Кіріспе

Оқыту мен оқу стипендиясы (SOTL немесе SoTL) жиі студенттік оқуды жүйелі түрде зерттеу ретінде анықталады, бұл жоғары білім беруде оқыту тәжірибесін зерттеу нәтижелерін жариялау арқылы жетілдіреді. Осы анықтамаға сүйене отырып, Питер Фелтен SOTL-дегі жақсы тәжірибе үшін 5 қағидатты анықтады: 1) студенттік оқуға бағытталған зерттеу, 2) контекстке негізделген, 3) әдістемелік тұрғыдан дұрыс, 4) студенттермен серіктестікте жүргізілген, 5) тиісті деңгейде жарияланған. SOTL міндетті түрде жоғары білім берудегі көптеген бұрынғы дәстүрлерге сүйенеді, соның ішінде сыныптық және бағдарламалық бағалау, іс-қимыл зерттеулері, рефлексивті практика қозғалысы, оқытуды әріптестермен қарау, дәстүрлі білім беру зерттеулері және оқыту мен оқуды жақсартуға бағытталған факультетті дамыту. Осылайша, SOTL кәсіби немесе оқытушылар құрамының дамуын қамтиды, яғни мұғалімдер өз салаларындағы біліктіліктерін қалай арттыра алады, сонымен қатар педагогикалық біліктіліктерін қалай дамыта алады – яғни, осы саладағы жаңадан бастаған студенттерді қалай жақсырақ оқытуға немесе олардың оқуына қалай көмектесуге болады. Бұған сондай-ақ белсенді оқыту, ынтымақтастық оқыту, мәселелік оқыту және басқа да қазіргі заманғы оқыту әдістерін зерттеу және енгізу кіреді. SOTL ғалымдары әртүрлі салалардан келеді, мысалы, білім беру психологиясы және басқа да білім беру салалары, сондай-ақ өз салаларында оқыту мен оқуды жақсартуға мүдделі түрлі пәндердің мамандары. Кейбір ғалымдар – білім беру саласындағы зерттеушілер немесе университеттердегі оқыту және оқу орталықтарымен байланысты консультанттар. SOTL-дегі зерттеу әдістеріне мыналар жатады: ой елегінен өткізу және талдау, сұхбаттар мен фокус-топтар, сауалнамалар, мәтіннің мазмұндық талдауы, қолда бар деректердің қайта талдауы, квази-эксперименттер (бір курс бөлімдерін салыстыру), байқау зерттеулері және жағдайлық зерттеулер. Барлық ғылыми зерттеулердегідей, дәлелдер таңдалған әдістерге ғана емес, сонымен қатар тиісті пәндік стандарттарға да байланысты. Зерттеу нәтижелерін тарату академиялық бөлім, колледж немесе университет ішінде жергілікті деңгейде немесе жарияланған, сарапшылар қараған түрінде болуы мүмкін. Бірнеше журналдар SOTL нәтижелерін ғана жариялайды, ал көптеген пәндік басылымдар осындай зерттеу нәтижелерін таратады (мысалы, J. Chem. Educ., J. Natural Resour. Life Sci. Educ., Research in the Teaching of English, College English, J. Economic Education), сондай-ақ бірқатар негізгі SoTL журналдары мен бюллетеньдері бар.

Қатынасты жүйелер

SoTL-ға қатысты пәнге негізделген білім беру зерттеулері (DBER) және пәндерді түсіндіру (Decoding the Disciplines) бар. DBER, SoTL-дың жалпы тұжырымдамасынан физика немесе математика сияқты нақты пәндермен тығыз байланысты болғандықтан өзгешеленеді. Бұл көбінесе өте пәнге қатысты сұрақтарда көрінеді, сондай-ақ осы зерттеу саласындағы мамандар көбінесе педагогикалық емес, пән бойынша білімді болады. Сонымен қатар, SoTL-мен тығыз байланысты пәндерді түсіндіру тәсілі де бар, ол сарапшылардың жасырын білімін анықтап көрсетуге және студенттерге ойлау процесін меңгеруге көмектесуге бағытталған.

Белгілі педагогикалар

Белгілі педагогикалар – нақты пәндердегі оқыту тәсілдері. Мысалы, медициналық интернатурадан өтетін дәрігерлердің ауруханалардағы қараулары немесе болашақ мұғалімдердің оқытушылық даярлықтың бір бөлігі ретінде сыныпта тәжірибе жинауы белгілі педагогикаларға жатқызылады. Соңғы жылдары белгілі педагогикалар туралы түсінік кеңейіп, ғалымдар оларды электрондық оқытуда қолдануды зерттеді. Кейбір ғалымдар SoTL-ді жоғары білімнің өзіндік педагогикасы деп санайды.

