Кеңес әскерінің 152 мм қаруы: M1943 қаруының жасалу тарихы
152 mm howitzer M1943 (D-1)
1941 ж. КСРО 152 мм M1938 гаубицасын (M 10) өндіруді тоқтатты. Себебі – корпустық артиллерия таратылды. Кейіннен корпустар қайта құрылып, өндіріс жаңарды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Өмірбаян
1941 жылы Кеңес Одағы 152 мм M1938 (M10) гаубицасын шығаруды тоқтатуға шешім қабылдады. Бұл шешімнің бір себебі – 1941 жылдың тамыз-қыркүйек айларында атқыштар корпусының таратылуы және оған байланысты корпус артиллериясының алынып тасталуы болды. Сонымен қатар, барлық 152 мм гаубицалар дивизиялық артиллерия құрамынан шығарылды. Осының салдарынан 1942 жылы 152 мм гаубицалар сериялық өндіріске түспеді. Дегенмен, 1942 жылдың соңында атқыштар корпусы қайта құрылып, корпус деңгейіндегі артиллерияның бұрынғы ұйымдасқан түрі қайта жаңғыртылды. 152 мм гаубица өндірісін тоқтату нәтижесінде Қызыл Армия корпусының артиллериясында, армия деңгейіндегі және Бас Командалық резервіндегі артиллерия бөлімдерінде қолданылатын, ауыр 152 мм M1937 (ML 20) гаубица-пушкасынан мобильді, бірақ 122 мм M1938 (M30) гаубицасынан күшті қару болмады.
In 1941 the Soviet Union decided to cease production of the 152 mm howitzer M1938 (M 10). One of the reasons was the disbanding of the Rifle Corps between August and September 1941 and the consequent removal of the corps artillery. Moreover, all 152 mm howitzers were excluded from divisional artillery. As a result, there was no series production of 152 mm howitzers during 1942. However, the rifle corps were re established in late 1942 and the previous organization of artillery at the corps level was reintroduced. As a result of the halting of 152 mm howitzer production, the Red Army corps artillery lacked a weapon more mobile than the heavy 152 mm howitzer gun M1937 (ML 20) (typically employed by army level and Reserve of the Main Command artillery units), but more powerful than the 122 mm howitzer M1938 (M 30).
Шақыруға жауап беру
1942 жылы 152 мм-лік қолайлы жылдамтұрғылық гаубицаның жетіспеушілігін шешу мақсатында Ф. Ф. Петров басқарған конструкторлық бюро М-30 шассиі мен М-10 трубасы негізінде жаңа гаубицаны құпия түрде жасауға кірісті (оны қайыру күшін азайту және осылайша жеңіл шассиге зиян келтірмеу үшін трубаның ұшына тежегіш орнатылды). Бұл тәсіл екі ескі артиллериялық құралға арналған бөлшектер қорынан жаңа гаубицаны дер кезінде өндіруге мүмкіндік берді. Соғыс жағдайы мен артиллерия тапшылығын ескере отырып, бұл шешім тиімді әрі ыңғайлы болды. 1943 жылдың басында Петров қару-жарақ жөніндегі халық комиссары Дмитрий Устиновке жаңа жоба туралы хабарлады. 13 сәуірде Устинов Петровке Мемлекеттік қорғаныс комитетінің 1 мамырда сынақ алаңдарына бес жаңа құрал жіберуді сұрағанын мәлімдеді. 5 мамырда сынақтарға екі дана жеткізілді; екі күннен кейін, 7 мамырда құрал қабылдауға ұсынылды, ал 1943 жылдың 8 тамызында ол ресми түрде 152 мм M1943 гаубицасы деп қабылданды. Бір жарым ай өткен соң, алғашқы сериялық Д-1 гаубицалары Қызыл Армия өкілдеріне тапсырылды.
In 1942, trying to solve the problem of lack of a suitable mobile 152 mm howitzer, the design bureau headed by F. F. Petrov started to work privately on a new howitzer, based on the carriage of the M 30 and the barrel of the M 10 (which was fitted with a muzzle brake in order to reduce the recoil and thus prevent damage to the lighter carriage). The approach allowed production to begin on the new howitzer almost immediately from the stockpile of parts for both earlier guns. Given the war situation and shortages of artillery, this solution was both elegant and expedient. Early in 1943 Petrov notified the People's Commissar of Armaments Dmitriy Ustinov about the new project. On 13 April Ustinov informed Petrov that the State Committee of Defence had requested for five of the new guns to be sent to the testing grounds on 1 May. On 5 May, two pieces were received for trials; two days later, on 7 May the gun was recommended for adoption, and on 8 August 1943 it was officially adopted as the 152 mm howitzer M1943. One and a half months later, the first series production D 1 howitzers were delivered to the Red Army representatives.
