Кіріспе

1968 жылы Уильям Фридкин режиссерлік еткен музыкалық фильм.

"The Night They Raided Minsky's" – 1968 жылы Норман Лир жазған және продюсерлік еткен американдық музыкалық комедиялық фильм. Музыкасын Чарльз Строуз және Ли Адамс дуэті жазды. Режиссері – Уильям Фридкин. Роуленд Барбердің 1960 жылғы романының негізінде түсірілген бұл фильм 1925 жылы Минскинің Бурлеск театрында стриптиздің туылуы туралы ойдан шығарылған оқиғаны баяндайды. Басты рөлдерде Джейсон Робардс, Бритт Экланд, Норман Висдом, Форрест Такер, Гарри Эндрюс, Денхолм Эллиот, Эллиот Гулд және Берт Ларр ойнаған. Фильм 1968 жылдың 18 желтоқсанында United Artists компаниясы тарапынан шығарылды және көбінесе жағымды пікірлер алды. Фильм қаржылық сәттілікке жетті және кейіннен 2009 жылы "Мински" атты сахналық музыкалық адаптациясы пайда болды.

Сюжет

1925 жылы Пенсильванияның ауылдық аймағынан келген Рашель Шпитендавел есімді күнәсіз амиш қызы Нью-Йорктің Лоуэр-Ист-Сайд ауданына биші болу ниетімен келеді. Рашельдің билері Киелі кітаптардағы оқиғаларға негізделген. Ол «Мински бурлескі» театрында кастингтен өтеді, бірақ оның биі осы әдепсіз шоу үшін тым қарапайым және таза болып шығады. Бірақ Билли Мински мен шоудың циниктік серігі Реймонд Пейн, Рашельді театрды жабуға тырысатын моральдық күрескер Вэнс Фаулердің жолын кесу үшін пайдалану жоспарын құрады. Мински Рахилді «бір миллион французды қоздырған биді» орындайтын, әйгілі мадам Фифи ретінде жариялайды, Фаулер мен полицияның шабуыл жасауына үміттенеді. Бірақ Билли Рахилге оның әдепсіз билерін орындауға рұқсат береді, осылайша Фаулерді ұятқа қалдырады. Реймонд пен оның әріптесі Чик Рахилге бурлеск өнерінің қыр-сырын үйретеді, осы процесте екеуі де оған ғашық болады. Темірқасық әкесі, тіпті Рахилдің Киелі кітапқа негізделген билеріне де қарсылық білдіріп, қызын іздеуге келеді. Фильмнің кульминациялық нүктесі Рахил сахнаға шығар алдында әкесі оны әйелзаты деп айыптайды және Реймонд пен Минскилер оны тек пайдалануда екенін түсінеді. Әкесі оны сахнадан сүйреп әкетпек болады, бірақ ол қарсы тұрып, көйлегін жыртып алады. Толған зал оны қолдап, Рахил көрермендерге билігін сезініп, киімдерін шеше бастайды. Ол қанатқа қарай бұрылып, рейдті сезінген және мүмкін, бір дәуірдің аяқталуын көрген Реймондты көреді, ол театрды тастап кетеді. Рахил оны шақырып, қолын созып, киімдерінің алдыңғы бөлігін түсіріп, кеудесін ашып қояды. Фаулер сыбызғысын үрлеп, полиция сахнаға жүгіріп келіп, шоуды тоқтатады. Содан кейін хаос басталады. Ақырында, Рахилдің әңгімесіз әкесі де бар, актерлердің көпшілігі полицей машинасына тиеледі.

