Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шлезвиг-Гольштейндегі қала, Германия
City in Schleswig Holstein, Germany
Любек (; Төменгі неміс: Lübęk немесе Lübeek; Латынша: [[:de:Lubeca], ресми түрде Любек Ханза қаласы (Hansestadt Lübeck), Солтүстік Германиядағы қала. Шамамен 220 000 тұрғыны бар, ол Германияның Балтық жағалауындағы екінші ірі қала және Шлезвиг-Гольштейн штатының екінші ірі қаласы, оның астанасы Кильден кейін, сондай-ақ Германияның 36-шы ірі қаласы. Қала Шлезвиг-Гольштейннің Холштайн бөлігінде, Траве өзенінің сағасында, Травемунде ауданында Любек шығанағына құяды. Тарихи ескі қала және Траве өзенінің солтүстігінде орналасқан аудандар Вагрияның тарихи аймағында да орналасқан. Любек – Балтық теңізінің оңтүстік-батысындағы қала және Гамбургтен Балтық теңізіне ең жақын қол жеткізу нүктесі. Қала төменгі неміс тілінің Холштайн диалекті аймағында орналасқан. "Любек" атауы түптеп келгенде славян түбірінен шыққан – *lub* ("сүйіспеншілік"). 819 жылға дейін полабтық славяндар Швартау өзенінің Траве өзеніне құяр жерінде Лиубице деп аталатын елді мекен құрды. 10 ғасырдан бастап Лиубице Оботриттердің Старгардтан кейінгі екінші маңызды қонысы болды. Любекке 1160 жылы Зост қала құқықтары берілді, ал 1260 жылы ол Киелі Рим империясының тікелей қаласы болды. 12 ғасырдың ортасында Любек Ханза Лигасының алғашқы қадамына айналды, ол сол кезден бастап де-факто астанасы және ең маңызды қаласы болып саналды. Любек заңын Балтық аймағындағы 100-ге жуық қала қабылдады. Любек 1226 жылдан бастап 1937 жылға дейін тәуелсіз қала мәртебесін сақтап келді. Любектің тарихи ескі қаласы, тығыз салынған аралда орналасқан, Германияның ең кең ЮНЕСКО Әлемдік мұрасының бірі болып табылады. 6 шіркеу мұнарасы бар Любек – әлемдегі ең көп шіркеу мұнаралары бар қала. "Жеті мұнаралы қала" (Stadt der Sieben Türme) атымен танымал Любектің көкжиегі бес протестанттық негізгі шіркеуінің жеті мұнарасымен безендірілген: Әйелі Мария, Любек соборы, Сент-Джеймс, Сент-Петер және Сент-Джайлс. 1173-1341 жылдардағы собор Балтық аймағындағы алғашқы үлкен кірпіштен салынған шіркеу болды. 1265-1351 жылдардағы Әйелі Мария шіркеуі Ганза Лигасының ықпалындағы көптеген кірпіш готикалық шіркеулердің үлгісі саналады. Ол Кельн соборынан кейін (ол тек 1880 жылы одан асып түсті) екі басты мұнарасы бар екінші ең биік шіркеу, ең биік кірпіштен жасалған күмбезге ие және Ландшуттың Сент-Мартин шіркеуінен кейін кірпіштен салынған екінші ең үлкен құрылыс. Любек қаласында Любек университеті, оның Шлезвиг-Гольштейн университетінің медициналық орталығы, Любектің қолданбалы ғылымдар техникалық университеті және Любек музыка академиясы орналасқан. Любекте 18 мұражай бар, олардың ішінде Еуропалық Ханза мұражайы, Любек порты мұражайы және қаланың ең танымал азық түріне арналған Нидерреггер марципан мұражайы бар: Любек марципаны. Оңтүстік-батыстағы орналасуына байланысты Травемунде және жақын маңдағы теңіз жағалауындағы курорттар Ниендорф, Тиммендорфер Странд, Шарбеуц, Хаффкруг, Сиерксдорф және Громиц Германияның ең көп танымал қалаларының қатарында. Любек негізгі вокзалы болашақ Фемарн белдеуі арқылы континенттік Еуропаны (Гамбург) Скандинавиямен (Копенгаген) байланыстыратын Vogelfluglinie темір жол желісінде орналасқан. Любек порты Росток портынан кейін Балтық теңізіндегі екінші ірі неміс порты, ал Травемундедегі Скандинавия Германияның ең маңызды паром порты болып табылады, Скандинавия және Балтық елдерімен байланыс бар. Қаланың Любек Бланкензееде өз аймақтық әуежайы бар, ал жақын маңдағы Гамбург әуежайы Любектің негізгі әуе торабы болып табылады.