Қазіргі гаубицалармен салыстыру
Техникалық және тактикалық тұрғыдан алғанда, D 1 жобасы Қызыл Армияның (РККА) артиллерия корпусына заманауи 152 мм гаубицаны сыйлады, ол жақсы қозғалмалылық пен атыс күшін үйлестірді. Осы калибрлі әрі қатар гаубицалармен салыстырғанда, D 1-нің ату қашықтығы аз болғанмен, салмағы едәуір жеңіл болды. Мысалы, неміс 15 см sFH 18 гаубицасының ату қашықтығы 13 325 метрді құрайды – бұл D 1-ден шамамен бір километрге артық, бірақ салмағы шамамен екі тоннаға ауыр (көліктік жағдайда 5 510 килограмм). АҚШ-тың 155 мм M1 гаубицасы (14 600 метр, 5 800 килограмм) немесе итальяндық Ansaldo компаниясының өндірген 149 мм гаубицасы (14 250 метр, 5 500 килограмм) туралы да осыны айтуға болады. D 1 сипаттамаларына жақын неміс 15 см sFH 36 гаубицасы жапсарыс өндіріске шығарылмады. Француз Schneider 1917 үлгісі (11 200 метр, 4 300 кг) сияқты көне үлгілермен салыстырғанда, D 1 салмағы және ату қашықтығы бойынша басымдыққа ие болды.
From a technical and tactical point of view, the D 1 project provided the Red Army (RKKA) corps artillery with a modern 152 mm howitzer, which combined both good mobility and firepower. When compared with a typical contemporary howitzer of similar caliber, the D 1 had shorter range, but was much lighter. For example, the German 15 cm sFH 18 had a range of 13,325 meters – about one kilometer longer than that of the D 1 – but also weighed almost two tons more (5,510 kilograms in traveling position). The same can be said of the US 155 mm howitzer M1 (14,600 meters, 5,800 kilograms) or the 149 mm howitzer manufactured by the Italian Ansaldo (14,250 meters, 5,500 kilograms). A German howitzer with characteristics similar to those of the D 1 – the 15 cm sFH 36 – did not reach mass production. Compared with older pieces such as the French Schneider model 1917 (11,200 meters, 4,300 kg), the D 1 had the advantage in both weight and range.
Ұйымдастыру және жұмыспен қамту
D 1 корпустық артиллерияда және бас штаб бөлімшелерінің резервінде қолданылды. 1944 жылы Қызыл Армияның атқыштар корпусының әрқайсысында бір артиллерия полкі болды. Бұл полктер D 1 және басқа да 152 мм гаубицалармен, 122 мм зеңбірек M1931/37 (A 19), 152 мм гаубица-зеңбірек M1937 (ML 20) немесе 107 мм зеңбірек M1910/30 қаруларымен жабдықталған бес батареядан (барлығы 20 зеңбірек) тұрды. Бас қолбасшылықтың резервінде гаубица полктері (48 дана) және ауыр гаубица бригадалары (32 дана) болды. Оларды біріктіріп артиллерия дивизияларын құруға болады. Қазірге дейін сақталған D 1 гаубицаларын әртүрлі әскери мұражайлар мен соғыс ескерткіштерінде көруге болады, мысалы, Санкт-Петербургтегі Артиллерия және инженерлік күштер мұражайында, Севастопольдегі Сапун тауындағы Севастопольді қорғау және азат ету мұражайында, Украинаның Екінші дүниежүзілік соғыстағы тарихының ұлттық мұражайында (Киев, Украина), Польшадағы Виняры бекінісінде және Белоруссиядағы Полацк қаласында ескерткіш ретінде.
