Кіріспе

Британдық инженер-механик Леонард Брюс Арчер CBE (22 қараша 1922 – 16 мамыр 2005) – британдық аттестатталған инженер-механик және Корольдік өнер колледжінің (RCA) дизайн зерттеулерінің профессоры. Ол дизайн саласындағы зерттеулерді жақтады және дизайнды академиялық дисциплина ретінде орнатуға көмектесті. Арчер өмірінің көп бөлігін өнер және дизайн мектептерінде өткізді, оның ішінде 25 жылдан астам уақытын RCA-да жұмыс істеді. Ол жүйелік талдау, дәлелдерге негізделген дизайн және өндірістік дизайн саласындағы өрістемелік сынақтар арқылы бағалауды қолданысқа енгізді, сондай-ақ осы әдістерді тәжірибеде қолданатын көп салалы команданы басқарды. Олардың ең маңызды қолданылуы – стандартты британдық аурухана төсегінің дизайны болды. Кейіннен ол жоғары оқу орнынан кейінгі зерттеу және оқыту бөлімінің меңгерушісі болды, онда дизайн саласындағы ғылыми ізденістер өнер, гуманитарлық ғылымдар және табиғат ғылымдарындағыдай маңызды екенін анықтады. Сондай-ақ, дизайнның дәстүрлі академиялық дисциплиналардан кем емес, өзінің ғылыми еңбегі мен біліміне ие болуы керек екенін дәлелдеді. Ол модельдеуді дизайнның негізгі компетенциясы ретінде мойындауды ұсынды, математика математиканың негізі болғандай (және сауаттылық – гуманитарлық ғылымдардың негізі), оның да кеңінен оқытылуы тиіс деп сенді. Арчер дизайн зерттеушілерінің бір буынын тәрбиеледі, оларға жақсы негізделген дәлелдер мен жүйелі талдауға негізделген ғылыми зерттеулердің әдістері дәстүрлі академиялық пәндердегідей дизайн саласында да қолданылатынын көрсетті. Ол дизайн практикасы үшін әдіс-тәсіл мен қатаңдық қажеттігін, ал қабылданған шешімдерді, қажет болған жағдайда, қорғау үшін жазып, түсіндіру қажеттігін айтты. Қазіргі кезде тәжірибешілер сапаны қамтамасыз ету талаптары арқылы осы мәселелермен таныс, ал академиялық ортадағы ғылыми-зерттеуді бағалау жүйесі тіпті өнер және дизайн қауымдастығын да зерттеулерді қастерлеуге итермеледі. Арчердің идеялары радикалды және жаңашыл болды, ал оның өнер колледжіндегі зерттеу бөлімінің өмірге келуі өзі даулы мәселе болды. Оның мінез-құлқының күші және өз ұстанымын нақтылық пен сенімділікпен қорғай білу қабілеті бөлімнің сақталуын қамтамасыз етті және дизайнның тек қолөнер емес, сонымен қатар білімге негізделген жеке дисциплина екенін көрсетуге мүмкіндік берді.

Ерте өмір

Леонард Брюс Арчер (негізінен Брюс Арчер немесе Л. Брюс Арчер деп аталады) 1922 жылы дүниеге келді. Оның әкесі Леонард Кастелла Арчер (1898–1983) шотланд гвардиясының сержант-майоры болса, анасы Айви Хилда Хулет (1897–1974) киім тігуші және әуесқой суретші болған. Оқушы кезінде, Генри Торнтон гимназиясында, ол суретші болғысы келді, бірақ академиялық қабілеті жоғары болғандықтан, он бес жасынан кейін сурет салуға рұқсат алмады. Оның мектеп аттестаттары толығымен ғылыми пәндер бойынша болды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталуына дейін ол өнер мектебіне немесе университетке баруға үлкермеді және әкесінің полкіне қатысты. Ол Италияда қызмет етті, бірақ үш жылдан кейін (1941–1944) денсаулығына байланысты әскерден босады.

Мансап

Арчер өндірісте инженер-конструктор болып жұмыс істеді, джигтер мен құралдарды, кейіннен өңдеу орнатылымдарын жобалады. Ол Лондонның Нортгемптон колледжінде (қазіргі Сити университеті) бірнеше жыл бойы кешкі сабақтарға қатысты, онда механикалық инженер-конструктор мамандығын меңгерді, соңында механикалық инженерлік бойынша жоғары ұлттық сертификатын алды. 1950 жылы Инженерлік конструкторлар институсының мүшесі болды, ал 1951 жылы дизайн тақырыбындағы ең үздік диссертациясы үшін ұлттық жүлдеге ие болды. Ол сол жылы Механика инженерлері институсына қосылды.

