Кіріспе

Олпе – Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде, Эббегебирге тауларының етегінде орналасқан қала. Кельн қаласынан шамамен 60 км шығысқа және Зиген қаласынан 20 км солтүстік-батысқа қарай жатыр. Арнсберг әкімшілік округінің құрамына кіреді және Олпе ауданының орталығы болып табылады.

Орналасқан жері

Олпе Сауэрландта, Эббегебирге табиғи паркінің оңтүстік жиегінде жатыр. Қаланың солтүстігінде Оңтүстік Вестфалияның ең ірі су қоймасы – Биггзи көлі орналасқан.

Геология

Олпе кең таулы аймақта орналасқан. Қаланың солтүстігінде беткейлер тік, ал аңғарлар тар (мысалы, Род және Негер орталықтарына жақын); оңтүстікте төбелер жұмсақ және дөңгелек, ал аңғарлар кеңірек. Сондай-ақ, онда үстірттер де жоқ. Биггзее көлінің маңындағы аймақ және Ольпе қаласының өзі, Bundesamt für Bauwesen und Raumordnung (Құрылыс және аймақтық жоспарлау жөніндегі федералды кеңсе) пікірінше, Mittelbiggebergland (Ортаңғы Бигге таулы аймағы) құрамына кіреді, ал муниципалитеттің шығыс және оңтүстік бөліктері Südsauerländer Rothaarvorhöhen (Оңтүстік Сауэрланд Ротаар тауалды жоны) деп аталады. Муниципалитет аймағы Rheinisches Schiefergebirge (Рейн тақта таулары) құрамына толық кіреді. Орта және жоғарғы Бигге айналасындағы жер асты минералдарының көп бөлігі шистозадан, жартылай сазды және ірі ұсақ топырақтан тұрады. Бұған қоса, кварцит сияқты қасиеттері бар құмтастар да кездеседі.

Муниципальттік аумақтың көлемі

Олпе муниципалитетінің жалпы ауданы 86 км² құрайды. Оның солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттарындағы ең үлкен арақашықтығы 11 км-ге жетеді. Олпедегі ең төменгі нүкте – теңіз деңгейінен 307,5 м биіктікте орналасқан Биггзи көлі, ал ең биік нүкте – Нейенклюсхайм жанындағы Энгельсберг тауы, оның биіктігі теңіз деңгейінен 589 м.

Климат

Олпедегі төбелердің орналасуы және батыс желдің салдарынан жиі жаңбыр жауады. Бұлттар Атлант мұхиты үстінде су буын жинақтайды, ал олар Олпе төңірегіндегі төбелі жерлердің беткейлеріне соғылып, көтеріледі. Суық температураның әсерінен су буы ірі тамшыларға айналады, содан кейін жаңбыр болып төгіледі. Ең суық ай – қаңтар, ал ең жылы ай – шілде. Қыс айларындағы жоғары ылғалдылық көбінесе тұманға алып келеді.

Дін

Олпе тұрғындарының басым бөлігі католик дінін ұстанады. Қаланың қасиетті покровители – Турлық Святой Мартин. Дінге жататын азаматтардың саны (%) Католик: 17 834 67,99 Евангелист: 3 732 14,26 Басқа/Діні жоқ: 4 644 17,75

Протестанттық

1844 жылдан бері протестанттық қауымдастық бар. Оған Ольпедегі ең көне шіркеу жатады, ол 1898 жылы қызыл кірпіштен салынған.

Басқа діни қауымдастықтар

Қаламызда Евангелистік еркін шіркеу қауымы, Ехоба куәгерлері, Жаңа апостолдық шіркеу, ислам қауымы және грек православие шіркеуі өкілдік етеді.

Құрастырулар

1969 жылы 1 шілдеде муниципалдық қайта құру нәтижесінде "Ескі қала" (Ольпе қаласының ескі бөлігі және шеткі бұрынғы Amt аймағы) енді Клеусхайм, Ольпе Лэнд және Родтың бұрынғы тәуелсіз қауымдастықтарымен, сондай-ақ Хельденнің (Обервейшеде, Теклингаузен, Нойенвальд), Рахрбах (Фаленсхайд) және Кирхвейшеде (Аполлмике) ескі қауымдастықтарының бөліктерімен бірігіп, жаңа, кеңейтілген муниципалдық ауданды құрады. Бұл аудан бұрынғы 12,78 км²-ден 85,65 км²-ге дейін, ал халқы 14 184-тен 21 705-ке дейін өсті.

