Кіріспе

Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты) гамбургерді ойлап тапқан Louis' Lunch рестораны – Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты) гамбургерді ұсынатын алғашқы фаст-фуд рестораны және АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне гамбургер рестораны. Ол 1895 жылы шағын тағамдық вагон ретінде ашылды және АҚШ-та стейк бутербродтарын ұсынған алғашқы орындардың бірі болды. Louis' Lunch мәлімдемесіне сәйкес, гамбургер 1900 жылы бір клиенттің асығыс түрде тамақ алып кету туралы сұрауына жауап ретінде жасалды. 1917 жылы Луи бизнесті бұрын былғары фабрикасы болған төртбұрышты кірпіш ғимаратқа көшірді. Ол ағаш арбадан май мен жұмыртқа сататын азық-түлік сатушысы болды. 45-Эллиот көшесінде үй сатып алып, арбасын арт жағындағы сарайда сақтап қойды. 1895 жылы ол арбасына түскі асқа арналған тағамдарды қоса бастады. 1900 жылы бір күні жергілікті кәсіпкер шағын Нью-Хейвен тағамдық вагонына кіріп, алып кетуге тамақ сұрады. Лассен отбасының айтуынша, клиент: "Луи! Мен асығамын, еттен жасалған котлетті екі бөлік нанның арасына салып, жылдамдатып бер!" деді. 1975 жылы Louis' Lunch жаңа құрылыс жолында болғандықтан, Нью-Хейвендегі 263 Краун-стритке екі блокқа көшіруге мәжбүр болды. Менюде картоп салаты, картоп чипсы және үй жасаған пирог бар. Louis' Lunch гамбургерлік сэндвичтерді бес түрлі сиыр етінен ұнтақталған стейктен дайындайды. Louis' Lunch гамбургерлерін 1898 жылы Сент-Луис, Миссури штатындағы Bridge and Beach, Co. компаниясы шығарған түпнұсқа құйма темір тік газ пештерінде жасайды. Пештер гамбургерлерді бір мезгілде екі жағынан пісіру үшін ілмекті болат сым торларын пайдаланады. Торларды Луиджи Пьерогостини жасаған және 1938 жылы патенттеген. Кесілген ірімшік орнына өткір дәмді ірімшік қолданылады.

