Кіріспе

Голландиялық офицер және саясаткер (1780–1844)
голландиялық шахматшы

Иоганн, ван ден Бош графы (2 ақпан 1780 – 28 қаңтар 1844) – голландиялық офицер және саясаткер. Ол Голландия Шығыс Үндісінің генерал-губернаторы (1830–1833) қызметін атқарды, Голландия Шығыс Үндіс армиясының қолбасшысы, Колониялар министрі және Мемлекеттік министр болды. Ол Әскери Вильям орденінің офицері болған.

Өмірбаян

Йоханнес ван ден Бош 1780 жылдың 2 ақпанында Нидерланд Республикасында (қазіргі Нидерланды) Гервинен қаласында, дәрігер Йоханнес ван ден Бош аға мен оның әйелі Адриана Понингтің отбасында дүниеге келді. Ван ден Бош 1797 жылы Батавия Республикасының армиясына қабылданды және бір жылдан кейін өз тілегімен Голландиялық Шығыс Үндістанның Батавия қаласына лейтенант ретінде жіберілді. Ол кезде коммерциялық мүдделерді нығайтуға басымдық берілді, ал Индонезия архипелагына Голландияның бақылауы шектеулі болды. Ван ден Бош көмекші ретінде кезекті генерал-губернаторлармен жақын байланыста болып, саудалық колониализмнен аумақтық колониялық кеңейтуге өтуге қатысты. 1808 жылы ол жаңа генерал-губернатор Герман Виллем Дэнделспен келіспеушілікке ұшырады, содан кейін полковник шенімен құрметпен отставкаға жіберілді. 1810 жылы ол отбасымен бірге Еуропаға оралды. Голландияға қайтып келе жатқанда Ван ден Бош британдықтарға түсіп, 1812 жылға дейін тұтқын болып қалды. Ол полковник шенімен армияға қайта қабылданды және Оранж князінің атынан Утрехт пен Наарден қалаларын басып алды. 1818 жылы Ван ден Бош принц Фредериктың қолдауымен Гуманитарлық қоғамды құруға қатысты және қоғамға көңіл бөлгені үшін әскери қызметтен шеттетілді. Қоғам кедейлікті жеңудің жалғыз жолы – еңбек деп есептеді. Дрентеде ол Фредериксоорд, Виллемсоорд және Вильгельминасоорд атты «еркін колонияларды» құрды, онда ірі қалалардың кедейлері тәртіпті түрде өздерін асырауға үйренді. 1827 жылы Ван ден Бош генерал-комиссар ретінде Батыс Үндістанға голландиялық билікті қайта орнатуға тағайындалды. Ол қоғамнан шығып, сол жылдың желтоқсан айында Кюрасаоға келді және колонияда сегіз ай тұрды. Осы кезеңде ол сауда және банк ісіне қатысты бірнеше бастамаларды іске қосты, олар экономикалық белсенділікті ынталандыруға және колонияның мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған. Басқалармен қатар, ол Нидерланд Конституциясын колонияға да қолдануға мүмкіндік беретін ереже енгізді және оны құлдардың тұрмыс жағдайын жақсартуға пайдаланды. 1828 жылы отанына оралғаннан кейін көп ұзамай Ван ден Бош генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, Голландиялық Шығыс Үндістанның генерал-губернаторы болып тағайындалды. Осы қызметінде ол 1830 жылы мәдени егіс жүйесін енгізгенімен ең танымал. Бұл жүйе явандық шаруаларды өнімді жерлерінің бестен бір бөлігін кофе, қант және индиго сияқты экспорттық тауарларға пайдалануға міндеттеді. Ван ден Бош 1834 жылдың 18 мамырында Нидерландыға оралды және 30 мамырда Отарлар министрі болып тағайындалды. Министр ретінде ол колониялардан үлкен қаржылық нәтижелерді талап етті, көбінесе жеке шаруалар мен құлдардың мүдделеріне зиян келтірді. 1839 жылы ол үкімет пен Нидерланд сауда қоғамы арасындағы қарыздар туралы саясатының ашық еместігі үшін Өкілдер палатасынан сынға ұшырады. Ван ден Бош 1840 жылдың 1 қаңтарында өз еркімен қызметінен кетті, содан кейін корольдік жарлықпен граф ван ден Бош атағын және Мемлекеттік министрдің құрметті атағын алды. Ол 1842 жылы Оңтүстік Голландиядан Өкілдер палатасына сайланды және өліміне дейін осы лауазымда қалды. Граф ван ден Бош 1844 жылдың 28 қаңтарында Гаагадағы үйінде қысқа аурудан кейін қайтыс болды.