Кіріспе

Бір немесе бірнеше куәгердің бетке қатысты естеліктерінің графикалық бейнесі. Беттік композит – композит суретшісі жазған бір немесе бірнеше куәгердің бетке қатысты естеліктерінің графикалық бейнесі. Беттік композиттер негізінен полиция қылмыстарды (әдетте ауыр қылмыстарды) тергеу кезінде қолданылады. Бұл суреттер күдіктіні анықтау үшін оның бет-әлпетін қайта құруға көмектеседі. Бетті қайта құру археологиялық зерттеулерде көне мумиялардың немесе адам дене қалдықтарының бейнесін алу үшін де қолданылуы мүмкін.

Қолмен сурет салу

Композиттік суреттерді бастапқыда оқытылған суретші ғана жасаған, куәгермен немесе қылмыс құрбанымен ақылдасып, сурет салу, эскиз жасау немесе бояу арқылы. ФБР қолмен сурет салуды бет-әлпеттік композиция жасаудың ең қолайлы әдісі деп санайды.

Өзгешеліктерге негізделген таңдау

Қасиетке негізделген жүйелер негізінен жеке қасиеттерді оқшау таңдауға сүйенеді. Жеке бет ерекшеліктері (көздер, мұрын, ауыз, қастар, және т.б.) үлкен деректер базасынан бірінен соң бірін таңдалып, содан кейін электрондық түрде "үстіне қойылып" жинақ сурет жасалады. Бұл, тиісті суретші болмаған жағдайда, суреттер жасауға мүмкіндік береді. Мұндай жүйелер бастапқыда механикалық болды, сурет құрастыру үшін бір-біріне жабысып тұратын, мөлдір ацетат парақтарына басылған суреттерді немесе фотосуреттерді пайдаланды. Алғашқы осындай жүйе 1959 жылы АҚШ-та пайда болған "Identikit" болды. Фотографияға негізделген "Photofit" жүйесі 1970 жылы Ұлыбританияда енгізілді. Уэлкер адам бетінің әртүрлі аймақтарына хирургиялық пышақтарды енгізу арқылы бет тінінің тереңдігін өлшеуге қол жеткізді. Осы жүйелердің бірнешеуі академиялық ортада пайда болды: EFIT V (Кент университеті), EvoFIT (Стирлинг университеті, Орталық Ланкашир университеті және Винчестер университеті) және ID (Кейптаун университеті). 2012 жылғы полицияның тәжірибелік сынағы EvoFIT жүйесінің тікелей күдіктілерді 29% жағдайда тұтқындауға және одан кейін соттауға әкелгенін көрсетті.

Қолданылуы

Тұлғаның композициясын қолданудың дәстүрлі жолы – азаматтың сол тұлғаны танысы ретінде тануы, бірақ тұлғалық композиттердің пайдалы болатын басқа да мүмкіндіктер бар. Тұлғалық композит құқық қорғау саласында бірнеше тәсілмен көмектесе алады:

Іздеуге берілген күдіктіні анықтау. Күдіктіге қарсы қосымша дәлелдер. Тергеуға жетекшіліктерді тексеруде көмектесу. Сериалды қылмыскерлерге қарсы осал топтарды ескерту. Түрлі типтегі тұлғалық композиттер АҚШ-тағы "America's Most Wanted" және Ұлыбританиядағы "Crimewatch" сияқты, көпшіліктен ақпарат алу мақсатында маңызды, шешілмеген қылмыстарды қайта құруға бағытталған телеарналардың бағдарламаларында кеңінен қолданылған.