4M негіздемесі

SoTL-дің рөлі дамуда деген ұсыныстар бар, бірақ жоғары білім беруде SoTL-ді дамытуға жасалған күш-жігердің нәтижесін көрсету қажеттілігі сақталып тұр. Оқыту және оқу процесіне қатысты күрделі мәселелерді түсіну үшін SoTL-де 4M аясы қолданылады. Бұл ая жүйелік теория негізінде қалыптасқан және білім беру саласында қолдануға бейімделген. Ая күрделі мәселелерді зерттеуге мүмкіндік беретін төрт деңгейді қамтиды: микро (жеке), мезо (бөлім), макро (мекемелік) және мега. Мезо деңгейде және одан жоғары деңгейдегі өзгерістер уақыт өте келе ең маңызды нәтижелерді беруі мүмкін. Бұл ая SoTL қызметін стратегиялық жоспарлауға және мекемелік есеп беруге қатысты қолдану құралы ретінде ұсынылған.

Кәсіби бірлестіктер

Халықаралық оқыту мен оқытуды зерттеу қоғамының (ISETL) мақсаты – «оқыту мен оқытудың тиімді әдістерін іске асыру үшін оқыту және оқу принциптерін зерттеуді ынталандыру; мұндай әдістерді қолдануды, дамытуды және бағалауды қолдау; сондай-ақ жоғары білім берушілер арасында оқыту мен оқу саласындағы ғылыми еңбектерді дамыту». Олар жыл сайын әртүрлі жерлерде конференция өткізеді. Олардың 50-ші жылдық конференциясы 2019 жылы Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласында өткізілуі тиіс еді. Халықаралық оқыту және оқу ғылымын дамыту қоғамы (ISSOTL) 2004 жылы бірнеше елден келген 67 ғалымнан тұратын комитет тарапынан құрылды және оқыту мен оқуды маңызды интеллектуалдық жұмыс деп санайтын оқытушыларға, қызметкерлерге және студенттерге қызмет көрсетеді. ISSOTL 2004 жылдан бері жыл сайын конференциялар өткізіп келеді, оған шамамен он елден ғалымдар қатысады. Конференциялар өткен орындар: АҚШ-тың Индиана штатының Блумингтон қаласы (2004); Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Ванкувер қаласы (2005); АҚШ-тың Вашингтон, округ Колумбиясы (2006); Австралияның Сидней қаласы (2007); Канаданың Альберта провинциясының Эдмонтон қаласы (2008); АҚШ-тың Индиана штатының Блумингтон қаласы (2009); Ұлыбританияның Ливерпуль қаласы (2010); АҚШ-тың Висконсин штатының Милуоки қаласы (2011); Канаданың Онтарио провинциясының Гамильтон қаласы (2012); АҚШ-тың Солтүстік Каролина штатының Рали қаласы (2013); Канаданың Квебек қаласы (2014). SOTL-ге берілген ұзақ мерзімді міндеттемелері бар жекелеген конференциялар да бар. Лилли конференциялары – жыл бойы бірнеше рет өткізілетін конференциялар сериясы және «оқыту мен оқу саласындағы ғылыми еңбектерді ұсынуға мүмкіндік береді». Сонымен қатар, SoTL Commons конференциясы 2007 жылдан бері Джорджия Оңтүстік университетінің Оқыту орталығында (CTE) өткізіліп келе жатқан халықаралық конференция.

SoTL сын-пікірлері мен шектеулері

Кейбір авторлар SoTL-ді нақты мақсаты мен анықтамасы жоқ деп сынаған, сондай-ақ жоғары білім берудегі SoTL мен білім беру зерттеулері арасындағы ерекшеліктердің түсініксіздігін атап өткен. Сондай-ақ, SoTL анықтамасы тым кеңейіп, дәлелді негізге жатқан оқыту шаралары мен жаңалықтарымен шатастырылып жатыр деген пікір бар. Макфарлейн SoTL білім беру зерттеулерінің беделін түсіреді деп санайды, бұл білім беру зерттеулері пәндік зерттеулерге қарағанда төмен деңгейде екен деген ұзақ жылдар бойы қалыптасқан көзқарасты күшейтеді.