The D 1 was employed by corps artillery and the reserve of the main command units. In 1944, the rifle corps of the Red Army had one artillery regiment each. Those regiments consisted of five batteries (totaling 20 guns), equipped with the D 1 along with various other 152 mm howitzers, 122 mm gun M1931/37 (A 19), 152 mm howitzer gun M1937 (ML 20) or 107 mm gun M1910/30. Reserve of the Main Command included howitzer regiments (48 pieces) and heavy howitzer brigades (32 pieces). Those could be merged to form artillery divisions. Surviving D 1 howitzers can be seen in various military museums and war memorials, e. g. in the Museum of Artillery and Engineering Forces, Saint Petersburg, Russia; in the Museum of Heroic Defense and Liberation of Sevastopol on Sapun Mountain, Sevastopol and in the National Museum of the History of Ukraine in the Second World War, Kyiv, Ukraine; in Fort Winiary, Poznań, Poland and in Polatsk, Belarus, as a memorial piece.
Нұсқалар
Жүкті гаубицадан басқа, Петровтың командасы D-1 машинасының шассиіне орнатылған нұсқасын жасады. 1943 жылдың жазы мен күзінде Қызыл Армияның шабуылдау операциялары КВ-2 сияқты ауыр "артиллериялық" танк идеясына деген қызығушылықты қайта жақтандырды, ол жаяу әскер және танк бөлімшелеріне жақыннан оттық қолдау көрсетуге және ауыр бекіністерді қиратуға қабілетті болар еді. Мұндай машинаны әзірлеудің ықтимал себептері SU-122 орташа шабуылдық зеңбіректің жаппай өндірісін тоқтату және SU-152 ауыр шабуылдық зеңбіректерді танкке қарсы іс-қимылдарға жұмсау болды. D-1 танк нұсқасы бастапқыда KV-1с ауыр танк шассиіне орнату үшін жоспарланған. Ол 85 мм D-5 зеңбірегінің орнатуын пайдаланды, бұл D-1-5 деген бейресми атауға, ал ақырында D-15 деген ресми атауға әкелді. Тек бір данасы ғана салынды. Зеңбіректі KV танкына орнатқандығы туралы мәлімет жоқ. 1943 жылдың қазан айында Кеңес билігі күшті IS-2 ауыр танкының жаппай өндірісі басталатынын күтті, нәтижесінде ескірген KV шассиіне негізделген арнайы артиллериялық танк идеясынан бас тартылды. Сонымен қатар, Т-34 танкының шассиімен D-15 зеңбірегін біріктіретін тағы бір жоба қарастырылды. SU-D15 деп аталған орташа шабуылдық зеңбірек SU-122-ні алмастыру ретінде көзделіпті. Жоба биліктен көп қолдау алғанымен, кемшіліктеріне (ауыр зеңбірек жүріс бөлігіне тым көп жүктеме салған және оқ-дәрі сақтау тым шектеулі болған) және ISU-152 оны қажетсіз еткендіктен өндіріске енгізілген жоқ. Дегенмен, Т-34 танкына қуатты зеңбірек орнатудан алынған тәжірибе SU-100 танк жойғышын жылдам дамытуға мүмкіндік берді.
In addition to the towed howitzer, Petrov's team developed a vehicle mounted variant of the D 1. Red Army offensive operations in the summer and fall of 1943 reawakened interest in the idea of a heavy "artillery" tank similar to the KV 2, that could provide close fire support to rifle and tank units and would be capable of demolishing heavy fortifications. Probable causes for the development of such a vehicle were the cessation of mass production of the SU 122 medium assault gun and diversion of SU 152 heavy assault guns for anti tank actions. The tank variant of the D 1 was originally intended for mounting in a variant of the KV 1s heavy tank. It utilized the mount of the 85 mm D 5, leading to the unofficial name D 1 5 and eventually to the official designation of D 15. Only one example was built. There is no information about the gun being mounted in the KV tank. By October 1943 Soviet authorities were anticipating the start of mass production of the powerful IS 2 heavy tank; as a result the idea of a specialized artillery tank based on the obsolete KV chassis was dropped. Another project combining the T 34 tank chassis with the D 15 gun was also considered. Designated SU D15, the medium assault gun was intended as a replacement for the SU 122. Although the project received a lot of support from the authorities it never entered production, both because of its shortcomings (the heavy gun put too much strain on the suspension and ammunition stowage was too limited) and because it was made redundant by the ISU 152. However lessons learned mounting a powerful gun in the T 34 allowed for rapid development of the SU 100 tank destroyer.
