Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
12 ғасырдағы крестшілер қамалы, Иорданияның Шоубак қаласында.
12th century Crusader castle in Shoubak, Jordan
Монреаль (مونتريال; Mons Regalis, Mont Real) немесе араб тілінде Qal'at ash Shawbak (قلعة الشوبك) – крестшілер салған, ал мамлюктер кеңейткен қамал. Ол Араба аңғарының шығыс жағында, тік, конус тәрізді таудың беткейінде орналасқан. Қамалдан төмендегі жеміс бақшаларын көруге болады. Бұл қираған қамалдың орны қазіргі Шөбақ қаласының жанында.
Montreal (مونتريال; Mons Regalis, Mont Real), or Qal'at ash Shawbak (قلعة الشوبك) in Arabic, is a castle built by the Crusaders and expanded by the Mamluks, on the eastern side of the Arabah Valley, perched on the side of a rocky, conical mountain, looking out over fruit orchards below. The ruins are located next to the modern town of Shoubak in Jordan.
Атауы
Ортағасырлық латын, көне француз және окситан тілдерінде өзінің тарихын жазған крестоносцы бұл қамалды Castrum Saboach немесе Scobach, немесе Mons Regalis, Mont Real және Monreal деп атаған. Екінші атаулардың мағынасы – "Патшалық қамал" немесе "Король қамал". Арабша бұл қамалдың аты әртүрліше жазылады: Шобәк, Шаубәк, Шаубак, Шубек сияқты. Араб тілінде "қамал" немесе "бекініс" сөзі "qal'a" деп аударылады.
The Crusaders, who wrote their chronicles in Medieval Latin, Old French and Occitan, mentioned the castle as Castrum Saboach or Scobach, or as Mons Regalis, Mont Real, and Monreal. The second set of variants translate to 'Royal Castle' or 'King's Castle'. The Arabic name is spelled variously as Shobak, Shawbak, Shaubak, Shubek, etc. The word castle or fortress translates in Arabic to qal'a.
Тарих
Қала 1115 жылы Иерусалимнің Балдуин I, 1116 жылы Қызыл теңізде Акабаны басып алған кездегі аймаққа жасаған жорығы барысында салдырған. Алғашқыда «Крак де Монреаль» немесе «Монс Регалис» деп аталған қала, патшаның құрылысқа (Мон Рояль) қосқан үлесінің құрметіне осылай аталыпты. Қала Эдомның қалған бөлігінен бөлінген дөңгелек төбеде орналасқан, ол Моабпен бірге Ольтрежорданның ядросын құрады. Сырттай көрінісіне қарамастан, Эдом жазығы салыстырмалы түрде құнарлы болғандықтан, стратегиялық маңызымен бірге бұл жерді өте тартымды еткен. Қала Мысырдан Сирияға бағытталған басты жолды бақылағандықтан стратегиялық маңызға ие болды. Бұл, қамалдың иесіне саудагерлерден ғана емес, Мекке мен Мединеге қажылыққа барғандардан да салық алуға мүмкіндік берді. Бұл жердің басты кемшілігі – судың сенімді көзінің болмауы, крестоносшылар Таяу Шығыстың барлық жерінде кездесетін мәселе. Бұл мәселе төбеден екі бұлақты қоректенетін цистерналарға дейін туннель қазу арқылы шешілді. Туннель қорғаушыларға шабуылдаушыларға көзге түспей су алуға мүмкіндік берді. 1142 жылға дейін қала Иерусалим Корольдігінің патшалық отбасының меншігінде болды, содан кейін Ольтрежордан иелігінің бір бөлігіне айналды. Сол кезде иеліктің орталығы Монреальдің солтүстігіндегі мықты бекініс – Керакқа көшірілді. Керакпен бірге қала Корольдікке алпыс салт атты әскер беруге міндетті болды. Ольтрежорданның алғашқы иегері – Филипп Наблустың. Иерусалимді басып алғаннан кейін, сол жылы ол Монреальді қоршауға алды. Қоршау кезінде қорғаушылар әйелдері мен балаларын азық-түлікке сатқан, ал «тұз жетіспеушілігінен» соқыр болғандары айтылады. Таудың тік болғандықтан Саладин қоршау машиналарын қолдана алмады, бірақ екі жылға жуық уақыттан кейін қала 1189 жылдың мамырында оның әскерлеріне түсті, содан кейін қорғаушылардың отбасылары оларға қайтарылды. Оны басып алғаннан кейін Саладин оны өзінің інісі әл-Адилге сыйлады, ол 1193 жылы інісінің қайтысына дейін оны иеленді. 1218-19 жылдары крестоносшылар мен Әйюбилер арасындағы келіссөздер кезінде Әйюбилердің Монреаль мен Керактың меншігін қайтаруға келіспеуі келіссөздердің сәтсіз аяқталуына себеп болды. 1261 жылы мамлюк сұлтаны Бейбарс қаланы басып алып, оны Мысырдың бақылауына алды.