Қалалық кеңес

+ 2020 жылғы муниципалды сайлау нәтижесі Партия/Дауыс берушілер қауымдастығы Дауыстар Орындықтар CDU 52,2% 20 UCW e. V. 13,4% 5 SPD 9,6% 4 Жасылдар 14,8% 6 FDP 5,8% 2 OLO (ашық тізім) 3,7% 1

Жастар парламенті

Югендпарламент 2005 жылдың соңынан бері жұмыс істеп келеді. Ол жастардың мүдделерін білдіреді, мақсаты – Ольпедегі балалардың жағдайын жақсарту үшін ұсыныстар дайындау және қалалық кеңес пен әкімшіліктің балалар мен жастардың тілектерін ескеруін қамтамасыз ету үшін шаралар ұсыну. Жастар парламенті қазіргі таңдағыда 25 мүшеден тұрады, олардың әрқайсысы орта мектептерде екі жылдық мерзімге сайланады. Әр 150 оқушыға бір өкіл сайланады, бірақ әр мектепте кемінде екі өкіл болады. Ольпедегі мектептерде 5-10 сыныптарда оқитын барлық оқушылар, тіпті көршілес елді мекендерден келгендер де дауыс бере алады. Дегенмен, кандидаттар ретінде тек Ольпеде тұратын оқушылар ғана тіркеле алады. Жастар парламенті жылына кемінде төрт рет, көбінесе ашық отырыстар өткізеді. Қажет болған жағдайда, түрлі жобалар үшін отырыстарда жұмыс топтары құрылып, сайланбаған балалар мен жастар да қатыса алады.

Елтаңба

Бұл қаруда Әулие Мартиннің өмірінен бір эпизод бейнеленген, ол сұраған адамға пальтосының жартысын берген кездегі оқиға. Бұл көрініс бұрыннан 1360 жылдан бастап қаланың ең көне мөрінде болған. 1911 жылы Кельн архиепископтық сайлауындағы ұзақ жылдық мүшеліктің (1180-1802) белгісі ретінде Кельн архиепископтық сайлаушыларының айқасы жоғарғы оң бұрышқа қосылды.

Қалалық серіктестіктер

2001 жылдың 28 шілдесінен бастап француздық Гиф-сюр-Иветте қаласымен әріптестік орнатылған. Олпе қаласындағы гимназия көп жылдан бері Гиф-сюр-Иветтедегі колледжбен оқушылар алмасу бағдарламасын жүзеге асырып келеді.

Мұражайлар

1997 жылдан бері Förderverein Stadtmuseum Olpe (Ольпе қала музейін дамыту қауымдастығы) жергілікті мұражай ашуға күш салып келеді. Бірақ, қаланың қаржылық жағдайының қиындығына байланысты, бұл әзірге мүмкін болған жоқ. Дегенмен, қауымдастықтың мақсаты – 2011 жылы Ольпе қаласының 700 жылдығына дейін мұражайды ашу.

