жіберді. Екі бөлім де конфедерат әскерлерінің шабуылға жиналып жатқанын көрген жерлеріне қарай ілгеріледі және бұл туралы хабарлады. Хукер Томастан екі рет корпусын күшейтуді сұрады, өйткені "барлық көтерілісші армия" оның алдында тұр деп мәлімдеді. Бұл Томасты жағдайды жеке өзі қарастыруға итерді. Ол қауіптің шамадан тыс еселенгенін және Хукердің желісі өзін-өзі қорғауға жеткілікті күшті екенін түсінді. Гиридің оң жағында ашық далалармен қоршалған төбе болды, ол бекітілді және артиллериямен жабдықталды. Уильямс бригадаларының арасында және Гири мен Уильямс арасындағы аралықта кішкентай батпақты өзендер ағып жатты. Хаскалл дивизиясы полковниктер Джон Маккуистон, Уильям Э. Хобсон және Стрикленд бригадаларынан тұрды. 14-Кентукки есебі келген кезде Хаскаллмен бірге болған Скофилд Коксқа Чейни үйінде бір бригада қалдырып, Хаскаллға қолдау көрсету үшін шеруге шығуға бұйрық берді. Кокс полковник Джеймс У. Райлли бригадасын тастап, қалған үш бригадасымен бірге жүріп кетті, бірақ олар көп ұзамай іс-әрекет аяқталды. Одан кейін олар Хаскалл бригадаларының оң жағына орналастырылды. Кокс бригадаларын полковниктер Дэниел Камерон, Ричард Ф. Бартер, Роберт К. Бёрд және Райлли басқарды. 22 маусымның таңертеңгісінде Худ корпусы Powder Springs тас жолымен Сион шіркеуінің батысына дейін жылжыды. Содан кейін Худ корпусын Стивенсон дивизиясымен тас жолдың бойында, Хиндман дивизиясы оның оң жағында, ал Стюарт дивизиясы Стивенсоннің тікелей артында орналастырды. Худ дивизия командирлеріне федералдыларды Колб фермасынан батысқа қарай орналасқан Мэннинг Миллге қарай айдап әкетуді бұйырды. Худ Джонстонға хабар жіберіп, одақтық шабуылды жеңіп, қарсы шабуыл жасағанын қате айтты. Худтың күнделікті есебінде сол күні не болғаны туралы нақты айтылмаған, оның естеліктерінде Колб фермасындағы шайқасқа сілтеме жоқ, ал басқа конфедерат көздері үндемеді. Сондықтан Худтың сол күнгі ниетін тек болжауға болады. Ол федералистердің марш-колоннамен ілгерілеуде екеніне және оның әскерлерінің дайын емес қарсыласына қарсы күшті қанаттық шабуыл жасауда екеніне сенген. Конфедерат шабуылдары кешкі сағат 5-тен кейін басталды. Стивенсон дивизиясын бригада генералдары Альфред Камминг пен Эдмунд Петтустың бригадаларымен сол жақта, Камминг алдыңғы қатарда орналастырды. Оң жақта Бригада генералдары Джон К. Браун мен Александр В. Рейнольдстың бригадалары, Браун алдыңғы қатарда тұрды. Бұрынғы Джорджия ополченниктерінің көпшілігін құраған Камминг бригадасы тығыз жапырақты аралап, 14-ші Кентуккиден 9,14 метр қашықтықта атқан залпты алғанға дейін ілгеріледі. Камминг әскерлері шатасып, жиналып, қайтадан шабуыл жасады және екінші рет кері қайтарылды. 123-ші Нью-Йорк кері қайтқанда, 14-ші Кентукки екінші позицияға шегініп, қарсы тұруды жалғастырды. Ақырында Хаскалл 14-ші Кентуккиге негізгі желіге шегінуге бұйрық берді, оның командирі полковник Джордж Галлап кейіннен оның полкінің позициясының алдында 69 қаза болған конфедерат сарбазының денелері табылды деп мәлімдеді. Конфедераттар Стриклендтің қорғанысына шабуыл жасағанда, олар Стилздің 19-шы Огайо артиллериялық батареясы мен Паддоктың 1-ші Мичиган артиллериялық батареясының қанатын атқан оқтармен кері қайтарылды. Тас жолдың солтүстігінде Браун мен Рейнольд әскерлері 123-ші Нью-Йорк полкін жылдам кері қайтарды және Ругер мен Книп бригадаларының алдындағы ашық далаға ілгеріледі. Конфедераттар пайда болғанда, олар Гири төбесінен 13-ші Нью-Йорк артиллериялық батареясымен атқыланды. Бұл артиллерияға Уильямс дивизиясынан Winegar-дың 1-ші Нью-Йорк артиллериялық батареясының 3 дюймдік зеңбіректер мен Woodbury-дің 1-ші Нью-Йорк артиллериялық батареясының 12 фунттық Наполеон зеңбіректер қосылды. Стивенсон әскерлері Уильямс пен Гири арасындағы ойысқа қысқа уақытқа еніп, бірақ көп ұзамай оқтар мен артиллерияның бірлескен атысынан кері