Lübeck (; Low German: Lübęk or Lübeek [ˈlyːbeːk]; Latin: [[:de:Lubeca), officially the Hanseatic City of Lübeck (Hansestadt Lübeck), is a city in Northern Germany. With around 220,000 inhabitants, it is the second largest city on the German Baltic coast and the second largest city in the state of Schleswig Holstein, after its capital of Kiel, and is the 36th largest city in Germany. The city lies in the Holsatian part of Schleswig Holstein, on the mouth of the Trave, which flows into the Bay of Lübeck in the borough of Travemünde, and on the Trave's tributary Wakenitz. The island with the historic old town and the districts north of the Trave are also located in the historical region of Wagria. Lübeck is the southwesternmost city on the Baltic Sea, and the closest point of access to the Baltic from Hamburg. The city lies in the Holsatian dialect area of Low German. The name "Lübeck" ultimately stems from the Slavic root lub ("love "). Before 819, Polabian Slavs founded a settlement which they called Liubice on the mouth of the Schwartau into the Trave. Since the 10th century, Liubice was the second most important settlement of the Obotrites after Starigard. Lübeck was granted Soest city rights in 1160, and, in 1260, it became an immediate city within the Holy Roman Empire. In the middle of the 12th century, Lübeck developed into the cradle of the Hanseatic League, of which it was considered the de facto capital and most important city from then on. The Lübeck law was eventually adopted by around 100 cities in the Baltic region. Lübeck could preserve its status as an independent city, which it held since 1226, until 1937. Lübeck's historic old town, located on a densely built up island, is Germany's most extensive UNESCO World Heritage Site. With 6 church towers surpassing , Lübeck is the city with the highest number of tall church towers worldwide. Nicknamed the "City of the Seven Towers" (Stadt der Sieben Türme), Lübeck's skyline is dominated by the seven towers of its five Protestant main churches: St Mary's, Lübeck Cathedral, St James', St Peter's, and St Giles's. The cathedral from 1173 1341 was the first large brickwork church in the Baltic region. St Mary's Church from 1265 1351 is considered the model on which most of the other Brick Gothic churches in the sphere of influence of the Hanseatic League are based. It is the second tallest church with two main towers after Cologne Cathedral (which only surpassed it in 1880), has the tallest brick vault, and is the second tallest brickwork structure after St. Martin's Church in Landshut. Lübeck is home to the University of Lübeck with its University Medical Center Schleswig Holstein, the Technical University of Applied Sciences Lübeck, and the Lübeck Academy of Music. There are 18 museums in Lübeck, among which the European Hansemuseum, Lübeck Museum Port, and the Niederegger Marzipan Museum, dedicated to the culinary specialty the city is best known for: Lübeck Marzipan. Due to their southwestern location, Travemünde and the nearby seaside resorts of Niendorf, Timmendorfer Strand, Scharbeutz, Haffkrug, Sierksdorf, and Grömitz are among Germany's most visited. Lübeck Main Station is located on the Vogelfluglinie railway line connecting continental Europe (Hamburg) to Scandinavia (Copenhagen) via the future Fehmarn Belt fixed link. The port of Lübeck is the second largest German port on the Baltic Sea after the port of Rostock, and the Skandinavienkai in Travemünde is Germany's most important ferry port, with connections to Scandinavia and the Baltic countries. The city has its own regional airport at Lübeck Blankensee, while nearby Hamburg Airport serves as Lübeck's main air hub.