Өмірбаян

Минскидің бурлескі» кітабында Мортон Мински (Милт Мачлинмен бірге) былай деп жазды: «1925 жылдың 20 сәуірі, кітаптағы оқиғаға негіз болған рейд болған күн, бурлеск тарихында аса маңызды болған жоқ, бірақ ол үлкен қиындықтардың бастауы болды. Дегенмен, рейд туралы әңгіме қызықты болды, ал рейдтің өзі біз көніп қалған ондаған рейдтің бірі ғана еді, әрине, бұл үлкен дағдарыс емес». Минскидің театры, Хьюстон көшесіндегі Ұлттық қысқы бақ, 1917 жылы алғаш рет рейдке ұшырады. Ол кезде Мэй Дикс қанатқа жетпей тұрып, костюмін шеше бастады. Көрермендер ынталандырғаннан кейін, Дикс сахнаға қайта оралып, әрі қарай киімдерін шешуін жалғастырды, бұл оларға зор қуаныш сыйлады. Мортонның үлкен ағасы Билли «оқиғаның» әр түні қайталанғанын бұйырды. Осылайша, үздіксіз айналым басталды: Минскилер өздерінің лицензиясын сақтау үшін қойылымдарын таза ұстауға тиіс болды, бірақ көрермендерді тарту үшін олар қызықты болуы керек еді. Бірақ олар шектен шыққанда, рейдтерге ұшырады. Мортон Минскидің айтуынша, Файфи ханым – Пенсильваниялық Мэри Доусон есімді әйел болған. Мортонның пікірінше, Билли Доусонды сенсация тудыру үшін оның кеудесін көрсетуге көндірген. 1925 жылы Зигфельд, Джордж Уайт және Эрл Кэрролл сахналаған нақты қойылымдардағы қыздарға, егер олар «тірі суреттемеде» тұрғанда жоғарғы киімдерін шешуге рұқсат етілді. Мадемуазель Фифи белден төмен киімдерін шешіп, қимылдады, бұл рейдке себеп болды. «Шоу жалпы алғанда тыныш болғанмен, Фифидің финалы және рейдтен кейін жарияланған жаңалықтар жақын арада ашылатын [Минскилердің] театрына [42-ші көшеде] толық залдарды қамтамасыз етті», – деп жазды Мортон. (Минскилер 1931 жылы Республика театрын жалға алғанға дейін 42-ші көшеде бурлеск қойылымдарын өткізбеді. 1922 жылы олар Колумбус округіндегі Парк театрында қысқа ғана уақыт бойы жұмыс істеді, бірақ бір жылдан кейін театрдан кетіп қалды. Олар 1924 жылдан 1933 жылға дейін 125-ші көшедегі Аполлон театрын жалға алды, содан кейін ол афроамерикалық таланттарды көрсету орталығы ретінде танымал болды.) 1975 жылы 85 жастағы Мэри Доусон бұл аңызды жоққа шығарды. «Мен ешқашан стриптизер болған емеспін. Мен ешқашан тәуекелге бармадым». Ол, романист Роуленд Барбер «кітапты жақсырақ ету үшін оның бәрін жазды» деді. Ол тіпті сол күні театрда болмағанын мәлімдеді. Оның әкесі полиция қызметкері және қатал діншіл квакер болған, бірақ ол ешқашан Нью-Йоркке келмеген және Минскилердің бурлеск үйлерінің біріне рейд ұйымдастырмаған.

