Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд дирижері Жозеф "Жос" Клебер (2 маусым 1916, Маастрихт – 21 мамыр 1999, Хилверсум) – голландиялық тромбонист, скрипкашы, дирижер, композитор, аранжировщик және продюсер. Ол көптеген аранжировкалар жасады (әсіресе 1958 жылғы «Heel de wereld» әні, Голландияның «Евровидение» ән байқауына қатысқан туындысы) және Голландия радиосының оркестрлерінің бірі – «De Zaaiers» тобын, сондай-ақ 1962 жылы Оңтүстік Африкаға кеткенге дейін «Phonogram» лейблінде көптеген жазбаларды дирижерлік етті. Дегенмен, ол Индонезияның ұлттық әнұраны «Индонезия Рая» әнін оркестрлеуімен көбірек танымал.
Dutch conductor
Jozef "Jos" Cleber (; 2 June 1916, Maastricht – 21 May 1999, Hilversum) was a Dutch trombonist, violinist, conductor, composer, arranger, and producer. He wrote numerous arrangements (notably to Heel de wereld, the Dutch Eurovision Song Contest entry in 1958) and conducted De Zaaiers, one of the orchestras of Dutch radio, and many recordings on the Phonogram label until he left for South Africa in 1962. However, he may be best known for orchestrating the Indonesian national anthem Indonesia Raya.
Бала және оқушы
Клебер Маастрихт қаласында дүниеге келді, Рим-католик отбасының сегіз баласының ең кішісі болды. Оның әкесі, Герардус Йозефус Клебер, қалалық базиликаның органшысы және хор жетекшісі, оған алғашқы музыка сабақтарын берді. Орта мектепті бітірген соң Маастрихт музыка академиясына түсіп, скрипка мен фортепианоны оқыды. Он бес жасында Маастрихт қалалық оркестрінде виола тартып, кейін джаз және Дюк Эллингтонның музыкасына қызығушылық танытты. Сондықтан ол Льеж корольдік консерваториясында саксофон мен кларнетті оқуға қадам басты. Алайда, оған тромбонмен айналысуға кеңес берді, себебі оның еріндері осы аспапқа өте қолайлы деп есептеді.
Cleber was born in Maastricht, the youngest of eight children in the Roman Catholic family of Gerardus Josephus Cleber, the organist and choir conductor at the Basilica of Saint Servatius, and Anna Maria Bastian. His father gave him his first music lessons. After high school, he attended the Maastricht Academy of Music, where he studied violin and piano, and at fifteen years old, he began playing viola with the Maastrichts Stedelijk Orkest. He later became fascinated by jazz and the music of Duke Ellington and thus chose to continue his studies at the Royal Conservatory of Liège in saxophone and clarinet. There he was advised to study trombone instead, because his lips were thought to be well suited for it.
Тромбоншы
Клебер әскери міндетті қызметін ерте аяқтады, соның арқасында Пол Годвиннің джаз оркестріне қосыла алды. 1936 жылы Годвинмен бірге өнер көрсетіп жүргенде, ол Цюрихтің Тонхалле оркестрімен ойнауға шақырылды, және 1939 жылға дейін сол оркестрде болды, Екінші дүниежүзілік соғыс қаупі күшейгенге дейін. Ол Нидерландыға қайтып оралып, Макс Тактың басшылығымен Амстердамдағы Тушинский театрында скрипка мен тромбонмен ойнай бастады.
Cleber completed his obligatory military service early so that he could join the jazz orchestra of Paul Godwin. During a performance with Godwin in 1936, he received a commission to play with the Tonhalle Orchester Zürich, where he remained until 1939, when the threat of World War II became too great. He returned to the Netherlands and began playing violin and trombone for the Tuschinski Theatre, Amsterdam, under the direction of Max Tak.
Бірінші неке
1939 жылдың 8 ақпанында ол Элиза Магделейнсқа (1917–2007) үйленді, олардан Ивонн Шарлотта Клебер деген қызы дүниеге келді. Кейіннен олар 1951 жылдың 25 қыркүйегінде ажырасты.
