Кіріспе

Солтүстік Кипрдегі Буффавенто қамалы (Kάστρο Βουφαβέντο, Buffavento Kalesi) – Солтүстік Кипрде орналасқан қамал. Оның құрылыс мерзімі нақты белгісіз, бірақ ең ықтимал теория бойынша Византия кезеңінде салынған. Онда Византия және Франк сәулет элементтері үйлесім тапқан. 14 ғасырда пайдаланылмай қалған.

Тарих

Буффавенто батыста Санкт-Иларион қамалы мен шығыста Кантара қамалы арасында орналасқан, Солтүстік Кипрдің Кирения тау жотасында қорғаныш осін құрайды. Буффавенто әсіресе Китреядан солтүстік жағалауға дейінгі тау өткелін күзетті. Оның шығу тегін түсіндіру үшін ұсынылған басқа теориялардың ішінде ең танымалдары: 965 жылы (арабтар аралдан қуылғаннан кейін), 1091 жылы көтерілісші Рапсоматтар, Еуматиос Филокалес билігі кезінде (1091–1094), 12 ғасырдың басында крестонос мемлекеттерінің таралуына қарсы шара ретінде. Лузиньян дәуіріндегі аңыз бойынша, 1191 жылы Кипрлік дворян әйел Темплерлерден қорғаныш іздеп, қамал салдырған, сондықтан қамал Леонне (Арыстан қамалы) немесе Королева қамалы деп аталды. Буффавенто атауы итальян тілінен шыққан және «Желге қарсы тұрушы» деген мағынаны білдіреді. Бұл атау, мүмкін, Кутцовенти ауылындағы монастырьдан алынған. Басты назарда пират шабуылдарына қарсы күзет мұнарасы және түрме ретінде пайдаланылғандықтан, қамал көп шайқастарды көрген жоқ. 1191 жылы Ричард Арыстанжүрек Кипр билеушісі Исаак Комненге қарсы жорығы барысында оны басып алды. Қамалдың қорғанысы өте мықты болғандықтан, Буффавентоның қорғаушылары Кантара мен Санкт-Иларион ағылшын қолына түскеннен кейін қарсылық көрсетпей берілген деп есептеледі. Ричард кейіннен аралды Темплерлерге сатты, бірақ Никосиядағы ірі көтерілістен кейін олардың билігі күрт аяқталды. Осылайша Кипр Лузиньян әулетінің Гуи Лузиньянына қайта сатылды. 1218 жылы Кипр патшасы Игу I-нің қайтысымен бейбіт кезең аяқталды. Патшалықтың регенті кім болуы керек деген күрес басталды, онда Ибелин әулеті Киелі Рим императоры Фридрих II-нің жергілікті қолдаушыларына қарсы шықты. Фридрихтің 1228 жылы Лимассолға келуі қақтығысты ашық соғысқа ұшырады. 1229–1233 жылдар аралығында қамал бірнеше рет Ибелиндер мен олардың қарсыластары арасында иелігін ауыстырды. Содан кейін Лузиньяндар билігін жалғастырды, тек кейде сарай төңкерістеріне ұшырады. Осы кезеңде қамал түрме ретінде пайдаланылды. Мысалы, 1308 жылы Брийлік Ансо есімді рыцарь Темплерлерге қатысты айыптаулар естіген кезде Буффавенто қамалында тұтқындалды. 14 ғасырда арал Венеция Республикасының бақылауына өтті, сол кезде қамал пайдаланылмай қалды.

Сәулет

Буффавенто теңіз деңгейінен жоғары орналасқан және оған 600-ге жуық сатылы баспалдақ жетеді. Оны қоршаған тік жартастар батыс, шығыс және солтүстік жақтан қол жетімсіз етеді. Қамалдың көптеген ғимараттарының пішіні дұрыс емес, себебі шектеулі кеңістік құрылысшыларды орынды үнемдеуге мәжбүр еткен. Негізгі құрылыс материалы – аралдың жағалауларынан алынған кесілген әк тас және қамал тұрған таудан тікелей алынған тастар болды. Архитектурада әшекейлеу элементтері жоқ. Қамал екі бөлікке бөлінген: жоғарғы бөлігі теңізге, ал төменгі бөлігі жазыққа қараған. Бөліктер ұзын баспалдақпен байланысқан, бірақ кейіннен венециялықтар оны бекініс қажетсіз деп есептеп қиратқан. Қамалдың қосымша құрылыстарына үлкен су жинағыш және тұрақ кіреді, олар қоршау кезінде пайдасыз болар еді. Қамалдың қақпалары екі қабатты тікбұрышты мұнараның ішінде орналасқан, ол франк стиліндегі сүйір аркамен ерекшеленеді. Мұнараның батыс жағында үш цилиндрлі күмбезді ғимарат және франк стиліндегі үш ойыс бар. Қақпаның артында үш дұрыс емес пішінді бөлме орналасқан, ал төртінші ғимараттың қираған қалдықтарын жақын жерде табуға болады. Қамалдың басты баспалдағы батысқа бұрылып, екі қабатты, күмбезсіз византиялық ғимаратқа жетеді, ол үш үлкен бөлмеге бөлінген. Қамалдың жоғарғы бөлігінде төртбұрышты византиялық су жинағыш бар, ол суды жинауға арналған құбырлары бар 4 төртбұрышты бөлмемен байланысқан. Жоғарғы бөліктің шығыс жағында қысқа, франк стиліндегі жамбас күмбезді мұнара күзетілген. Оның екі жағында шығыс су жинағышы және шіркеу ретінде пайдаланылған ғимарат орналасқан. Қамалдың ең батыс бөлігінде қираған, жеке мұнара тұр. Ас үйдің немесе азық-түлік сақтау орнының болмауы бөлмелердің көп мақсатты болғанын көрсетеді.

Танымал мәдениет

Буффавенто қамалы Assassin's Creed: Bloodlines видеоойынында кездеседі.