Алдын ала өндіріс

1961 жылдың сәуір айында продюсер Леонард Кей Роуленд Барбердің кітабының сахналық құқықтарын алу үшін бірнеше өзгелерді басып өтті. (Дебби Рейнольдс та 1961 жылы фильмге құқық алуға тырысқан деген хабар бар.) Ол кезде бұл сияқты құқықтар үшін төленген ең жоғары сома деп хабарланды, және романды сценарист Эдвард Ходоров бейімдейтін болды. Бірақ, сол жылдың соңында Кей сценарист Джулиус Дж. Эпштейнмен келісім жасады. Алғашқы кезеңдерде Сэмми Кан, Джонни Мерсер және Генри Манчини музыка жазады деген әңгіме тарады. Шоу екі жыл өткен соң, 1963 жылы сахналық құқықтардың мерзімі бітіп, қаржылық қолдау таба алмады. Норман Лир мен Бад Йорккин 1965 жылдың қыркүйегінде фильмге құқықтарды сатып алды. Лир бастапқыда өндіріс 1966 жылдың күзінде басталатынын мәлімдеді. Дик Шон 1966 жылдың шілдесінде «басты рөлге» (белгісіз) қарастырылыпты. Алайда, түсірілім бір жылдан кейін, 1967 жылдың 8 қазанында ғана басталды. 1967 жылдың 23 мамырында «Лос-Анджелес Таймс» газеті Уильям Фридкиннің режиссерлік міндетін атқаратынын хабарлады. Фридкиннің алғашқы фильмі – Сонни мен Шердің қатысуымен түсірілген «Жақсы күндер» (1967) жаңа ғана экранға шыққан еді. Әр түрлі жанрларды, оның ішінде детективтерді, вестерндерді және шпиондық триллерлерді пародизациялайтын музыкалық комедия, сыншылардың және кассалық табыстың сәтсіздігіне ұшырады. Фридкин «The Night They Raided Minskys» фильмі «поэтикалық шындық» болады деген пікірін білдірді. Тони Кертис 1967 жылдың маусымында Реймонд Пейн рөліне бекітілді, бірақ бір айдан кейін шығармашылық дауларға байланысты бас тартты. Алан Алда, оның әкесі Роберт Алда бұрын бурлескте ойнаған, Пейн рөліне тағайындалды, бірақ Бродвейдегі «The Apple Tree» спектакліндегі рөлін тастай алмады. Джейсон Робардс түсірілім басталғанға бір ай бұрын Пейн рөлін алды. (Реймонд Пейн сол түні шоуда ойнаған нағыз ер адамның есімі еді. Ол 1934 жылы жол апатында қаза тапты.) Эллиотт Гулд, сол кезде Барбра Стрейзандқа үйленген, 1967 жылдың тамызында келісімшартқа қол қойып, Билли Мински рөлінде кинода дебют жасады. Микки Руни Чик Уильямс рөліне қарастырылды, бірақ Джоэл Грей, сол кезде Бродвейдегі «Кабаретте» спектаклінде ойнап жүрген, бастапқыда осы рөлге бекітілді. Алайда, фильмнің аяқталу мерзімі белгісіз болғандықтан, Грей рөлден бас тартуға мәжбүр болды. Грей Жорж М. Кохан туралы мюзикл – «George M!» репетициясын желтоқсанның ортасында бастауға ниеттенген еді. Британдық комедияшы Норман Висдом, жақында Джеймс Ван Хейзеннің Сами Канмен бірлескен «Walking Happy» музыкалық комедиясындағы керемет рөлі үшін Тони сыйлығына ұсынылған еді. Висдом «Ранк» ұйымы үшін төмен бюджеттік комедиялық фильмдер түсірген. Сынашылардың жоғары бағасын алмаса да, Висдомның фильмдері туған елінде жақсы кассалық табысқа ие болды. «Түнде олар Минскийді басып алды» – оның алғашқы американдық фильмі болды және ол жақсы пікірлер алды. Variety журналының бір авторы: «Висдом көптеген сахналарда оңай билік етеді, басқа актерлер салыстырмалы түрде қиындыққа тап болады», – деп жазды, ал Time оны Бастер Китонмен салыстырды. Әндерді Бродвей композиторы Чарльз Строуз және лирик Ли Адамс жазды, олар 1961 жылы «Bye Bye Birdie» мюзиклі үшін Тони сыйлығын жеңіп алды, содан кейін «Applause» (1970) және «Annie» (1977, лирик Мартин Чарнинмен бірге) үшін Тони сыйлығын жеңіп алды. Строуз сондай-ақ Лирдің «All in the Family» ситкомының тақырып әнін – «Those Were The Days» әнін жазды. Музыкаға оркестрлік қойылым жасауды және дирижерлік етуді Бродвейдің тәжірибелі өнерпазы Филипп Ланг жүзеге асырды, ол театрлық прокатқа арналған жалғыз фильмінде жұмыс істеді.