Тарих
Адамдар қазіргі Любектің айналасына соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін шамамен б.з.д. 9700 жылы қоныстанды. Бұл аймақта бірнеше неолиттік дольмендер табылды. 700 жыл шамасында славян халықтары Холштейннің шығыс бөліктеріне көшіп келе бастады, бұл аймақ бұрын көші-қон кезеңінде қоныс аударған герман тұрғындарымен мекенделген болатын. Шарль Ұлы, оның аймақты христиандыққа айналдыруына германдық сакстар қарсылық көрсетті, көптеген сакстарды қуды да, поляк славяндарын одақтас етті. Любице (атының мағынасы "әдемі") қазіргі Любек қаласының орталығынан солтүстікке қарай Траве өзенінің жағасында құрылды. 10 ғасырда ол оботрит конфедерациясының ең маңызды орталығына айналып, қамал салынды. 1128 жылы Ригеннен келген язычник рани тайпасы Любицені қиратты. 1143 жылы Шоуенбург және Холштейн графы Адольф II Буку аралында неміс қонысы ретінде қазіргі қаланың негізін қалады. Ол жаңа қамал салдырды, ол туралы алғаш рет 1147 жылы тарихшы Гельмольд есімдерін қалдырған. Адольф 1158 жылы қаланы Саксония герцогы Генрих Қасқырға беруге мәжбүр болды. Генрих биліктен құлағаннан кейін 1181 жылы қала сегіз жыл бойы Император қаласы мәртебесіне ие болды. Император Барбаросса (1152–1190 жылдары билеген) қалада 20 мүшеден тұратын басқару кеңесі болуын бұйырды. Кеңесте саудагерлер басымдық танытқандықтан, прагматикалық сауда мүдделері Любектің саясатын ғасырлар бойы қалыптастырды. Кеңес 19 ғасырға дейін сақталды. Кейін қала мен қамал бірнеше рет қожайындары ауысып, 1192 жылға дейін Саксония герцогтығының, 1217 жылға дейін Холштейн графтығының және 1227 жылғы Борнхевед шайқасына дейін Дания корольдығының құрамына кірді.
Humans settled in the area around what today is Lübeck after the last Ice Age ended about 9700 BCE. Several Neolithic dolmens can be found in the area. Around 700 AD, Slavic peoples started moving into the eastern parts of Holstein, an area previously settled by Germanic inhabitants who had moved on in the Migration Period. Charlemagne, whose efforts to Christianise the area were opposed by the Germanic Saxons, expelled many of the Saxons and brought in Polabian Slavs allies. Liubice (the place name means "lovely") was founded on the banks of the River Trave about north of the present day city center of Lübeck. In the 10th century, it became the most important settlement of the Obotrite confederacy and a castle was built. In 1128, the pagan Rani from Rügen razed Liubice. In 1143, Adolf II, Count of Schauenburg and Holstein, founded the modern town as a German settlement on the river island of Bucu. He built a new castle, first mentioned by the chronicler Helmold as existing in 1147. Adolf had to cede the castle to the Duke of Saxony, Henry the Lion, in 1158. After Henry's fall from power in 1181, the town became an Imperial city for eight years. Emperor Barbarossa (reigned 1152–1190) ordained that the city should have a ruling council of 20 members. With the council dominated by merchants, pragmatic trade interests shaped Lübeck's politics for centuries. The council survived into the 19th century. The town and castle changed ownership for a period afterwards and formed part of the Duchy of Saxony until 1192, of the County of Holstein until 1217, and of the kingdom of Denmark until the Battle of Bornhöved in 1227.
Ханза қаласы
1200 жылға таман порт Ливон орденінің, кейін Тевтон орденінің бағындырған Балтық аймақтарына отаршылардың аттанатын негізгі нүктесіне айналды. 1226 жылы император Фредерик II қалаға императорлық еркін қала мәртебесін берді, осылайша ол Любек еркін қаласы атанды. 14 ғасырда Любек «Ганза Одағының патшайымы» атанды, ол ортағасырлық сауда ұйымының ең ірі және ең күшті мүшесі болды. 1375 жылы император Карл IV Любекті бес «Империяның мақтанышының» бірі деп жариялады, бұл атақ Венеция, Рим, Пиза және Флоренциямен бөлісті. Саудалық жеңілдіктерге байланысты туған бірнеше дау-жанжалдар Любек (Ганза Одағымен бірге) және Дания мен Норвегия арасында әртүрлі нәтижелермен қақтығыстарға әкелді. Любек пен Ганза Одағы 1435 және 1512 жылғы қақтығыстарда жеңіске жетті, бірақ 1534-1536 жылдары Данияда болған азамат соғысы – графтардың араздасуына араласқанда жеңіліске ұшырады. Любек 16 ғасырдың ортасында лютерандық Шмалькальдия Одағына да қосылды.