Ауруханалық жабдықтарды жобалау

1961 жылы Миша Блэк Корольдік өнер колледжінде өнеркәсіптік дизайн басшысы болып тағайындалды және Арчерден Нюфилд қоры қаржылаған хирургиялық емес аурухана жабдықтарының функциясы мен дизайны бойынша зерттеу жобасын басқаруды сұрады. Арчер 1962 жылдың жазында оралды және кішкентай, көп салалы командамен бірге төрт маңызды дизайн мәселесін анықтады: қолданылған бинттерге арналған ыдыс, палатадағы пациенттерге дұрыс емес дәрілер тарата беруді азайту жолы, аурухана төсектерiнiң бiрдей стандарты және түтiн шығару есiктерiн әдетте ашық қалдырмау тәсiлi. Олар бiрiншi жылдың соңында өздерiнiң есептемелерiн Нюфилд қорына ұсынды. Өкiнiшке орай:

Нюфилд қоры комитетi оны ұнатпады. Олар мұны толығымен сәйкес емес деп есептедi. Олар көрiнiсi әдемі, қызықты ас-аяқ жиынтығын, науқастар төсектерiнде жатқанда қолдануға ыңғайлы, және мүмкiн болса, науқастардың кiтаптарын ұстап тұруға арналған тапқыр құрылғыларды күткен. «Сурет мектептерi осылай жұмыс iстейдi» дедi олар. Олар екінші жылды қаржыландырудан бас тартты. Бiздi кетiп, есiктерiне қайта келмеуге бұйырды. Арчер мен Блэк екеуi де таң қалды. Арчер Саутварктегi «Эльдорадо» мұз фабрикасында жұмысқа орналасты, әр түнi мұзды суытылған машиналарға тиеп, күндiз колледжде жалақысыз жұмыс iстедi. Ақырында, қолданылған бинттерге арналған ыдысқа коммерциялық қаржыландыру табылды, ал 1963 жылы ол Лондондық Король Эдуард аурухана қорынан дәрі-дәрмек тарату мәселесiн зерттеуге қолдау алғаннан кейiн кешкі жұмысынан бас тартты. Олар дөңгелектi, пайдаланбағанда қабырғаға бекiтiлетiн, құлыпталатын дәрілік арба сияқты радикалды шешiм ұсынды. Аурухана төсектерi мәселесi де қайта қарастырылды. Король Эдуард аурухана қоры Корольдiк қорға айналды және өздерiнiң жаңа ұлттық рөлдерiн насихаттау үшiн маңызды жоба iздедi. Олар аурухана төсектерiн стандарттауды қолға алды. Арчер жұмыс тобына тағайындалды және бiр уақытта стандартты сипаттама мен прототиптiк дизайн бойынша келісімшарт алды. Кең ауқымды консультациялардан кейiн, тiкелей байқаулар арқылы мәлiметтер жиналып, макеттер мен сынақ құрылғыларын пайдалана отырып, кең ауқымды далалық сынақтар жүргiзiлдi, спецификация Корольдiк қор тарапынан қабылданды және ол британдық стандартқа айналды; коммерциялық төсек өндiрушi үшiн сәттi прототиптiк нұсқаны колледждегi Кеннет Агню жасады. Аурухана төсектерi жобасы тарихшылар тарапынан құжатталды. Өрттен қорғау есiктерi мәселесi өрт сигнализациясына қосылған электромагниттiк есiк ұстағыштарын пайдалану арқылы шешiлдi, олар сигнализация қосылғанда есiктердi босатып бередi. Осылайша, бастапқы төрт жобаның барлығына шешiмдер табылды. Бұл процесте Арчер жұмыс зерттеуiнiң, жүйелік талдаудың және эргономиканың дизайнерлер үшiн тиiстi құралдар екенiн, ал жүйелендiрiлген әдiстер дизайндағы шығармашылыққа қарсы емес, керiсiнше, оған маңызды үлес қосатынын көрсеттi.

Ғылыми-зерттеу бөлімінің директоры

1984 жылы Джоселин Стивенс Корольдік өнер колледжінің ректоры болып тағайындалды және ол дизайн зерттеулер бөлімін мәжбүрлі түрде жапты. Бұл бөлім дәл 25 жыл бойы табысты жұмыс істеген еді. Арчер өзі колледждің барлық қызметіне жауапты ғылыми-зерттеу жұмыстарының директоры болып тағайындалды. Зейнетке жуысса да, колледж ісін білуі және академиялық беделі оны көп сұранысқа ие етті, ал Стивенс оған кез келген уақытта кеңес сұраудан тартынбады.

Зейнеткерлік

1988 жылы зейнеткерлікке шыққаннан кейін Арчер өнер және дизайн институттары үшін зерттеулер бойынша қызметтік оқу курстарын өткізді және 1988 жылдан 1990 жылға дейін Дизайн зерттеу қоғамының төрағасы, ал кейіннен 1992 жылдан 2000 жылға дейін оның бірінші президенті болды. 2004 жылдың наурыз айында Корольдік өнер колледжінде қоғам ұйымдастырған кешкі ас өтті, онда оған өмірлік жетістіктері үшін сыйлық табыс етілді. Арчер өзінің денсаулығы нашар болғанына қарамастан, әдеттегідей күшті әрі сөзді қабылдау сөйлемін жасады, онда ол көптеген әріптестерінің еңбегін мойындап, дизайнға тән шешім қабылдау және қорғау дағдыларын зерттеу мен талдаудың зерттеудегі маңызды дағдыларымен салыстырды.

Отбасы

Арчер Джоан Генриетта Алленге (1926-2001) елу жыл үйленген. Олардың Миранда есімді бір қызы болды, ол сәулетші мамандығын алғаннан кейін дизайн технологиясы пәнінің жоғары мектеп мұғалімі болды – осы пәннің орта білім беруде орнығуына оның әкесі зор үлес қосты.