Өндіріс

"The Night They Raided Minsky's" Нью-Йорк қаласында тұтас көлемде түсірілген алғашқы музыкалық фильм болды. Бюджеті 3 миллион доллардан асып, сол кезге дейін қалада түсірілген ең қымбат фильм еді. 1925 жылғы Төменгі Шығыс жағын көрсету үшін Бірінші және Екінші авенюлер арасындағы Шығыс 26-шы көшенің бір бөлігі өзгертілді. (Блоктағы бос үйлерді қалалық жаңару жобасы аясында бұзу жоспарланған, бірақ қала киножұмысшылар үшін бұзу мерзімін кейінге шегерді.) Тұрақ орындарындағы есептегіштер қоқыс жәшіктері мен бөшкелермен жасырылды. Сыртқы түсірілімдер екі аптаға созылды. Биіктігі 9 метр, ал ұзындығы 15 метр болатын көтерілген теміржол станциясының бөлігі салынды. Метро вагонындағы бір көрініс Бруклиндегі Мертл авенюінде түсірілді. Ал кейбір интерьерлер Челси студиясында түсірілді. Театр сахналары сол кездегі Гаети театрында (қазір Village East Cinema) орналасқан 181 Second Avenue мекенжайында түсірілді. "The Night They Raided Minsky's" Берт Лахрдың соңғы фильмі болды. "Оз сиқыршысы" фильміндегі Қорқыт арыстан рөлімен әйгілі 72 жастағы комедиант, Колумбияның бұрынғы бурлеск сахнасының ардагері еді. 21 қарашада Лахр денсаулығына байланысты ауруханаға жатты. Берт Лахрдың ұлы Джон Лахр "Қорқыт арыстан туралы эсселер: Берт Лахрдың өмірбаяны" атты кітабында былай деп жазды: "Берт Лахр 1967 жылдың 4 желтоқсанында таңертең қайтыс болды. Ол екі апта бұрын, сағат 2-де "The Night They Raided Minsky's" фильмі түсіріліп жатқан ылғалды студиядан суықтап, қызып үйіне оралған еді. Әдетте, оның жасы мен беделіне байланысты ол осылай кеш сағатқа дейін жұмыс істемейтін еді, бірақ продюсерге деген сенімі мен жұмыс істеу қажеттілігіне байланысты ол келісімшарттағы бұл талаптан бас тартқан. Газеттерде өлімнің себебі пневмония деп хабарланды, бірақ ол қатерлі ісіктен көз жұмды, осы аурудан қорқып жүргенімен, оның бар екенін білмеген". Лахрдың көп бөлігі түсіріліп үлгерген. Норман Лир The New York Times газетіне: "Жақсы монтаждау арқылы біз оның керемет өнерін сақтап, фильмнің қалған бөлігін түсіре аламыз" деді. Продюсерлер Лахрдың сынақ түсірілімдерін, сондай-ақ, дауыстық және денелік дублерлерді, бурлеск сахнасының белгілі тұлғасы Джой Фейді пайдаланып, қайтыс болған комедианттың рөлін аяқтады. Фильм түсірілімі 8 қазанда басталып, 1967 жылдың 22 желтоқсанында аяқталуға жоспарланған. Ал фильм бір жылдан кейін, 1968 жылдың 22 желтоқсанында көрермендерге ұсынылды.