Around 1200, the port became the main point of departure for colonists leaving for the Baltic territories conquered by the Livonian Order, and later, by the Teutonic Order. In 1226, Emperor Frederick II elevated the town to the status of an Imperial free city, by which it became the Free City of Lübeck. In the 14th century, Lübeck became the "Queen of the Hanseatic League", being by far the largest and most powerful member of that medieval trade organization. In 1375, Emperor Charles IV named Lübeck one of the five "Glories of the Empire", a title shared with Venice, Rome, Pisa, and Florence. Several conflicts about trading privileges resulted in fighting between Lübeck (with the Hanseatic League) and Denmark and Norway – with varying outcome. While Lübeck and the Hanseatic League prevailed in conflicts in 1435 and 1512, Lübeck lost when it became involved in the Count's Feud, a civil war that raged in Denmark from 1534 to 1536. Lübeck also joined the pro Lutheran Schmalkaldic League of the mid 16th century.
Құлдырау
Граф қақтығысында жеңіліске ұшырағаннан кейін Любектің ықпалы бірте-бірте азайды. Қала 1618–1648 жылдардағы Отыз жылдық соғыста бейтараптығын сақтады, бірақ ондаған жылдарға созылған соғыстың салдары мен еуропалық сауданың жаңа трансатлантикалық бағыты Ганза лигасының – және осымен Любектің де – маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Дегенмен, 1669 жылы Ганза лигасы де-факто таратылғаннан кейін де Любек Балтық теңізіндегі маңызды сауда қаласы болып қала берді.
After its defeat in the Count's Feud, Lübeck's power slowly declined. The city remained neutral in the Thirty Years' War of 1618–1648, but the combination of the devastation from the decades long war and the new transatlantic orientation of European trade caused the Hanseatic League – and thus Lübeck with it – to decline in importance. However, even after the de facto disbanding of the Hanseatic League in 1669, Lübeck still remained an important trading town on the Baltic Sea.
Наполеон соғыстарынан франко-пруссия соғысына дейін
Наполеонға қарсы Төртінші коалиция соғысы барысында маршал Жан Батист Бернадоттың (кейін Швеция королі болады) басқаруындағы әскерлер 6 қараша 1806 жылы пруссиялық генерал Гебхард Блюхерге қарсы шайқастан кейін Любек қаласын басып алды. Бұл қаланың бейтараптығын бұзып, оны бекініс ретінде заңсыз пайдаланғандықтан болды. Континенттік жүйе кезінде мемлекеттік банк банкротқа ұшырады. 1811 жылы Франция империясы Любекті Францияның құрамына ресми түрде қосып алды, бірақ Наполеонға қарсы одақтастар 1813 жылы осы аймақты азат етті. Наполеон жеңілгеннен кейін 1815 жылғы Вена конгресі Любекті тәуелсіз еркін қала ретінде мойындады. Қала 1815-1866 жылдар аралығындағы Германия конфедерациясының, 1866-1871 жылдар аралығындағы Солтүстік Германия конфедерациясының және 1871-1918 жылдар аралығындағы Германия империясының мүшесі болды. Франко-пруссия соғысы кезінде Любектің де Фузилер батальоны "2-ші Ганзалық жаяу әскер полкі, №76" құрамында болды. Лойнь шайқасы күні 17-ші дивизия командирі Хьюго фон Котвиц таңертең полктің фузилер батальонының алдына шығып, оларды «Ганза лигасының батырлығын еске алуға» шақырды. Ол солтүстікке шабуыл жасады, ал қалған батальондар Лойньиге бет бұрды. Бұл француздарды осыншалықты таңқалдырды, олардың қапталдарынан шабуыл жасалды. Олар Фугеу үйіне қашып, одан қуылды. Бұл шайқас Любектің соңғы полкі, №162 3-ші Ганзалық жаяу әскер полкінің құрылу мифіне айналды, ол 1897 жылы құрылған. Батальон командирі батальонымен Любекке оралғаннан кейін полк командирі болып тағайындалды.
