Кіріспе

Вильгельмсхавен (, Вильгельмнің порты; Солтүстік Төменгі Саксония: Willemshaven) – Германияның Төменгі Саксониясындағы жағалау қаласы. Ол Солтүстік теңіздің Жад шығанағының батыс жағында орналасқан және 76 089 тұрғыны бар. Вильгельмсхавен – «Жад шығанағы» бизнес аймағының орталығы (шамамен 330 000 тұрғыны бар) және Германияның негізгі әскери порты. Ілеспе Төменгі Саксония Вадден теңізі ұлттық паркі (ЮНЕСКО-ның «Уоттенмеер» Дүниежүзілік табиғи мұрасының бір бөлігі) аймақтағы маңызды туризм индустриясының негізін құрайды.

Тарих

1383 жылға дейін салынған 3=Сибетсбург пираттар бекінісі ретінде қызмет етті; Ханза лигасы оны 1433 жылы қиратты. Төрт ғасырдан кейін Пруссия патшалығы Солтүстік теңізде флот және порт құруды жоспарлады. 1853 жылы Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV-тің туысы, Пруссия князі Адалберт, Ольденбург Ұлы Герцогтығымен «Нефрит шарты»н (Jade Vertrag) жасасты, онда Пруссия мен Ұлы Герцогтық келісімге келді, соның нәтижесінде Ольденбург Жаде шығанағындағы өзінің территориясының бір бөлігін Пруссияға берді. 1869 жылы Пруссия королі Вильгельм I (кейіннен Германия императоры) қаланы Ганновер провинциясының эксклавы және Пруссияның дамып келе жатқан флоты үшін теңіз базасы ретінде құрды. Қаланың барлық артқы аймағы Ольденбург құрамында қалды. Вильгельмсхавенде кеме жасау өнеркәсібі дамыды, ол Kaiserliche Werft Wilhelmshaven (Вильгельмсхавен императорлық кеме жасау орны) атанды. 30 маусым 1934 жылы Вильгельмсхавенде «кішкентай шайқас кемесі» «Адмирал Граф Шпей» суға түсірілді. 1937 жылы Вильгельмсхавен мен оған жақын орналасқан Рюстринген ауылы біріктірілді, ал біріккен қала, Вильгельмсхавен деп аталды, Ольденбург еркін штатының құрамына кірді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939–1945) Вильгельмсхавен Кригсмариннің негізгі базасы болды. Одақтас әскерлерінің бомбалауы қаланың ғимараттарының үштен екісін қиратты, бірақ басты нысана – Вильгельмсхавен әскери кеме құрылыс зауыты, ауыр зақымдарға қарамастан, жұмысын жалғастырды. 1944 жылдың 15 қазанында Вильгельмсхавеннің тұрғын аудандарына ірі шабуыл жасалды. Әртүрлі шіркеулер, ауруханалар, мектептер және көптеген тұрғын үйлер қиратылды немесе ауыр зақымдалды. Соғыс жылдарында Alter Banter Weg (No. 1582 Wilhelmshaven) Нейенгамме концентрациялық лагерінің бөлімшесі ретінде қызмет етті. 1945 жылдың 28 сәуірінде Польшаның бірінші бронетанкті дивизиясы Вильгельмсхавенді басып алып, бүкіл гарнизонның, соның ішінде Кригсмариннің 200-ден астам кемесінің капитуляциясын қабылдады. Польшалықтар 1947 жылға дейін одақтас оккупациялық күштерінің құрамында қалды.