On 8 February 1939, he married Elisa Magdelijns (1917–2007), with whom he had a daughter, Yvonne Charlotte Cleber. The couple later divorced on 25 September 1951.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Клебер Голландияның AVRO қоғамдық телеарнасымен байланысқа түсті және 1940 жылы Эльзард Кульман басқаратын олардың оркестріне тромбонист ретінде қосылды. Бір жыл өткен соң, бұл оркестр нацистер ұйымдастырған Nederlandsche Omroep-тың Groot Amusementsorkest құрамына енді, ал 1942 жылы Nederlandsche Kultuurkamer-ге міндетті түрде мүше болғандықтан Royal Concertgebouw Orchestra-да тромбонист болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Музиеклицеум қоғамының консерваториясында дирижерлік өнер, гармония және контрапункт пәндерін оқуын жалғастырды, сонымен қатар Кеес ван Баареннен сабақ алды. 1945 жылдың мамыр айында Тео Уден Масманмен болған кездесуден кейін Клебер Масманның би оркестрі De Ramblers-ке тромбонист ретінде қосылды. Ол 1945 жылға дейін De Ramblers оркестрімен бірге ойнады, содан кейін дирижер Дольф ван дер Линденнің шақыруымен жаңа Metropole Orkest-тің тромбонисті және аранжировщигі болды. Ол 1948 жылға дейін оркестр құрамында болды, ван дер Линденмен бірнеше студиялық жазбалар жасады, сонымен қатар он екі музыканттан тұратын өзінің Selecta ансамблін басқарды.
Cleber came into contact with AVRO, a Dutch public broadcaster, and in 1940, he joined their orchestra as a trombonist under the direction of Elzard Kuhlman. A year later, this orchestra became part of the Groot Amusementsorkest of the Nazi organised Nederlandsche Omroep, and in 1942, by virtue of obligatory membership in the Nederlandsche Kultuurkamer, he became a trombonist in the Royal Concertgebouw Orchestra. During this time, he also continued his studies at the Conservatory of the Muzieklyceum Society in conducting, harmony, and counterpoint, receiving lessons from Kees van Baaren. After a meeting with Theo Uden Masman in May, 1945, Cleber joined Masman's dance orchestra De Ramblers, again as a trombonist. He continued playing with De Ramblers until 1945, when on the request of conductor Dolf van der Linden, he became a trombonist and arranger for the new Metropole Orkest. He remained with them until 1948, making several studio recordings with van der Linden, and at the same time, he led Selecta, his own ensemble of twelve musicians.
Кондуктор
1948 жылы Клебер Нидерландты қысып, Нидерландтық Оңтүстік Азиядағы Батавия радиосында жұмыс істеді, сонда ол Cosmopolitain Orkest оркестрін құрды. Оның әйелі мен қызы кейін оның ізінен келді, бірақ ақырында 1951 жылдың 25 қыркүйегінде олар ажырасты. Үш айдан кейін, 1951 жылдың 12 желтоқсанында, ол Джакартада кабаретиер Йоханна Диркье де Брюйнге (1923 жылы туған) үйленді. Осы некеден оның екінші қызы Кариан дүниеге келді. Клебер Нидерландқа оралып, АВРО театр оркестрінің басшылығын Жерард ван Кревелленмен бөлісті. 1952 жылы ол AVRO үшін De Zaaiers поп-оркестрін құрды, ол бір жылдан кейін қосымша скрипкашылармен жаңадан құрылған Cosmopolitain Orkest оркестріне айналды. 1957 жылы оның оркестрі Венецияда "Алтын гондола" сыйлығын жеңіп алды. Ол өзінің оркестрі үшін ғана емес, сонымен қатар Metropole Orkest және Promenade Orkest оркестрлері үшін де аранжировка жасады. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басында Клебер Конни Стюарт, Корри Броккен, Мике Телькамп, Жюль де Корте және Вилли Альберти сияқты әртістермен бірге жазулар жасап, Phonogram компаниясының штаттағы дирижері болып жұмыс істеді. 1962-1964 жылдары Клебер Оңтүстік Африкада тұрып, Йоханнесбургте жаңа оркестр құруға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Оңтүстік Африкада болғанда Клебер Оңтүстік Африкалық пианист және композитор Чарльз Сегалдың шығармаларын қамтитын "Charls Segal's Compositions" атты үнтаспасын жазды. Клебер 1966 жылға дейін De Zaaiers және Cosmopoitain Orkest оркестрлерін басқарды, содан кейін AVRO шығындарды қысқарту кезеңінде оларды таратып жіберді.
In 1948, Cleber left the Netherlands to work for Radio Batavia in the Dutch East Indies, forming the Cosmopolitain Orkest. His wife and daughter followed later, but ultimately they divorced on 25 September 1951. Three months later, on 12 December 1951, he married Johanna Dirkje de Bruijn (born 1923), a cabaretière, in Jakarta. From this marriage, his second daughter, Karian, was born. Cleber returned to the Netherlands to share the direction of AVRO's theatre orchestra with Gerard van Krevelen. In 1952, he formed De Zaaiers, a pops orchestra, for AVRO, which with additional string players expanded to become a newly formed Cosmopolitain Orkest a year later. In 1957, his orchestra won the ‘Golden Gondola’ in Venice. He also worked as an arranger not only for his own orchestra but also for the Metropole Orkest and Promenade Orkest. In the late 1950s and early 1960s, Cleber also worked as a staff conductor for Phonogram, making recordings with Conny Stuart, Corry Brokken, Mieke Telkamp, Jules de Corte, and Willy Alberti, among others. From 1962 64, Cleber lived in South Africa, trying unsuccessfully to start a new orchestra in Johannesburg. While in South Africa, Cleber recorded a long playing record titled "Charls Segal's Compositions", featuring the compositions of South African pianist and composer Charles Segal. Cleber returned to conduct De Zaaiers and the Cosmopoitain Orkest until 1966, when AVRO dissolved them during a period of cost cutting.