In the course of the war of the Fourth Coalition against Napoleon, troops under Marshal Jean Baptiste Bernadotte (who would later become King of Sweden) occupied Lübeck after a battle against Prussian General Gebhard Blücher on 6 November 1806 due to the latter's illegal use of the city as a fortress, in violation of Lübeck's neutrality, following the French pursuit of his corps after the Battle of Jena Auerstadt. Under the Continental System, the State bank went into bankruptcy. In 1811, the French Empire formally annexed Lübeck as part of France but the anti Napoleonic allies liberated the area in 1813. After Napoleon's defeat, the Congress of Vienna of 1815 recognised Lübeck as an independent free city. The city became a member of the German Confederation (1815–1866), the North German Confederation (1866–1871) and the German Empire (1871–1918). During the Franco Prussian War, the battalion de Fusilier of Lübeck was part of the "2nd Hanseatic Infantry Regiment No. 76". On the day of the Battle of Loigny the commander of the 17th Division, Hugo von Kottwitz, of the morning advanced in front of the Fusilier battalion of the regiment, urging them to "commemorate the bravery of the Hanseatic League". his attack in the north while the other battalions turned towards Loigny. This shock surprised the French so much that they were invaded by their flank. They fled to the Fougeu place and were kicked out of this. The battle was to become the founding myth of the last Lübeck regiment, 3rd Hanseatic Infantry Regiment No. 162, which was founded in 1897. When the battalion commander returned to Lübeck with his battalion, he was appointed regimental commander.
20 ғасыр
Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін және Германия империясының құлдырауынан соң Любек Веймар республикасының (1919–1933 жж.) құрамына кірді. Нацистер билікті басып алғаннан кейін Любек, Германияның басқа да штаттары сияқты, «Глихшлятунг» (үйлестіру) процесіне түсті. 1933 жылдың 7 сәуірінде «Штаттарды Рейхпен үйлестіру туралы екінші заң» қабылданғаннан кейін Фридрих Хильдебрандт 1933 жылдың 26 мамырында Любектің рейхстаттальтер (Рейх губернаторы) лауазымына тағайындалды. Хильдебрандт Ото Генрих Дрекслерді бургомистр етіп тағайындады, ол демократиялық жолмен сайланған социал-демократ Пауль Лёвигтті қызметтен шеттетуге мәжбүр етті. Сонымен қатар, 1934 жылдың 30 қаңтарында Рейх үкіметі «Рейхті қайта құру туралы заңды» қабылдады, ол барлық штаттық парламенттерді ресми түрде таратып, штаттардың егемендігін орталық үкіметке берді. Осы әрекеттің нәтижесінде Любектің халық жиналысы – Bürgerschaft таратылды және Любек федеративтік штат ретіндегі құқықтарын жоғалтты. «Үлкен Гамбург заңы» бойынша Любек 1937 жылдың 1 сәуірінен бастап Пруссияның Шлезвиг-Гольштейн провинциясына қосылды, осылайша 711 жылдық тәуелсіз еркін қала мәртебесінен айырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939–1945 жж.) кезінде Любек британдық Корольдік әуе күштерінің (RAF) бомбалауына ұшыраған алғашқы неміс қаласы болды. 1942 жылдың 28 наурызындағы шабуыл тарихи орталықта ауқымды өрт тудырып, қатты қиратуға әкелді. Бұл шабуыл үш негізгі шіркеуді және қаланың көп бөлігін қиратты; Сент-Мариенкирхе шіркеуінің қоңыраулары тас еденге құлады. Шамамен 1500 үй толығымен қирады, 2200 үй ауыр зақымдалды және 9000 үй жеңіл зақымдарға ұшырады. 320-дан астам адам қаза тапты. Любектің индустриалдық аймағы 1944 жылдың 25 тамызында бомбаланды, нәтижесінде 110 адам мерт болды. Барлығы, қала орталығының шамамен 20 пайызы толығымен қирады, әсіресе Ханза одағының бай саудагерлерінің бұрынғы мекені – Грундунгсвитерль ауданында зақым көп болды.