шегінуге мәжбүр болды. Шабуыл кезінде Хукер Ховардтан Баттерфилд дивизиясын босатуды сұрады, бірақ оны дереу жылжыту мүмкін болмады. Оның орнына Ховард Хукерге бірнеше резерв полктерін жіберді. Кейінірек сол түні Ховард Баттерфилд дивизиясын босатты. Стивенсон әскерлерінің көп бөлігі орманға қайтты, бірақ кейбір сарбаздар шатқалда жасырынып қалды. Бұл Уильямстың батареяларының бірінің нысаны болғанда, өлім тұзағына айналды. Хиндман дивизиясы Стивенсон әскерлері шегіне бастағаннан кейін орманнан шықты. Дивизия Робинсон бригадасына және Гиридің оң қанатына қарай жылжыды. Хиндманның сол қанаты бригада генералдары Закария К. Диас пен Уильям Ф. Такер бригадаларынан тұрды. Бұл құралымдар артиллерия атысы басталғанда тоқтады және шатасумен шегінді. Хиндманның оң қанаты бригада генералдары Эдвард К. Уолтхолл мен Артур Миддлтон Манигауль бригадаларынан тұрды. Уолтхолл әскерлері атыс басталғанда жерге жатты. Манигауль әскерлері қиын жағдайды тудырған батпақты жерге тап болды. Ауыр атыс астында батпақты өзенді кесіп өтуге тырысқаннан кейін, сарбаздар қашқан немесе жасырынып қалды. Уильямстың мәлімдемесіне сәйкес, Хиндман дивизиясы тек артиллериямен кері қайтарылды, ал Уильямстың жаяу әскері бұл аймақтағы шайқасқа қатыспады.
Cumming's troops retreated in confusion, rallied, attacked again, and were repulsed a second time. Outflanked when the 123rd New York was driven back, the 14th Kentucky fell back to a second position and continued to resist. Finally, Hascall peremptorily ordered the 14th Kentucky to withdraw to the main line; its commander Colonel George Gallup later claimed that 69 dead Confederates were found in front of his regiment's position. When the Confederates attacked Strickland's defenses, they were driven off by rifle fire and by canister shot from Shields' 19th Ohio Battery and Paddock's Battery F, 1st Michigan. North of the road, Brown's and Reynolds' troops quickly drove back the 123rd New York and advanced into cleared fields in front of the brigades of Ruger and Knipe. When the Confederates emerged they were pounded by the 13th New York Battery from Geary's hill. These guns were joined by the 3 inch Ordnance rifles of Winegar's Battery I, 1st New York and the 12 pounder Napoleons of Woodbury's Battery M, 1st New York from Williams' division. Stevenson's soldiers were briefly able to penetrate a hollow between Williams and Geary, but were soon compelled to recoil under the combined rifle and artillery fire. During the attack, Hooker asked for Howard to release Butterfield's division, but it could not be moved immediately. Instead, Howard sent a few reserve regiments to Hooker's aid. Later that night, Howard finally released Butterfield's division. While most of Stevenson's men fell back to the woods, some soldiers took cover in a ravine. It soon proved to be a death trap when it became the target of one of Williams' batteries. Hindman's division stormed out of the woods after Stevenson's men began to retreat. The division moved toward Robinson's brigade and Geary's right flank. Hindman's left flank was composed of the brigades of Brigadier Generals Zachariah C. Deas and William F. Tucker. These formations halted as soon as they came under artillery fire and fled in confusion. Hindman's right flank consisted of the brigades of Brigadier Generals Edward C. Walthall and Arthur Middleton Manigault. Walthall's men went to ground as soon as they came under fire. Manigault's troops faced a patch of marshy ground in the area that complicated their advance. After trying and failing to cross a boggy creek under heavy fire, the soldiers either fled or took cover. According to Williams' account, Hindman's division was repulsed by artillery alone, Williams's infantry having taken no part in the fighting in that area.