Өндірістен кейінгі

Ральф Розенблум 1979 жылы «Олар Минскиді шабуылдаған түнде» фильмінде жұмыс істеген тәжірибесін «Ату тоқтағанда, кесу басталады» атты кітабында жазды. Розенблум былай деп жазды: «Мен Минскийге жұмысқа кіріскенім, оның үлкен редакциялық қиындық тудыратынына сенгенім үшін емес, оны көңілді жоба деп есептегенім үшін болды. Мен «Продюсерлер» фильмінде алты ай жұмыс істедім, бұл тәжірибе жүйке аяқтарымды шаршатып, тыныштандыратын жұмысқа мұқтаж болдым. Сценарийде музыкалық нөмірлерге толы, маңызды емес фильм болды, оны алты-сегіз апталық монтаждау кезінде қалыпқа келтіруге болар еді. Мен мюзиклдерді монтаждауды жақсы көремін, қысқа да, ақылсыз көңіл көтеруге мүмкіндік беретін жұмыс деп ойладым». Фильмді монтаждауға тоғыз айдан астам уақыт кетті. Ол былай деп жазды: «Бастапқыда «The Night They Raided Minsky's» фильмін «жаңа көрініспен ескі заманғы мюзикл» етіп жасау жоспары болған, бірақ оның не екенін және қалай жүзеге асыру керектігін ешкім білмеді. Егер біз Minsky's-те қол жеткізгіміз келген жаңа көрініс негізінен [Ричард] Лестердің стилі екенін мойындағанда, бәріміз де азаптан құтылар едік, бірақ мұндай мойындау орынсыз, тіпті дінге қарсы деп есептелді, сондықтан ол біздің ойымызға келмеді». Розенблум өзінің алғашқы монтаждауын Фридкин мен Лирге көрсеткенде, оны «апатты» деп сипаттады. «Минскийдің драмалық эпизодтарының басты кемшілігі олардың болжамдылығы болды», - деп жазды Розенблум. «Сценарийде ескі заманғы әсемдік көзделген, бірақ бірнеше маңызды ерекшеліктерден басқа, заманауи көрерменге ұнайтын жаңа күрделілік қосылмады». Бұл монтаждауды United Artists компаниясының атқарушы вице-президенті Дэвид Пикерге көрсеткенде, ол оны «Мен көрген ең нашар алғашқы монтаждау» деп атады. Алайда, фильмнің түсірілу күні белгіленбегендіктен, Пикер Лир мен Розенблумға: «Не істегілерің келсе де, алға, уақытты пайдаланып, оны жасаңыз» деді. Документальдық фильмдерді монтаждау тәжірибесіне сүйенген Розенблум Нью-Йорктегі үлкен киноархивтерге жүгініп, 1920-жылдарға қатысты кадрларды таңдап ала бастады. Осы кадрлар уақыт пен орын сезімін ояту үшін ғана емес, сонымен қатар фильмдегі көріністерге түсініктеме беру және жақсарту үшін де қолданылды. Розенблум осы материалды және Фридкиннің кадрларын монтаждады, көбінесе қара-ақтан түске ауысу арқылы ескі кадрларды жаңаларымен үйлестірді. Розенблумның айтуынша, бұл «таңғажайып» әсер берді. Розенблум 1968 жылдың басым бөлігінде монтаждаумен айналысып жүрген кезде, Лир басқа жобаларды, соның ішінде «All in the Family» телесериалы болатын жобаны да әзірледі, ал Фридкин Англияда Гарольд Пинтердің «Туған күн тойы» романының экрандық нұсқасын түсіріп жатты. «Минскидің» алғашқы монтаждауын көргеннен кейін көп ұзамай Фридкин британдық теледидардан сұхбат алып, «Минскині» «мен жұмыс істеген ең үлкен қоқыс» деп атады. Розенблумның айтуынша, «[Фридкин] өзінің ток-шоудағы қателігі үшін [Минскидің] көрсетілімдеріне қатысуына тыйым салынатынын және кіру үшін ақы төлеуге тура келетінін естідім». Ақырында «The Night They Raided Minsky's» фильмін монтаждау бөлмесінде қайтадан түсірді. «Ең бастысы, бұл жаңадан пайда болған Минский өте заманауи болды», - деп жазды Розенблум. «Бізден жасырынған анық факт маған бірден әсер етті: Ричард Лестер «Көмек!» сияқты фильмдерде қол жеткізген авангардтық сапаны тек монтаждау арқылы ғана жүзеге асыруға болады. «Жаңа көріністі іздеу» басталған сәттен бастап Минскийдің суреті кесу бөлмесінде түсірілетін болды». Розенблум фильмде 1440 кесу бар екенін мәлімдеді, ал дәл осындай ұзындықтағы «Энни Холл» фильмінде тек 382 кесу бар. Әрине, бұл фильмнің көп бөлігі Фридкинге тиді, ол Розенблумның айтуынша, «фильмді көрген де болмауы мүмкін». Фридкин кейіннен Минскийге «көзқарасы болмағанын» мойындады және оның орнына Рубен Мамулианның «Қол шапалақтау» (1929) фильмінен шабыттанды, бұл бурлеск туралы алғашқы әңгімелі фильм, инновациялық камера жұмысымен ерекшеленеді. 2008 жылы Фридкин: «Минский менің күшімнен асып кетті. Не істеу керектігін білмедім. Норман продюсер болды, ол өте қиын, қатал адам болды, бірақ мен одан көп нәрсе үйрендім және мен түсірілім кезінде күн сайын күресіп жүрдім. Бұл керемет сценарий емес, бұл көптеген әзілдерден тұратын фильм. Бірақ егер мен 20-шы жылдардағы бурлеск әлемін жақсы білетін болсам, әлдеқайда жақсы болар еді, мен олай емеспін. Сондықтан фильм осы себепті көп зардап шекті деп ойлаймын». 2012 жылы онлайн сұхбатында Фридкин: «Менің осы фильм туралы жағымды естеліктерім жоқ дерлік. Бірақ жақында DVD-ді жасағанда, 40 жылдан бері фильмді көрмегеніммен, оның кейбір жағымды және көңілді сәттері бар екенін ойладым». 2013 жылы жарық көрген «The Friedkin Connection» атты естелік кітабында режиссер былай деп жазды: «Онда көп мәселелер болды, бірақ ең бастысы – менің өзімнің біліксіздігім. Мен осы кезеңді зерттедім, бірақ дұрыс тонды қалай жеткізуді білмедім». Бір кезде ол Норман Лирден өзін жұмыстан шығаруды сұрады.