At the end of the First World War and the fall of the German Empire, Lübeck became a member state of the Weimar Republic (1919–1933). After the Nazi seizure of power, Lübeck, like all other German states, was subjected to the process of Gleichschaltung (coordination). Subsequent to the enactment of the "Second Law on the Coordination of the States with the Reich" on 7 April 1933, Friedrich Hildebrandt was appointed to the new position of Reichsstatthalter (Reich Governor) of Lübeck on 26 May 1933. Hildebrandt installed Otto Heinrich Drechsler as the Bürgermeister, displacing the duly elected Social Democrat, Paul Löwigt [de]. Additionally, on 30 January 1934, the Reich government enacted the "Law on the Reconstruction of the Reich," formally abolishing all the state parliaments and transferring the sovereignty of the states to the central government. With this action, the Lübeck popular assembly, the Bürgerschaft, was dissolved and Lübeck effectively lost its rights as a federal state. Under the provisions of the Greater Hamburg Act, Lübeck was absorbed into the Prussian Province of Schleswig Holstein, effective 1 April 1937, thereby losing its 711 year status as an independent free city. During World War II (1939–1945), Lübeck became the first German city to suffer substantial Royal Air Force (RAF) bombing. The attack of 28 March 1942 created a firestorm that caused severe damage to the historic centre. This raid destroyed three of the main churches and large parts of the built up area; the bells of St Marienkircke plunged to the stone floor. Nearly 1,500 houses were completely destroyed, 2,200 heavily damaged and 9,000 slightly damaged. More than 320 people lost their lives. The industrial area of Lübeck was bombed on 25 August 1944 and 110 people were killed. In total, nearly 20% of the city centre was entirely destroyed, with particular damage in the Gründungsviertel neighborhood, where the rich merchants from the Hanseatic League had once lived.
Климат
Любектің теңіздік климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Cfb).
Lübeck has a oceanic climate (Cfb in the Köppen climate classification).
Халық саны
Любектің халқы шамамен 217 000 адамды құрайды және ол Шлезвиг-Гольштейннің екінші ірі қаласы болып табылады. Любек 15 ғасырда Ганза Одағының құрамына кіргеннен кейін маңызды қалаға айналды. Кейіннен Любек Еуропадағы маңызды және жетекші Ганза қалаларының біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, босқындар дағдарысына байланысты Любек халқы тез өсті, себебі Шығыс Пруссиядан және Германияның басқа да бұрынғы аймақтарынан көптеген адамдар соғыстан кейін осы қалаға қашуға мәжбүр болды. 1970 жылдары халық саны азая бастады, бірақ Германияның қайта бірігуінен кейін 1990 жылдары қайта өсті, өйткені бұрынғы Шығыс Германиядан көптеген адамдар Любекке келді, себебі ол бұрынғы Шығыс Германия шекарасында орналасқан. Бүгінде Любек бай тарихы мен Ганза сәулетіне байланысты көптеген туристерді тартады және Германияның ең әдемі қалаларының бірі ретінде танымал. Ең ірі этникалық азшылық топтарына түріктер, Орталық Еуропалықтар (поляктар), Оңтүстік Еуропалықтар (көбінесе гректер мен итальяндықтар), Шығыс Еуропалықтар (мысалы, ресейліктер мен украиндықтар), арабтар және бірнеше кіші топтар жатады. Сандары Ұлттық саны (2022 жылғы 31 желтоқсан) 1. 45002. 2,8673. 2,4964. 2,3635. 1,4256. 1,2377. 1,0248. 9719. 95610. 724
Lübeck has a population of about 217,000 people and is the 2nd largest city in Schleswig Holstein. Lübeck became a major city after becoming a part of the Hanseatic League in the 15th century. Lübeck later became one of the important and leading Hanseatic cities in Europe. Following World War II, the population of Lübeck grew rapidly due to the refugee crisis, as many people from East Prussia and other former parts of Germany and had to flee there after the war. The population began to decline in the 1970s but grew again in 1990s after the German Reunification, as many people from the former East Germany came to Lübeck due to the fact that it lies directly on the former East German border. Today Lübeck attracts many tourists due to its rich history and Hanseatic architecture, and it is known as one of the most beautiful cities in Germany. The largest ethnic minority groups are Turks, Central Europeans (Poles), Southern Europeans (mostly Greeks and Italians), Eastern Europeans (e. g. Russians and Ukrainians), Arabs, and several smaller groups. RankNationalityPopulation (31 Dec. 2022)1. 45002. 2,8673 2,4964 2,3635 1,4256 1,2377 1,0248 9719 95610 724
Саясат
Любектің қазіргі мэрі – Социал-демократиялық партиясының (СДП) Ян Линденау. Ең соңғы мэр сайлауы 2017 жылы өткен. Любек қалалық кеңесі қала әкімімен бірге қаланы басқарады.
The current mayor of Lübeck is Jan Lindenau of the Social Democratic Party (SPD). The most recent mayoral election was held in 2017. The Lübeck city council governs the city alongside the mayor.
