Кіріспе

Дойбнер-Миллер реакциясы – анилиннің α,β қанықпаған карбонил қосылыстарымен хинолиндер түзетін органикалық реакция. Бұл реакция Скрауп-Дойбнер-фон Миллер хинолин синтезі деп те аталады және чех химигі Зденко Ханс Скрауптың (1850–1910) және неміс ғалымдары Оскар Дойбнердің (1850–1907) және Вильгельм фон Миллердің (1848–1899) есімдерімен байланыстырылған. Егер α,β қанықпаған карбонил қосылысы екі карбонил қосылысынан (Альдол конденсациясы арқылы) реакция ортасында (in situ) дайындалса, онда бұл реакция хинолиндерді алу үшін Бейер әдісі деп аталады. Реакцияны қалай тетрахлориді, скандий(III) трифлаты сияқты Льюис қышқылдары, сондай-ақ п-толуолсульфон қышқылы, перхлороқышқылы, амберлит және йод сияқты Брёнстед қышқылдары катализдейді.

Реакция механизмі

Бұл реакцияның механизмі және оған байланысты Скрауп синтезі күмәндану тудырады. 2006 жылғы зерттеу көміртегі изотоптарын араластыру тәжірибелеріне негізделген фрагментация-рекомбинация механизмін ұсынады. Бұл зерттеуде 4 изопропиланилин 1, обычный пулегон мен 13C-мен байытылған изомер 2 қоспасымен (50:50 арақатынаста) реакцияға түседі, ал реакция механизмі 2-суретте көрсетілген, мұнда таңбаланған көміртегі қызыл нүктемен белгіленген. Бірінші қадам – аминнің энолға нуклеофильді конъюгациялық қосылуы, нәтижесінде аминкетон 3 пайда болады, бұл реакция қайтымды. Бұл аралық зат қайтымсыз реакция арқылы 4a иминге және 4b қаныққан циклогексанонга фрагменттеледі, содан кейін екі фрагмент конденсация реакциясы арқылы 5 конъюгацияланған иминге рекомбинацияланады. Келесі қадамда 5 екінші анилин молекуласымен нуклеофильді конъюгациялық қосылу арқылы 6 иминге қосылады, одан кейін электрофильді қосылу және протонның орын ауыстыруы 7-ге әкеледі. 8 арқылы бір анилин молекуласының шығарылуы және қайтадан ароматизация соңғы өнім 9-ға алып келеді. Бұл модельде α-амин протондары болмағандықтан, реакция толыққанды хинолинге жеткізілмейді. Фрагментация 4a және 4b-ге осы механизмнің кілті болып табылады, себебі ол изотоптық араласу нәтижелерін түсіндіреді. Реакцияда пулегон реактісінің жартысы ғана (2) таңбаланған, ал рекомбинация кезінде таңбаланған имин фрагменті басқа таңбаланған кетон фрагментімен немесе таңбаланбаған фрагментпен, ал таңбаланған кетон фрагменті таңбаланған немесе таңбаланбаған имин фрагментімен реакцияласа алады. Алынған өнімдердің таралуы соңғы өнім 9-дың массалық спектрометриясымен расталады.