Кіріспе

Ибрагим Абатча (1938 – 11 ақпан 1968) – марксистік бағыты бар шадтық мұсылман саясаткер. Оның саяси қызметі Чадтың Франциядан отаршылдықтан азат ету процесі кезінде басталды, бірақ ел тәуелсіздік алғаннан кейін елдің бірінші президенті Франсуа Томбалбайдың авторитарлық билігі күшейгендіктен елден кетуге мәжбүр болды. Томбалбайды құлату мақсатымен ол 1966 жылы Суданда FROLINAT ұйымын құрды, және оның алғашқы жетекшісі және әскери қолбасшысы болды. Екі жыл өткен соң ол Чад армиясымен болған қақтығыста қаза тапты.

Ерте мансап

Туған жері – Борно (Британ Нигериясының провинциясы), Абатча 1938 жылы француз колониясы Чадтың Форт-Ламиде (қазіргі Нджамена) мұсылман отбасында дүниеге келді. Ол француз, ағылшын және чад араб тілдерін үйренді, бірақ Құран мектебінде оқымағандықтан классикалық араб тілінде жазуды үйренбеді. Колониялық әкімшілікте кеңсе кезшісі болып жұмыс істеп, белсенді кәсіподақ мүшесі болды. 1958 жылы саясатқа қадам басып, жаңа радикалды Чад Ұлттық Одағының (UNT) көрнекті тұлғасына айналды. Бұл одақ Чадтың француз қауымдастығына кіруі жөніндегі референдумда «жоқ» деп дауыс бергендердің ықпалымен Африкалық социалистік қозғалысынан (MSA) бөлініп шықты. Партияның жақтастарының барлығы мұсылман болған және пан-африканизм мен социализмді қолдаған. Колониялық үкіметтің соңында Абатча саяси қызметі немесе қызметтік міндеттерін орындамауы себепті бір жылға түрмеге қамалды. Абартха жер аударылып, Чад Ислам Республикасын жариялады және болашақ FROLINAT-тың ресми бағдарламасының нұсқасы болған «Бірлескен Ұлттық Азаттық Фронтына қарай» атты маоистік бағытталған саяси мәлімдеме жазып, жариялады. Осы мәлімдемеде Абатча кластық соғыс, Томбалбайға, батыстың империализміне және француз неоколониализміне қарсы соғыс жариялады, сондай-ақ ислам революциясын шақырып, оған қолдау көрсетті. Осы студенттердің арасынан Абатча алғашқы жақтастарын тауып, UPC Камерундық эмигранттарының көмегімен Египеттегі Солтүстік Корея елшілігімен байланысқа түсті, ол оған әскери база ұсынды. Жеті Каир студенті ерікті болып, 1965 жылдың маусымында Египеттен кетіп, қазан айында оралды. Олар Абатчамен бірге көтерілісшілердің алғашқы әскери кадрлары болды. Абатча «корейліктерімен» бірге 1965 жылдың қазан айында Суданға барды. Суданға келген соң Абатча одан әрі жауынгерлерді тарту үшін қолайлы жағдай тапты, себебі онда көптеген чадтық босқындар тұрды. Абатча өз қозғалысына бұрынғы судандық сарбаздарды, оның ішінде бірнеше офицерлерді, соның ішінде ең танымал Хаджаро Сенуссиді қабылдады. Ол сондай-ақ Мохамед Багланимен байланысқа түсті, ол Чадта әрекет ететін алғашқы чадтық көтерілісшілермен және Чадтың Азаттық Фронты (FLT) көтерілісші тобымен байланыста болды.

FROLINAT-ті құру

Бұл бірігу 1966 жылдың 19-22 маусымы аралығында Ньялада өткен конгресс барысында келісілді, онда UNT және тағы бір көтерілісші күш – Чадтың Азаттық фронты (FLT) бірігіп, FROLINAT құрылды. Ұйымның бірінші бас хатшысы Абатча болып тағайындалды. Екі топтың идеологиясы үйлеспеді, себебі UNT-ның радикализмі мен FLT-ның мұсылмандық сенімдері біріктірілді. FLT президенті Ахмет Хасан Муса Хартумда түрмеде отырғандықтан конференцияға қатыса алмады. Муса Абатчаның өзінің қамауда отырған кезін конференцияны ұйымдастыру үшін әдейі таңдады деп күдіктенді, себебі ол FLT-нің UNT-ден сандық артықшылығынан қорқады. Осылайша, босатылғаннан кейін Муса FROLINAT-тан бөлініп шықты, бұл ұйым тарихындағы көптеген жарылыстардың біріншісі болды. Сөйтіп, Абатча бастапқыда антикоммунист Мохамед Бағлани басқаратын күшті ішкі қайшылыққа тап болды. Бірлік майданда күшейді, Абатча және оның «корейлер» деп аталатын жауынгерлері 1966 жылдың ортасында шығыс Чадқа үкіметке қарсы күресу үшін өтті, ал Эль-Хадж Иссака оның бас штабының бастығы болды. Оның жасақтары нашар жаттықтырылған және жабдықталған болғанымен, Чад армиясына қарсы, негізінен Уаддай, сондай-ақ Гера және Саламат аймақтарында шабуылдар жасады. Көтерілісшілер ауылдарды аралап, халыққа болашақ революция туралы насихат жүргізіп, жастарды FROLINAT қатарына қосылуға шақырды. Келесі жылы Абатча операцияларының ауқымын және санын кеңейтті, өзінің хабарламаларында бұрын көтеріліс қозғалысының жете алмаған Орталық Чари және Канем аймақтарында 32 операция өткізілгенін ресми түрде мәлімдеді. Абатчаның бас хатшы және дала қолбасшысы ретіндегі қабілеттерінің арқасында 1965 жылы шаруалар көтерілісі ретінде басталган оқиға революциялық қозғалысқа айналды.

Абатшаның өлімі

1968 жылғы 20 қаңтарда оның адамдары Гоз-Бейда – Абеше тас жолында испандық ветеринар дәрігер мен француз дәрігерін өлтірді, ал француз медбикесін кепілге алды. Абатча бұл әрекеттен бас тарды және өз әскеріне медбикені босатуға бұйрық берді, бірақ осы оқиғалар салдарынан 11 ақпанда Чад армиясы оны іздеп тауып, қақтығыста қаза тапты. Абатчаның қазасы ФРОЛИНАТ тарихындағы және жалпы көтеріліс тарихындағы маңызды кезеңнің аяқталуын білдірді. Абатча көтерілісшілердің барлығына қабылданған жетекшісі болды; одан кейін ФРОЛИНАТ ішкі талас-тартыстарға байланысты көбірек бөлініп, көтерілісшілерге біртұтас ұйым құруды қиындатты.