Гамбургерге қатысты талаптар

Көптеген адамдар гамбургерді кім ойлап тапқан деген таласқа түсіп, олардың ішінде Чарли Нагрин, ағайындылар Фрэнк және Чарльз Менчес, Оскар Вебер Билби және Флетчер Дэвис бар. White Castle гамбургердің бастауын Германияның Гамбург қаласына, Отто Куазе деген адамның оны ойлап табуына дейін жегізеді. Дегенмен, ол 1904 жылғы Сент-Луис әлемдік көрмесінде ұлттық деңгейде танымал болды, сол кезде New York Tribune газеті авторсыз гамбургерді "пикедегі тамақ сатушының жаңаруы" деп атады. Конгресс кітапханасы Луи Лассеннің 1900 жылы АҚШ-та алғашқы гамбургер мен стейк бутербродтарын сатқанын мәлімдеді. New York журналы былай деп жазады: "Бұл тағамның бастапқыда аты болмаған, бірақ бірнеше жылдан кейін Гамбургтен келген теңелген теңізшілер нанға өздерінің есімдерін қойған", сонымен қатар бұл мәлімдеме даулы екенін атап өтеді. Луистің түскі асы туралы сыншылардың арасында New York журналының тамақ редакторы Джош Озерски де бар. Озерскидің "Гамбургер: Тарих" кітабында Озерски гамбургердің анықтамасына сүйене отырып, бұл талапты жоққа шығарып, New Haven Register газетіне былай деді: "Егер сіз оны тостқа қоюға болатынын айтсаңыз, сіз, әсерлі түрде, гамбургердің өміршеңдігін жоққа шығарып жатырсыз. Әлемге белгілі гамбургер – бұл нанға салынған ұсақталған еттен жасалған бутерброд". Дегенмен, Motz's Hamburger America газеті 1900 жылы гамбургерлік нан болмағанын, тіпті одан кейін 20 жыл бойы да болмағанын көрсетеді. Озерскидің кітабында бұрынғы талапкерлер де айтылады және қазіргі заманғы гамбургерді жасаған Уолтер Андерсон да мойындалады. 2006 жылы Огайо штатының Акрон қаласында Гамбургер фестивалінде "құбылмалы сот ісі" өтті. Louis' Lunch басқа гамбургерді ойлап тапқандардың өкілдерінен өзгеше, бұл оқиғаға қатыстылығын қатты көрсетті. Нью-Хейвен қалалық конгресі мен туристер бюросының баспасөз хатшысы Ренни Лойзел Нью-Хейвенді сақтау қорынан ант беруші хат пен хат ұсынды және Конгресс кітапханасы Луистің түскі асын алғашқы гамбургерді жасағаны үшін мойындағанын, бірақ дәлелдер қабылданбағанын атап өтті. Интернет сауалнамасы бойынша Луистің түскі асы үшінші орын алды және Лойзел дәлелдерге қарамастан, бұл шындыққа қарағанда көбірек театрландырылған оқиға болғанын атап өтті. ABC News газетінің мақаласы гамбургердің шығу тегін анықтаудағы қиындықтарды былай деп қорытындылайды: "Бір мәселе – жазылған тарихтың аздығы. Тағы бір мәселе – бургердің таралуы негізінен Дүниежүзілік көрмелерде болды, бір сәтте пайда болып, бірден жоғалып кететін шағын сатушылар арқылы. Мүмкін, бірнеше адам бір уақытта елдің әртүрлі бөліктерінде бірдей идеяны ойлап тапқан болуы мүмкін".

Қабылдау

Ресторан "Саяхат арнасы", "Азық-түлік желісі", "Тарих арнасы" және тіпті Опрада көрсетілген бағдарламалардың назарына іліккен. "Саяхат арнасының" "Тамақ санаты" бағдарламасында Луистің асханасы бірінші орынды иеленді. "Burger Land" бағдарламасының 10-шы бөлімі, "Бургердің тууы", Луистің асханасының тарихы мен ерекшелігін көрсетеді. Райхленнің "BBQ USA" кітабында айтылғандай, Луистің асханасының тұрақты клиенттері АҚШ президенттері Джордж Буш әкесі мен Джордж Буш ұлы, Чарльз Линдберг және Арти Шоу болған. "Food & Wine" веб-сайты Луистің асханасын "АҚШ-тағы ең жақсы бургерлердің" бірі деп атады. "Roadfood" бұл орынды "Американың бургер жолындағы міндетті түрде тоқталуға тиіс нүкте" деп сипаттайды. Ресторанға қатысты сын-ескертпелердің көп бөлігі дәмдеуіштерді, әсіресе кетчупты жақтырмауына байланысты; оны сұраған клиенттер асханадан шығарылады. "Burger Land" бағдарламасының 10-шы сериясында "кетчупқа тыйым салынған" деген жазу ілінген және "кетчупты жасырып кіруге тырысқан Йель студенттерінен кетуді сұрайды" деген мәтін пайда болады. "Connecticut Museum Quest" және "American Food Roots" Луистің асханасының ерекшелігін атап көрсетсе, "Museum" оны "кетчупты ең жақтырмайтын 5 орынның" екіншісі деп санайды. Тіпті "Esquire" журналы: "Гамбургеріңізге пияз, помидор және аздап Cheez Wiz қосыла береді. Басқа ештеңе сұрамаңыз" дейді. Қабырғадағы жазуда: "Бұл Бургер Кинг емес, қалағаныңызша жасауға болмайды. Менің жолыммен жесеңіз ғана жей аласыз" делінген.