Шығындар
Джонстон шайқаста 1000 әскерін жоғалтқанын мойындады. Уильямс 130 адамның қаза тапқанын, ал Хаскаллдың жоғалтуы да шамамен сондай болғанын хабарлады. Геридің жоғалтулары "аз ғана" болды. Тарихшы Альберт Кастель Худтың шабуылы оның корпусына 1500 адам – өлген, жараланған және жоғалып кеткендерден тұратын шығын келтіргенін, оның үштен екісі Стивенсон дивизиясынан екенін бағалады. Кастель жалпы одақтың жоғалтуы 250 адамды құрады деп есептеді, оның 86-сы Книп бригадасынан, ал 72-сі Стрикленд бригадасынан болды. 123-ші Нью-Йорк 48 адам жоғалтса, 14-ші Кентукки 12 адам қаза тауып, 48-і жараланды. Кастель бұл оқиғаны "шайқас емес, бір жақты қырғын" деп сипаттады. Жоғарыда аталған жоғалтулар Ұлттық саябақтар қызметінің қызметкері Скотт Уилбурдың мақаласында да жаңғырылды. Уилбур сондай-ақ, одақтың күштері Худтан 14 000-ға қарсы 11 000 адамнан басым болғанын мәлімдеді.
Шерман-Хукер даусы
Шерман Скофилдке: «Бүгін миссис Колбтың үйінде кездесуі мүмкінмін» деді. Дегенмен, Шерман күні бойы Говард пен Палмер корпустарымен бірге болды. Сағат 17:30-да Хукер Шерманнан: «Қалай істеп жатырсыз? Қай үйдің жанындасыз?» деп сұрады. Шерман бірнеше зеңбірек оқтарын естіген, бірақ бұл аса маңызды емес сияқты болды. Шерман сол күні кешке Үлкен Шатырдағы штаб-пәтеріне оралды. Хукер дереу жауап берді, бірақ оның хабарламасы түсініксіз кешікті. Сағат 21:30-да Шерман Хукердің төмендегідей хатын алды. Шерман Хукердің оң қанатын неге уайымдап отырғанын түсінбеді, өйткені Скофилд корпусы сол жерде болуы керек еді. Ол «екі күшті шабуылдың» шуын қалай естімегенін түсінбеді. Сағат 21:30-да Шерман Хукерге жауап берді. Шерман Томасқа хабар жіберіп, Скофилдтің Хукердің оң жағында екеніне көз жеткізуін сұрады. Томас екі жауап жіберіп, оң қанаттағы жағдай бақылауда екенін және Макферсонның алдында тек әлсіз Конфедерация күштері болуы керек екенін айтты. Соңында Шерман Шофилдтен хабар алды, Худ корпусы оның және Хукердің Колб фермасындағы позицияларына шабуыл жасап, жеңілгенін хабарлады. Шерманның соғыстан он жыл өткен соң жазған естеліктерінде, ол 23 маусым күні таңертеңгілікте Скофилд пен Хукермен кездесу үшін оң қанатқа аттанды. Ол Хукердің хатын көрсеткенде, Скофилд ашуланып, әскерлерінің оң қанатта дұрыс орналасқандығын айтты. Шерман Хукердің алдында үш корпус бар деп мәлімдегені үшін оны сынады. Кастель Шерманның естеліктеріндегі оқиғаның нашар естелік пен Хукерге деген жеке антагонизмнің нәтижесі екенін айтты. Кейіннен Скофилд Хукерге ашуланбағанын жоққа шығарды және Шерман Хукердің хатын дұрыс түсінбеген болуы мүмкін деп болжады. Хукер түн ортасында Томасқа жолдаған баяндамасында Хаскаллдың Худтың шабуылын тойтаруға көмектескенін атап өтті. Шофилд таңертең Шерманмен кездескенін есіне алмады және мүмкін, қолбасшы генерал Хаскаллмен кездескен болуы мүмкін екенін жазды. Хукердің үш корпуспен бетпе-бет келгені абсурд болғанмен, оның ішінде шындық бар еді. Худ корпусы Хукер мен Скофилдтің алдында тұрғанда, Харди корпусының бір бөлігі Баттерфилд дивизиясына қарсы тұрды, ал аймақтағы Конфедерация атқыштарының бірі бастапқыда Миссисипи армиясына, яғни Лоринг корпусына қарасты болды. Қалай болғанда да, шайқас басталғаннан кейін Хукер жауынгерлік басшы ретінде өте жақсы өнер көрсетті. Хукер Шерманның Макферсонның Теннесси армиясына көрсеткен жақсылығына наразы болды. Ол сондай-ақ Шерманның Нью-Хоуп шіркеуінің шайқасында өз корпусын дұрыс басқармағанын сенді. Колб фермасындағы оқиға Хукердің Шерманмен қарым-қатынасының нашарлауына әкелді. 22 шілдеде Макферсон қаза болғанда, Хукер Теннесси армиясына қолбасшы болып тағайындалатынын күтті, өйткені ол жоғары шенде болды. Шерман Хукердің адал және сергек бағынышты болады деп күмәнданып, оны таңдамай, Макферсонның орнына Говардты тағайындады. Хукер мұны өте қорлаушылық деп санады, өйткені ол Чанселлорсвилл шайқасындағы жеңілісі үшін Хауардты кінәлады. Хукер дереу отставкаға кетті, оны Шерман қабылдады.