The castle was built in 1115 by Baldwin I of Jerusalem during his expedition to the area when he captured Aqaba on the Red Sea in 1116. Originally called 'Krak de Montreal' or 'Mons Regalis', it was named in honor of the king's own contribution to its construction (Mont Royal). The castle is located on a round hilltop site that is separated from the rest of the plateau of Edom, which along with the Moab formed the core of Oultrejourdain. Despite appearance, the Edom plain was a relatively fertile location, which made the site, along with its strategic importance, highly desirable. The castle was strategically important due to the fact that it also dominated the main passage from Egypt to Syria. This allowed whoever held the castle to tax not only traders, but also those who were on pilgrimages to Mecca and Medina. One of the major disadvantages of the site was the lack of a reliable source of water, an issue that the Crusaders encountered all over the Middle East. This problem was solved by the construction of a tunnel down the hill to two spring fed cisterns. The tunnel allowed defenders to go and retrieve water without exposing themselves to any attackers. It remained property of the royal family of the Kingdom of Jerusalem until 1142, when it became part of the Lordship of Oultrejordain. At the same time the center of the Lordship was moved to Kerak, a stronger fortress to the north of Montreal. Along with Kerak, the castle owed sixty knights to the kingdom. The first Lord of Oultrejordain was Philip of Nablus. After capturing Jerusalem, later in the year he besieged Montreal. During the siege the defenders are said to have sold their wives and children for food, and to have gone blind from "lack of salt." Because of the hill Saladin was unable to use siege engines, but after almost two years the castle finally fell to his troops in May 1189, after which the defenders' families were returned to them. After its capture, Saladin awarded it to his brother, al 'Adil, who held it until after his brother's death in 1193. During negotiations between the Crusaders and the Ayyubids in 1218 19, the Ayyubids unwillingness to hand back over the ownership of Montreal and Kerak was a major reason the negotiations broke down. In 1261, the Mamluk Sultan Baybars, stormed the castle bringing it under the control of Egypt.
Құрылымы
Крестоносшылардың алғашқы бекіністерінің қалдықтары аз ғана сақталған. Толықтай қазба жұмыстары жүргізілмегенімен, үш қабырғадан тұратын жүйе болғандығы белгілі, олардың бір бөлігі әлі де көрініп тұр. Крестоносшылар қамалының крестоносшылар бөлігінен ең маңызды қалдықтар – кейінірек мұсылмандық қосымшалардың ішінде орналасқан қоршау қабырғасының қалдықтары және екі шапель. Мұнаралар мен қабырғалар 14 ғасырғы Мамлюктердің жөндеу жұмыстарынан қалған ою-өрнектелген жазулармен әсемделген, бірақ ішкі жағы қираған. Мұсылмандар басып алғаннан кейін 1217 жылы қаланы көрген саяхатшы Тьетмар оны "үш қабырғамен қоршалған, көрген қамалдардың ішіндегі ең мықты бекініс" деп сипаттаған. Сыртқы қабырғалар мен мұнаралар Мамлюк сұлтаны Лажинның қолдауымен салынған.
Little remains of the original Crusader fortifications. Although it has never been fully excavated, it is known that there was a set of three walls, which partially remain. The most significant remains of the Crusader portions of the Crusader castle is the remains of a curtain wall that ran inside the later Muslim additions and two chapels. The towers and walls are decorated with carved inscriptions dating from 14th century Mameluke renovations, but the inside is in ruins. The pilgrim Thietmar, who saw the castle in 1217 after the Muslim conquest, referred to it as "a most excellent fortress, surrounded by triple walls and as strong as any I have ever seen". The external walls and towers are attributed to the patronage of the Mamluk sultan Lajin.