Темір жол және автобус көлігі

Олпе теміржол станциясы Biggetalbahn (KBS 442) бір жолды желісінде орналасқан, онда сағат сайын Biggesee Express (RB 92) жолаушылар сервисі Finnentrop қаласына, Ruhr Sieg Express (RE 16) байланысы арқылы жүреді. Сондернның шеткі аймағында "көл станциясы" орналасқан, ол теміржолдан тікелей жолаушылар қайығына отыруға мүмкіндік береді. Бұл Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы жалғыз станция. Желі Bergisch Märkische Eisenbahn (теміржол) компаниясымен салынған және 1875 жылдың 1 қарашасында Финнентроп пен Ольпе арасында пайдалануға берілген. Алғашқыда ол Герлинген және Роттемюле (екеуі де Венден қауымдастығына қарасты) арқылы Фреуденбергке (Вестфалия), содан кейін Нидерфишбах арқылы Кирхенге (Зиг) дейін, Асдорфтальбанмен байланысқан. Тағы бір желі Ольпеден Дролшаген және Бергнеуштадт арқылы Дирингхаузенге дейін салынған, ол Аггертальбанға (KBS 459) қосылған. Бүгінде Олпе Финнентропқа соқпақ желінің соңғы станциясы болып табылады. Басқа желілердің рельстері 1990-шы жылдардың басында және 2000-шы жылдардың басында алынып тасталған. 2013 жылы пойыз және автобус станциялары Бигге өзенінің төменгі ағысына көшірілді. Бұрынғы теміржол станциясының және көршілес индустриалдық аймақтардың орнында жаңа сауда және демалыс аймақтары пайда болды, соның ішінде көлге көрініс ашатын мейрамхана да бар. Ескі теміржол станциясының ғимаратын біріктіретін жаңа қалалық әкімшілік ғимаратының құрылысы жоспарлануда. Жергілікті автобус тасымалы үшін көптеген автобус бағыттары жұмыс істейді, Ольпені көршілес қалалар мен қауымдастықтармен байланыстырады. Операторлар – Verkehrsbetriebe Westfalen Süd (VWS, «Вестфалияның оңтүстік көлік қызметтері»), кеңсесі Зиген қаласында орналасқан, және Busverkehr Ruhr Sieg (BRS, «Рухр-Зиг автобус тасымалы»). Сонымен қатар, Regionalverkehr Köln автобус компаниясының бағыттары да Ольпеге келеді. Жергілікті теміржол және автомобиль тасымалы Вестфалияның оңтүстік көлік қауымдастығымен (Verkehrsgemeinschaft Westfalen Süd, VGWS) біріктірілген.

Су көлігі

Биггизеде қайықпен саяхаттауға болады. Сәуір айынан қазан айының соңына дейін су жолдарымен Personenschifffahrt Biggesee компаниясы басқаратын екі қайық жүзеді. Су қоймасын толық айналып шығуға шамамен екі сағат уақыт кетеді, және бес доктан кез келгенінен қайыққа отыруға болады. Бірнеше жыл бұрын бұл "Ақ флот" деп аталатын флотқа төрт қайық кірген. Қазір де қолжетімді MS Westfalen және MS Bigge кемелерімен қатар, тағы бір кеме су қоймасын аралап жүрді. Су қоймасының бастапқы бөлігінде (Оберзе, яғни "Жоғарғы көл") Ольпе атты канал қайығы болды. Оның төменгі конструкциясы, қайықтың төменгі теміржол көпірінен өтуі үшін қажет болды.

Велосипед жолдары

Биггзи көлі мен Листер су қоймасының (Листерталсперре) айналасында жабық велосипед жолдары желісі құрылған. Ол Аттендорндағы Бигге бөгетіне дейін созылады. Сонымен қатар, Олпе Солтүстік Рейн-Вестфалия велосипед тасымалы желісіне (Radverkehrsnetz NRW) қосылған.

Жаяу жүру жолдары

Олпе арқылы 1080 км ұзындықтағы Wanderweg der Deutschen Einheit («Германия бірлігінің жолы») өтеді. Сонымен қатар, қаланың төңірегімен өтетін көптеген кішкентай, жақсы белгіленген жаяу жолдары бар.

Радио

Олпе ауданында жергілікті хабар таратушы немесе радиостанция жоқ. Олпе туралы ағымдағы жаңалықтарды тек Зиген аймақтық студиясынан WDR 2 бағдарламасы арқылы алуға болады, ол жарты сағат сайын Оңтүстік Вестфалиядан жаңалықтар таратады. Алайда, 2006 жылғы 28 сәуірде қабылданған шешім бойынша, Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы радио хабарларын бақылайтын Landesanstalt für Medien Nordrhein Westfalen (LfM) Олпе ауданын жергілікті хабар таратуды кеңейтуге болатын мүмкін аймақ ретінде таңдады. Ұйымдастырушы бірлестік көп жылдар бойы құрылған.

Теледидар

Олпе WDR Fernsehen Siegen студиясының хабар тарату аймағына жатады. "Lokalzeit Südwestfalen" аймақтық жаңалықтар бағдарламасы осы өңір туралы хабарлайды.