1945 жылдан бастап

1947 жылы қалалық кеңес қаланың жаңа символын іздеуге шешім қабылдады. Германияны бақылау жөніндегі комиссия – Ұлыбританиялық элемент (CCG/BE) бірнеше эскизді қабылдамағаннан кейін Вильгельмшафенде фриздік жауынгерінің (Рюстрингер Фризе) суреті таңдалды. Бұл сурет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысқа қаржы жинау үшін қалаға орнатылған тік қойылған бейнеден үлгі алынған. 1947 және 1972 жылдар аралығында Вильгельмсхавенде Принц Руперт мектебі орналасқан. Бұл мектеп Рейн армиясының және Германиядағы Корольдік әуе күштерінің қызметкерлерінің балалары үшін толыққанды пансиондық мектеп болды. 1972 жылы мектеп Төменгі Саксониядағы Ринтельн қаласына көшіріліп, 2014 жылы жабылды. Вильгельмсхавен мектебінің түлектерінің белсенді қауымдастығы бар, ол «Вильгельмсхавен қауымдастығы» деп аталады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеме жасаушылық зауыты британдық бас қолбасшының басшылығымен толықтай қарусыздандырылды, және әрине, көптеген әскери ғимараттар зақымдалды немесе бос тұрды. Әскери саламен байланысты кез келген бизнесті құруға тыйым салынған кезде, Вильгельмсхавен «Олимпиа Верке» компаниясына ыңғайлы орын беріп, осы арқылы әлемдегі ең танымал сапалы теру машиналарын шығаратын зауыттардың біріне айналды. 1953 жылы онда 7000 жұмысшы жұмыс істеді.

Бүгін

Вильгельмшафен – Германияның жалғыз терең су порты және ең ірі әскери-теңіз базасы. 2011 жылы қалыптасқан Бундесвердің жаңа жоспарларына сәйкес, ол Германиядағы ең үлкен әскери базаға да айналды. Германияның қорғаныс күштері (неміс әскери-теңіз флоты, әскери-теңіз арсеналы, логистикалық орталық) мемлекеттік сектормен бірге жергілікті жұмыспен қамту нарығының негізгі тірегі болып табылады. Терең кеме қатынасы арнасының артықшылықтары 1950 жылдардың соңында алғашқы мұнай танкерінің тұрақтары салынысымен танылды. Содан бері Вильгельмшафен шикі мұнайды импорттаудағы ең маңызды неміс терминалы болып табылады. Мұндағы құбырлар Рейн-Рур аймағындағы және Гамбургтегі мұнай өңдеу зауыттарын жабдықтайды. Одан кейін ірі бизнес операциялары жүзеге асырылып, шикі мұнай мен мұнай өнімдері, көмір және химиялық өнімдер үшін тұрақтар салынды. Сұйытылған табиғи газ (СЖГ) кемелері үшін терминал жоспарлау 2017 жылы басталды, бірақ нормативтік кедергілер құрылысты бірнеше жылға кейінге шегерді. «Солтүстік ағын-1» және «Солтүстік ағын-2» Балтық теңізі арқылы өтетін құбырларынан газ жеткізілімдері сенімсіз болғаннан кейін, және олар қол жетімсіз болған соң, Ресейден импортталатын құбыр газын алмастыру мақсатымен Wilhelmshaven LNG терминалының құрылысы 2022 жылдың мамыр айынан бастап қарқынды жүргізілді. Терминал 2022 жылдың желтоқсан айында алғашқы СЖГ партиясын қабылдады. «Вильгельмшафен энергетикалық хабы» бағдарламасының тағы бір бөлігі – химия өнеркәсібі (мұнай өңдеу зауыты, поливинилхлорид (ПВХ) және хлор газы өндірісі), сондай-ақ электр энергиясын өндіру (екі көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы, жел энергиясы). Екі қысқа құбыр желісі СЖГ қабылдау орнын өнеркәсіптік аймаққа қосады. Вильгельмшафендегі маңызды өнеркәсіп салаларының бірі – порт индустриясы, оның тұрақтары, теңіз порты қызметтері, сервистік провайдерлер мен жөндеу кәсіпорындары, жүк тасымалдау және өңдеу кәсіпорындары, агенттіктер және т.б. «JadeWeserPort» – Контейнерлік терминал Вильгельмшафен (CTW), 2012 жылдан бері жұмыс істеп келеді, ал көршілес жүк ауылын дамыту логистика және дистрибуция салаларында жұмыспен қамту перспективаларын ұсынады. 2016 жылы Eurogate тасымалдау көлемін 480 000 контейнерге (TEU) дейін арттырды. Volkswagen терең су қондырғыларын пайдалануға қызығушылық танытқандықтан, жұмыспен қамтылғандардың саны 400-ден 600-ға дейін өседі деп күтілуде.