Туризм
2019 жылы Любек 2 миллион түнгі тоқталымға жетті. Любек өзінің ортағасырлық қала орталығымен, шіркеулерімен, Холстентор қақпасымен және тар көшелерімен әйгілі. Любек жеті ірі шіркеу мұнарасының болуына байланысты "Жеті мұнаралы қала" деп аталды. Германияның көптеген басқа қалалары сияқты, Любекте де желтоқсан айында Рождество жәрмеңкесінің ұзақ тарихы бар, оның ішінде Кенигштрассе көшесінің солтүстік жағында орналасқан Киелі Рух ауруханасының (Heiligen Geist Krankenhaus) ішіндегі танымал қолөнер бұйымдарының жәрмеңкесі де бар.
In 2019, Lübeck reached 2 million overnight stays. Lübeck is famous for its medieval city centre with its churches, Holstentor, and small alleys. Lübeck has been called "Die Stadt der 7 Türme" (the city of seven towers) because of its seven prominent church towers. Like many other places in Germany, Lübeck has a long tradition of a Christmas market in December, which includes the famous handicrafts market inside the Heiligen Geist Hospital (Hospital of the Holy Spirit), located at the northern end of Königstrasse.
Музыка, әдебиет және өнер
Композитор Франц Тундер Любек қаласындағы Мариенкирхе шіркеуінде бас органшы болып қызмет еткен кезде апта сайынғы Abendmusiken дәстүрін қалыптастырды. 1668 жылы оның қызы Анна Маргарете Дания-неміс композиторы Дитерих Букстехудеге үйленді, ол Мариенкирхе шіркеуінің жаңа органшысы болды. Көптеген талантты композиторлар оның өнерін тамашалау үшін Любекке сапар шекті, соның ішінде 1703 жылы Гендель мен Маттесон, ал 1705 жылы Бах келді. Жазушы және Нобель сыйлығының лауреаты Томас Манн Любек саудагерлерінің Манн отбасының мүшесі болды. Оның 1901 жылы жарық көрген, кеңінен танымал "Будденбрук" романы Германиядағы (кейіннен көптеген аудармалар арқылы бүкіл әлемдегі) оқырмандарға 19 ғасырдағы Любек буржуазиясының өмір салты мен әдет-ғұрыптарын таныстырды. 1950 жылдары Любекте көркем өнерге қатысты айтулы дау болды. Лотар Малскат Мариенкирхе шіркеуіндегі ортағасырлық фрескаларды қалпына келтіру үшін шақырылды, бұл фрескалар Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ауыр бомбалау салдарынан табылған болатын. Бірақ ол олардың орнына жаңа суреттер салды және оларды қалпына келтірілген туындылар деп көрсетіп, көптеген сарапшыларды алдады. Кейін Малскат өзі бұл алдауды мойындады. Жазушы және Нобель сыйлығының лауреаты Гюнтер Грасс осы оқиғаны 1986 жылғы "Жыртқыш" романында бейнеледі; 1995 жылдан бастап ол Любекке жақын Бехлендорф қаласында тұрды, ол 2015 жылы сол жерге жерленді.
The composer Franz Tunder was principal organist in the Marienkirche, Lübeck, when he initiated the tradition of weekly Abendmusiken. In 1668, his daughter Anna Margarethe married the Danish German composer Dieterich Buxtehude, who became the new organist at the Marienkirche. Some of the rising composers of the day travelled to Lübeck to witness his performances, notably Handel and Mattheson in 1703, and Bach in 1705. Writer and Nobel laureate Thomas Mann was a member of the Mann family of Lübeck merchants. His well known 1901 novel Buddenbrooks made readers in Germany (and later worldwide, through numerous translations) familiar with the manner of life and mores of the 19th century Lübeck bourgeoisie. Lübeck became the scene of a notable art scandal in the 1950s. Lothar Malskat was hired to restore medieval frescoes of the Marienkirche, which were unearthed as a result of severe bomb damage during World War II. Instead, he painted new works, which he passed off as restorations, fooling many experts. Malskat later revealed the deception himself. Writer and Nobel laureate Günter Grass featured this incident in his 1986 novel The Rat; from 1995 he lived close to Lübeck in Behlendorf, where he was buried in 2015.
