Кіріспе

Уувей – Ганьсу провинциясының солтүстік-батыс орталық бөлігіндегі префектуралық деңгейдегі қала. Солтүстігінде Ішкі Моңғолиямен, оңтүстік-батысында Цинхаймен шектеседі. Ланчжоу, Синьин және Инчуан батыс астаналарының арасындағы орталық орны, оны аймақтың маңызды бизнес және көлік торабына айналдырады. Тарихи тұрғыдан Қытайдың орталық бөлігінен Батыс Қытайға және Орталық Азияның қалған бөліктеріне жалғыз жол болған Хеси дәлізі бойында орналасқандықтан, көптеген маңызды теміржолдар мен республикалық автомобиль жолдары Уувей арқылы өтеді.

Тарих

Ежелгі заманда Уувей Лянчжоу деп аталды (涼州—қазіргі Уувейдің орталық қалалық ауданы сақтаған атау) және Хекси дәлізінің шығыс шегі болып табылады. Адамдар бұл жерге шамамен 5000 жыл бұрын қоныстанған. Бұл Солтүстік Жібек жолының маңызды буыны болды, және Уувейден көптеген маңызды археологиялық жәдірелер табылды, соның ішінде тас жануарлармен бірге ежелгі мыс арбалар. Уувей қабірлеріндегі бейнелер мен заттардың түрлері, сондай-ақ олардың қыш ыдыстары, лак және қоладан жасалған бұйымдары, бүкіл Қытайда кездесетін ханьқытайлық жерлеу салтына тән үлгілерді құрайды. Хекси дәлізінде табылған басқа қабірлерде Сяньбилер мен басқа да азшылықтардың ықпалы байқалады, олар Солтүстік Лян сияқты биліктерді анықтауға қолданылады. Бұл бұрынғы Хань әулеті кезінде маңызды провинциялық астанаға айналды, өйткені «Хоу Ханшу» былай дейді: «Үшінші жылы [170 ж.], Лянчжоу (қазіргі Уувей) инспекторы Мэн Туо, Дунхуаннан бес жүз сарбазды басқарып келген Рен Ше атты көмекші офицерді жіберді. Ол Вуцзи майоры Цао Куанмен және Батыс аймақтардың бас хатшысы Чжан Янмен бірге Янцзи (Карашахр), Цюцзи (Куча) және Жюшидің жақын және алыс патшалықтарынан (Турфан және Джимаса) әскерлерді әкелді. Олар Зенжун қаласына (Арак) шабуыл жасады, бірақ қырық күннен астам уақыт бойы қалада тұрып, оны бағындыра алмады. Осыдан кейін Шуль (Кашгар) патшалары бірін-бірі қайта-қайта өлтірді, ал императорлық үкімет бұған араласа алмады». Б.з.б. 121 жылы Хань императоры Уди өзінің атты әскерін Хекси дәлізін Сяньбилерден қорғау үшін осы жерге әкелді. Оның әскери жетістіктері оған дәлізді батысқа қарай кеңейтуге мүмкіндік берді. Жібек жолындағы маңызды тоқсан ретінде ол Орталық Азияның мәдениеттері мен этникалық топтарының тоғысқан жеріне айналды. Аймақтағы көптеген буддалық үңгірлер мен храмдар буддизмді Үндістан мен Ауғанстаннан Қытайға жеткізудегі оның рөлін көрсетеді. Үш патшалық дәуірінде (184–280 ж.) Лянчжоуды Ма Тенг басқарды. Ма Тенг қайтыс болғаннан кейін Ма Чао осы лауазымға ие болды және провинцияны қысқа уақытқа басқарды, бірақ ол Вэй патшалығының билеушісі Цао Цаоның қолына түсті. Лянчжоу қысқа мерзімге (400–421 жж.) Он алты патшалық дәуірінде мемлекет болып табылды. Уувейдегі танымал мәдени ескерткіштер: «Жылқыға шапқан қола ат» (铜奔马), Батыс Ся кесенелері (西夏碑), Уувейдегі Ақ мұнаралар ғибадатханасы (白塔寺), Тяньти тауындағы үңгірлер (天梯山石窟), Луоши (Кумараджива) ғибадатханасы (罗什寺塔) және Конфуций ғибадатханасы (文庙).

География және климат

Уувей Тибет және Моңғолия үстірттері арасындағы Хекси дәлізінде орналасқан. Уувейдің оңтүстігі солтүстігінен биік, теңіз деңгейінен басталатын биіктігі бар. Оның ауданы орташа жылдық температурасы — климаты суық шөлді (Köppen BWk), жауын-шашын мөлшері аралығында. Булану жыл сайын , сондықтан су тапшылығы байқалады. Жыл сайын 2200–3000 сағат күн сәулесі және 85–165 күн аязсыз болады. Жазғы температура көлеңкеде де аса жоғары, -қа жетеді. Уувейдің оңтүстік-батысында құмды тақтатас және тақтатас қабаттарымен араласқан қалың Тяньчжу формациясы орналасқан. Уувей маңындағы минералдық кен орындарына графит, темір, титан және әк тас кіреді. Тас балықтың бір түрі – Triplophysa wuweiensis, алғаш рет Уувейде табылғандықтан, осы қаланың атымен аталады.

Халықтың жалпы шолуы

2020 жылға қарай халық саны 1,464,955 адам, оның ішінде хан, хуй, моңғол, ту, тибет және т.б. 38 этникалық топ өкілдік еткен. 2000 жылғы 5-ші халық санағы, 2010 жылғы 6-шы халық санағы, 2020 жылғы 7-ші халық санағы. 12.04% Тяньчжу Тибет автономиялық округі 174,790 9.63% 46,542↓ 151,031 10.32% 23,759↓ Бүкіл аймақ 1,836,923 20.14% 949,435 #51.69% 887,488 #48.31% 106.98 6-шы 500,528 27.56% 933,482 51.43% 881,572 48.57% 105.89 7-ші 688,697 47.01% 740,306 50.53% 724,649 49.47% 102.16 Байқау: Дерек жоқ, жарияланған жыныс арақатынасына сәйкес есептелген.

Теміржол

Уувейден екі темір жол желісі өтеді, атап айтқанда Ланчжоу-Синьцзян темір жолы және Ганьтанг-Уувей темір жолы. Екеуі де шығыс-батыс бағытындағы темір жол желілері. Уувейден солтүстік-оңтүстік бағытында темір жол желісі өтпегендіктен, Уувейдің солтүстік бөлігінде орналасқан Миньцзин ауданында да темір жол желісі жоқ, демек Миньцзинде темір жол станциялары да жоқ. Лианчжоу ауданында, Гуланг ауданында және Тяньчжу Тибет автономиялық ауданында түрлі темір жол станциялары бар. Уувей темір жол станциясы (екінші санаттағы станция) – жолаушылар ағыны бойынша Уувейдегі ең ірі темір жол станциясы. Ол Ланчжоу станциясынан шығысқа қарай 303 шақырым, ал Үрімші темір жол станциясынан батысқа қарай 1589 шақырым қашықтықта орналасқан.