Сент-Мартин ауруханасы

Аурухана 1856 жылы Сент-Мартинус-Ольпе приходының қолдауымен құрылған және бастапқыда екі Винсентиндік қарындас басқарған. Жыл сайын шамамен 11 000 науқас, негізінен Ольпе, Венден және Дролшаген қалаларынан емделеді. 800-ге жуық толық және жартылай штатты қызметкер 385 төсектің күтімін қадағалайды. Ауруханада хирургиялық клиника, медициналық клиника, әйелдер клиникасы, анестезия бөлімі, негізгі міндеті ауырсынды бақылау және диагностикалық радиологиямен айналысатын жансақтау бөлімі, сондай-ақ психиатрия бөлімі бар. 1900 жылы Ольпе францискан қауымының қарындастары медбикелік қызметтерді өз мойнына алды. 1997 жылдан бастап Сент-Мартинус ауруханасы коммерциялық емес компания (GmbH) ретінде жұмыс істеді, ал 2000 жылы Леннештадт-Альтенхундемадағы Католиктік Сент-Йозеф ауруханасымен бірігіп, Katholische Hospitalgesellschaft Südwestfalen gGmbH (gemeinnützige Gesellschaft mit beschränkter Haftung, яғни "жауапкершілігі шектеулі коммерциялық емес компания") құрылды. Аурухана құрамында, басқалармен қатар, медбикелік мектеп, гериатриялық күтім курсы және көшбасшылық диализ орталығы бар. Осыдан кейін францискан қарындастары Сент-Мартинус ауруханасында жұмыс істеуін тоқтатты, ал ондағы монастырь 2005 жылдың соңында таратылды.

Балтасар балалар үйі

1998 жылы ашылған бұл балалар хосписі Германиядағы осындай алғашқы мекеме болды. "Бүкіл отбасы үшін екінші үй" – хоспистің негізгі принциптерінің бірі. Мұнда өмір сүру мен күлудің қатар өліп, жылауға да мүмкіндік бар. Хоспис баланың өліміне дейін отбасыға жылдар бойы қолдау көрсетеді. Жыл сайын төрт аптаға дейін бірнеше мәрте келуге болады. Хоспистің демеушісі – Gemeinnützige Gesellschaft der Franziskanerinnen zu Olpe mbH («Ольпедегі францискан қарындастарының коммерциялық емес компаниясы», немесе GFO). Оның қаржысы үштен бір бөлігі ұзақ мерзімді күтімге арналған сақтандыру сияқты демеушілерден, ал қалған екі бөлігі қайырымдалықтар мен отбасылардың өз қаражатынан түседі.

Білім

Олпе – аймақтық маңызы бар мектеп орталығы. Мұнда көптеген түрлі білім беру мекемелері бар. + Ольпедегі мектептер мен білім беру мекемелері:

Бастауыш мектептер
Орта мектептер
Hohenstein Sekundarschule (Ольпедегі)
Dahl Sankt Franziskus Gymnasium (францискандық сестерге тиесілі)
Katholische Bekenntnisgrundschule Auf dem Gallenberg
Städtisches Gymnasium Olpe
Katholische Bekenntnisgrundschule Düringerschule

Кәсіби мектептер
Hakemicke (Ольпедегі)
Bäckerfachschule (Нан пісіру шеберханасы)
Katholische Franz Hitze Bekenntnisgrundschule
Rhode Berufskolleg des Kreises Olpe (аудандық кәсіптік колледж)

Арнайы мектептер
Fortbildungsakademien für Gesundheitshilfe (Медициналық қызметкерлерді даярлау академиясы)
Pestalozzischule, Förderschule Lernen des Kreises Olpe (Олпе ауданының оқуға көмектесетін арнайы мектебі)
Max von der Grün Schule, LWL арнайы мектебі, дене және моторлық дамуға баса назар аударады
Michael Ende Schule, LWL Förderschule, сөйлеу дамытуға баса назар аударады
Rettungsfachschule des DRK (Қызыл Крест құтқару мектебі)
LWL Förderschule, көру қабілетіне баса назар аударады
LWL Förderschule, есту және коммуникацияға баса назар аударады

Музыка мектебі
Volkshochschule (Ересектерге білім беру орталығы)

Бұрынғы Realschule Olpe және Hakemicke Hauptschule 2013 және 2018 жылдар аралығында жаңа Sekundarschule мектебіне біріктірілді. Ол бұрынғы Hakemicke Hauptschule ғимаратында орналасқан. Бұрынғы Realschule ғимараты пайдаланылмайды және бұзылатын болады.