Қару-жарақ
D 1 қаруы әртүрлі оқ-дәрілерге ие болды, соның ішінде жарылғыш, бронебойғыш, HEAT, шрапнель, жарықтандыру және химиялық. D 1 жекеленген зарядталатын оқ-дәрілерді, сегіз түрлі зарядты пайдаланды. Зарядтарға "толық заряд" Zh 536 және ең кішісі болған "бірінші" -ден "алтыншы" -ға дейінгі кіші зарядтар кірді. BP 540 HEAT снаряды үшін "арнайы заряд" қолданылды. Оқ-дәрі зауыттарында отын зарядтары "толық" және "үшінші" түрлерінде өндірілді. Қалған зарядтар зарядтық патроннан шағын ұңғын ұнтақтарын алып тастау арқылы алынды. Жарық шығындалуын азайту үшін, түнгі ату алдында патронға арнайы химиялық қоспа салынуы керек еді. Қолданылатын оқ-дәрілердің түрі Үлгі салмағы, кг Жарғыш зат салмағы, кг Оқ бастапқы жылдамдығы, м/с Қашықтығы, м Бронебойғыш снарядтар Әскери жартылай бронебойғыш үлгі 1915/28 51.07 3.2 HEAT BP 540 27.44 560 3,000 Бетонға қарсы снарядтар Бетонға қарсы снаряд G 530 / G 530Sh 40.0 5.1 508 12,400 Жарғыш және сынық снарядтар Жарғыш, болат OF 530 40.0 5.47 6.86 508 12,400 Жарғыш, болатты темір OF 530A 40.0 5.66 508 12,400 Жарғыш, ескі F 533 40.41 8.0 Жарғыш, ескі F 533K 40.68 7.3 Жарғыш, ескі F 533N 41.0 7.3 Жарғыш, ескі F 533U 40.8 8.8 Жарғыш, болатты темір, ескі француз F 534F 41.1 3.9 15 F 521 үшін жарғыш 41.7 7.7 Жарғыш, британдық, Vickers 152 мм гаубицасы үшін F 531 44.91 5.7 Шрапнель снарядтары 45 секундтық жанып тұратын шрапнель Sh 501 41.16 41.83 0.5 (680-690 оқ) Т 6 түтігі бар шрапнель Sh 501T 41.16 0.5 (680-690 оқ) Жарықтандыру снарядтары Жарықтандыру, 40 сек. S 1 40.2 Химиялық снарядтар Химиялық гаубица снаряды HS 530 38.8 Химиялық гаубица снаряды HN 530 39.1 Химиялық (соғыстан кейінгі) ZHZ
The D 1 had a large variety of ammunition, including high explosive, armor piercing, HEAT, shrapnel, illumination, and chemical. The D 1 used separate loading ammunition, with eight different charges. The charges included the "full charge" Zh 536 and smaller charges ranging from the "first" to "sixth", which was the smallest. A "special charge" was used with the BP 540 HEAT projectile. Propellant charges were produced in "full" and "third" variants in munitions factories. All other charges were derived from them by removing small gunpowder bags from the charge cartridge. For flash suppression there was a special chemical mixture which was to be inserted into a cartridge before night firing. Available ammunition Type Model Weight, kg HE weight, kg Muzzle velocity, m/s Range, m Armor piercing shells Naval semi AP model 1915/28 51.07 3.2 HEAT BP 540 27.44 560 3,000 Anti concrete shells Anti concrete shell G 530 / G 530Sh 40.0 5.1 508 12,400 High explosive and fragmentation shells HE Fragmentation, steel OF 530 40.0 5.47 6.86 508 12,400 HE Fragmentation, steely iron OF 530A 40.0 5.66 508 12,400 HE, old F 533 40.41 8.0 HE, old F 533K 40.68 7.3 HE, old F 533N 41.0 7.3 HE, old F 533U 40.8 8.8 HE, steely iron, old French F 534F 41.1 3.9 HE for 15 F 521 41.7 7.7 HE, British, for Vickers 152 mm howitzer F 531 44.91 5.7 Shrapnel shells Shrapnel with 45 sec. tube Sh 501 41.16 41.83 0.5 (680 690 bullets) Shrapnel with Т 6 tube Sh 501T 41.16 0.5 (680 690 bullets) Illumination shells Illumination, 40 sec. S 1 40.2 Chemical shells Chemical howitzer shell HS 530 38.8 Chemical howitzer shell HN 530 39.1 Chemical (post war) ZHZ