Өндіруші
Оркестрлері тарағаннан кейін де Клебер жаңа музыкалық таланттарды дамытуға қажетті маман болып танылды. Ол AVRO телеарнасында екі жыл музыкалық кеңесші болып жұмыс істеді, ал 1968 жылдан 1981 жылы зейнетке шыққанға дейін "Жас адамдар концерт сахнасына қарай" бағдарламасын жасады.
Even after his orchestras had disbanded, Cleber was in demand for developing new musical talent. He remained at AVRO for two years as a music advisor, and from 1968 until his retirement in 1981, he produced the program Jonge mensen op weg naar het concertpodium.
Индонезияның оркестрлеуі
1950 жылы Джусуф Ронодипуро (кейін Индонезия Республикасы радиосы студиясының меңгерушісі) Клеберден Индонезия Рая әнін оркестр үшін жазуды сұрады. Осыдан кейін Клебер гимннің тарихын және оның мақсатындағы әсерін алдын ала зерттеді де, Индонезия Раяда Марсель әнінің әсерін сезді деген қорытындыға келді. Клебердің алғашқы аранжировкасы 1951 жылдың басында Орталық Джакартадағы RRI студиясында жазылды, онда Клебердің оркестрі мен RRI-дың тағы екі оркестрі қатысты. Оркестрлеуге алғашқы реакция жылы болды, Клебер Ронодипуромен бірге жазбаны президент Сукарноға ұсынды. Бірақ, оны тыңдағаннан кейін Сукарно аранжировка тым әсемделіп кеткенін айтты. Сукарно Индонезия Раяның Голландияның ұлттық әнұраны Вильгельм сияқты ұлы сәнмен орындалуын қалады. Вильгельм баяу темпте (ларго) орындалса, Индонезия Раяның марш темпінде (Tempo di marcia) болуы тиіс еді, бұл Клебердің президентпен оркестрлеу мәселесінде келіспеушілікке ұшырауына себеп болды. Ол екінші аранжировканы жасауға кірісті, ал темп Maestoso con bravura ("ұлы сәнмен және батылдықпен") деп өзгертілді. Сукарно екінші аранжировканы көбірек ұнатып, бірақ әнұранда сұлулықты, нәзіктікті және әуезділікті білдіретін бөлім болуы керек деп ойлады. Үшінші аранжировкада Клебер хорға дейінгі шумақтарды өзгертіп, скрипкалар бөлімін қолданды, ал хордың өзі доп, цимбал және мыс құбырлы аспаптармен сүйемелдеді. Сукарно бұл аранжировканы өте жақсы деп санап, мақұлдады.
In 1950, Jusuf Ronodipuro (then the Studio Head of Radio Republik Indonesia), requested that Cleber arrange Indonesia Raya for orchestra, upon which Cleber began a preliminary study on the history and actual impression the anthem intended to convey, and concluded that he sensed a Marseillaise impression in Indonesia Raya. Cleber's first arrangement was subsequently recorded in the RRI Studio, Central Jakarta, in early 1951, involving Cleber's orchestra and two other RRI orchestras. The initial response to the orchestration was warm and Cleber joined Ronodipuro to present the recording to President Sukarno. However, upon hearing it, Sukarno commented that the arrangement was too embellished. Sukarno wanted Indonesia Raya to be as majestic as the Dutch national anthem, Wilhelmus. Wilhelmus has a slow tempo (largo), whereas Indonesia Raya was intended to have a march tempo (Tempo di marcia), which led to Cleber's initial disagreement with the president over the orchestration. He began to work on the second arrangement, and the tempo was changed to Maestoso con bravura, ("majestically and with bravura"). Sukarno liked the second arrangement better; however, he thought that there should be a part in the anthem that expresses beauty, softness, and sweetness, just prior to the climactic refrain. In the third arrangement, Cleber modified the verses right before the chorus to employ the string section, whereas the chorus itself was accompanied by the timpani, cymbal, and brass section. Sukarno considered this arrangement perfect and approved it.