Шерманның көңілі қалады
Келесі күні Худ корпусы бекініп алды және оған шабуыл жасаудың қате екені анық болды. Шерман Скофилдке Конфедерацияның сол қанатын айналып өтуге болатынын анықтауды бұйырды. 23 маусым күні түстен кейін Рейли бригадасы Олли сағасын кесіп өтетін Sandtown жолымен оңтүстікке қарай жылжыды. Рейли, бригадалық генерал Лоренс Салливан Росс атты бригадасының жаяу әскерлерін, кезекті қорғап тұрғанын тапты. Скофилд Шерманға оның корпусы тым созылып кеткенін хабарлады. Томас армиясы оңға жылмаса, Скофилд Конфедерацияны айналып өте алмайтыны анық болды. Томас өзінің армиясының бұрыннан бері тым созылып кеткенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Шерман Маккуктың атты әскері Джонстон армиясын жабдықтау үшін қолданылатын теміржолға зақым келтіре алмағанын, себебі олар Чаттахучи өзенін кесіп өте алмады деген хабарды алды. Ашуланған Шерман Одақ армиясының штаб бастығы генерал-майор Генри Хэллекке телеграмма жіберіп: "Бүкіл ел – бір алып бекініс. Біз бір позицияны бағындырған сайын, жау келесі позицияны дайын тұрады" деді. Шерман үш мүмкіндікке тап болды: Макферсонды Джонстонның оң қанатына шабуыл жасау үшін пайдалану, артиллериялық оқ жаудырулар мен қысқа жаяу әскер шабуылдары арқылы Конфедерацияның бекіністерін әлсірету немесе майданға тікелей шабуыл жасау. Блэр өзінің алдындағы бекіністерді атты әскер ұстап тұрғанын хабарласа да, Шерман бірінші мүмкіндікті қабылдамады. Джонстонның үлкен Шэнти маңындағы маңызды теміржол желісіне шабуылдауы мүмкін деген қаупті сезіп, Шерман Макферсонның сол аймақты қатаң күзетуін қалады. Ол екінші мүмкіндікті де қабылдамады. Оның стратегиялық міндеттерінің бірі – Джонстонның генерал Роберт Ли армиясын күшейтуіне жол бермеу болды, сондықтан Шерман тұрақсыз жағдайға түсуге мүмкіндік бермеді. Сондықтан Шерман үшінші жолды таңдады: майданға тікелей шабуыл жасау. Ол Джонстоннан көп сандық артықшылығы бар екеніне сенді, бірақ Конфедерацияның бекіністері өзінікінен ұзын болды. Демек, олардың бір жерде әлсіздігі болуы керек. Бұл 27 маусымда Кеннесо тауы шайқасына әкелді, онда Одақ шабуылдары ауыр шығындарға ұшырады.
Жауынгерлік жағдай
Соғыс алаңының көп бөлігі өзгеріп, фрагменттелген. Дегенмен, кейбір маңызды нысандар сақталған, олардың ішінде Колб шаруашылығы мен отбасылық зират, Уорд Крик және Конфедерация шабуылын тойтаруда Федералдық XX және XXIII корпустары қолданған биіктіктер бар. Бұл ресурстар Кеннесо тауы ұлттық соғыс алаңы паркінде қорғалады. Тұрғын үйлер парктің жерін қоршап алып, парк шекарасынан тыс соғыс алаңының көрінісін жойды, соның ішінде Конфедерация шабуылдарын бастаған биіктіктер де осылардың қатарында.