Мұражайлар
Любекте көптеген шағын мұражайлар бар, мысалы, Санкт-Анна музейлік кварталы, Любек, Бенхаус, Еуропалық Ханза мұражайы және Холстентор. Любек театрлық қуыршақтар мұражайы – жеке басқарылатын мұражай. Су жағалауындағы көрікті орындарға Феммарн белдеуінде қызмет еткен маяк кемесі және Лиза фон Любек – ХV ғасырлық Ганза каравелінің қайта жасалған үлгісі жатады. Брайте Штрасседегі Café Niederegger-дің екінші қабатындағы марципан мұражайы марципанның тарихын баяндайды, сондай-ақ марципан блоктарын жасауға арналған тарихи ағаш қалыптар мен марципаннан жасалған тарихи тұлғалардың топтарын көрсетеді.
Lübeck has many small museums, such as the St. Anne's Museum Quarter, Lübeck, the Behnhaus, the European Hansemuseum, and the Holstentor. Lübeck Museum of Theatre Puppets is a privately run museum. Waterside attractions are a lightvessel that served Fehmarnbelt and the Lisa von Lübeck, a reconstruction of a Hanseatic 15th century caravel. The marzipan museum in the second floor of Café Niederegger in Breite Strasse explains the history of marzipan, and shows historical wood molds for the production of marzipan blocks and a group of historical figures made of marzipan.
Тамақ пен сусын
Любек марципан өндірісімен әйгілі. Жергілікті аңыз бойынша, марципан алғаш рет Любек қаласында жасалған, мүмкін қаланың әскери қоршауға түсуіне немесе ашаршылық жылдарына жауап ретінде. Бұл аңыз, болжам бойынша, шындыққа жанаспайды, қалада тек сақталған бадам мен қант қалған, олар марципаннан «нан» жасауға қолданылған. Дегенмен, кейбір деректер марципанды Любек қаласынан бірнеше ғасыр бұрын Парсыда ойлап тапқандығын көрсетеді. Ең белгілі өндіруші – Нидерреггер, оны туристер Любекке келгенде, әсіресе Рождество уақытында жиі барып көреді. Любек шарап саудасы Ханзалық кезеңге дейін барып жетеді. Любекке тән ерекшелік – Rotspon, Францияда өңделген және ашытылған жүзімнен жасалған шарап, ол ағаш бөшкелерде Любекке тасымалданып, онда сақталып, пісіріліп, бөтелкеге құйылады. Солтүстік Германияның басқа да жағалау қалалары сияқты, балықтың көп болуына байланысты Fischbrötchen және Brathering тағамдары кең таралған.
Lübeck is famous for its marzipan industry. According to local legend, marzipan was first made in Lübeck, possibly in response either to a military siege of the city or a famine year. The story, perhaps apocryphal, is that the city ran out of all food except stored almonds and sugar, which were used to make loaves of marzipan "bread". Others believe that marzipan was actually invented in Persia a few hundred years before Lübeck claims to have invented it. The best known producer is Niederegger, which tourists often visit while in Lübeck, especially at Christmas time. The Lübeck wine trade dates back to Hanseatic times. One Lübeck specialty is Rotspon , wine made from grapes processed and fermented in France and transported in wooden barrels to Lübeck, where it is stored, aged and bottled. Like other coastal North German communities, Fischbrötchen and Brathering are popular takeaway foods, given the abundance of fish varieties.
Спорт
Любек қаласында 3-лигалық VfB Любек футбол клубы өнер көрсетеді, олардың ойын алаңы 17 849 көрерменге арналған "Стадион ан дер Лохмюле". Футбол бөлімінен басқа, спорт клубында бадминтон, әйелдер гимнастикасы, гандбол және үстел теннисі секциялары да бар.
Lübeck is home to 3. Liga side VfB Lübeck who play at the 17,849 capacity Stadion an der Lohmühle. In addition to the football department the sports club has departments for badminton, women's gymnastics, handball, and table tennis.
Білім
Любекте үш университет бар: Любек университеті, Любек қолданбалы ғылымдар техникалық университеті және Любек музыка академиясы. Медицина және өмір ғылымдары саласындағы есептеу техникасы бойынша аспирантура университеттің орталық факультеті болып табылады және неміс «Үздік университеті» бағдарламасымен құрылған. Халықаралық жаңа медиа мектебі – университетке қатысты институт.
Lübeck has three universities, the University of Lübeck, the Technical University of Applied Sciences Lübeck, and the Lübeck Academy of Music. The Graduate School for Computing in Medicine and Life Sciences is a central faculty of the university and was founded by the German Excellence Initiative. The International School of New Media is an affiliated institute of the university.