Атау реті

Негізгі титрлер тізбегі Пабло Ферро (1935–2018) жасаған, ол фильмде есімдері көрсетілмеген монтажшы да болған.

Қабылдау

Фильм 1968 жылдың 18 желтоқсанында Лос-Анджелесте көрсетілді, ал желтоқсанда бүкіл АҚШ-та кеңейтілді. Time журналы бұл фильтті "ескі уақыттың бурлесктеріне арналған қоштасу хаты" деп атады. Аңыз бойынша, қыздар әдемі, ал әрбір клоун В.С. Филдс сияқты еді. Бірақ шындығында, бұл мекеме өз көрермендері сияқты қарапайым болды. "Minsky's" фильмі фактілер мен қиялдарды таңғаларлықтай сәтті мюзиклде үйлестіреді. Фильмнің түсірілімі 58 күнге, монтаждалуы 10 айға созылды және оны көрсетеді. 1920 жылдарға қатысты деректі және жасанды жаңалықтар кадрларымен бүлдірілген фильм, тым көп уақытын тұздамаларға, көшбасшыларға және жаяу жүргіншілерге арнайды. Бірақ ол, жылы, ностальгиялық музыкасымен, қозғалысқа шақыратын хормен және зейнеткер комедияшы рөлін сомдаған марқұм Берт Лардың жақын кадрларымен өтеді. Лахр сияқты, фильм де әжуа мен қайғының тартымды қоспасын ұсынады. Фильм кассада күткеннен жақсы табыс тапты, екінші аптада кірісін арттырып, Нью-Йорктегі United Artists' Candy фильмін озып кетті, соңғы фильмнің актерлік құрамы жақсы танымал болғанына қарамастан, қаланың екі кинотеатрындағы алғашқы 23 күнінде 198 152 доллар жинады. Manchester Evening News газетіне берген сұхбатында (2007 жылдың 22 қазанында жарияланған), Бритт Экланд "The Night They Raided Minsky's" фильмін өзінің сүйікті фильмі деп атады. Экланд фильмнің шығуына төрт күн бұрын Питер Селлерстен ажырасты. Уолтер Винчелл ажырасудың себебі Селлерстің фильмде жалаңаш түскеніне наразылығынан туындағанын хабарлады. Экландтың сөзін келтірсек: "Мен Уильям Фридкинді жақсы көретінмін, ол мені "The Night They Raided Minsky's" фильмінде режиссерлік етті, өйткені ол өте нақты, адал және жас еді. Ол менде болған актерлік шеберлікті шығарды."

Телехикая

1972 жылы Daily Variety Yorkin мен Lear "The Night They Raided Minsky's" атты туындысын 1920-ші жылдардағы оқиғаларға арналған, жарты сағаттық "Slowly I Turned" деп аталатын CBS ситкомына бейімдеп жатқанын хабарлады. Бұл "All in the Family" және "Sanford and Son" сериалдарынан кейін олардың үшінші ситкомы болжалыпты.

Кезеңнен кезеңге бейімдеу

Мискис деп аталатын музыкалық сахналық қойылымы 2009 жылдың 6 ақпанында Лос-Анджелестегі Ахмансон театрында ресми түрде ашылып, 2009 жылдың 1 наурызына дейін жалғасты. Жаңа мюзиклді Кейси Николау қойды және хореографиясын жасады, ал либреттосын Боб Мартин, музыкасын және әндерін Чарльз Строуз мен Сьюзан Биркенхед жазды. Шоу бағдарламасында фильм негізінде құрылғаны көрсетілсе де, либретто жаңаша оқиға болып табылады.

Үй медиасы

Фильм 2008 жылдың 20 мамырында кең форматта және стандартты форматта DVD-де шықты.