Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия және Австралия саясаткері
New Zealand and Australian politician
Томас Генри Фицджеральд (1 желтоқсан 1824 – 10 қараша 1888) – Австралияның Квинсленд колониясының алғашқы жылдарында қант қамысы өндірісін дамытқан ирландтық пионер. Ол ең алдымен Жаңа Зеландияда, кейін Квинслендте саясатмен айналысты. Оның ұрпақтары Квинсленд саясатында, бизнесте және құқықта танымал болды. Ол Иннисфейл қаласын негіздегенімен ең көп есте қалады. Өмірінің алуан түрлі және қызықты кезеңдерінде Фицджеральд геодезист, қант қамысы фермері, басқарушы, колониялық қазынашы және пионер болды.
Thomas Henry Fitzgerald (1 December 1824 – 10 November 1888) was an Irish pioneer in sugar cane farming in the early days of the colony of Queensland, Australia. He was a politician, first in New Zealand, then in Queensland. His descendants went on to become notable names in Queensland politics, business and law. He is best remembered for founding the town of Innisfail. Over a varied and interesting life, Fitzgerald was a surveyor, sugar cane farmer, Superintendent, Colonial Treasurer and pioneer.
Ерте өмір
Томас Генри Фицджеральд 1824 жылдың желтоқсанында Ирландияның Монаган графтығындағы Каррикмакрос қаласында дүниеге келді. Фицджеральд инженер мамандығын меңгерген, бірақ сол кездегі көптеген отандастары сияқты, ол Ирландиядан басқа елдерде бақ іздеуге кетті (ірланд диаспорасын қараңыз). Ол онда геодезист болып жұмыс істеді және инженер мен сәулетші ретінде қосымша біліктілік алды. 1844 жылы ол қазір Веллингтон қаласының маңындағы Хандалала жерін сатып алды. Фицджеральд Веллингтонның Торндон ауданындағы жаңа Сент-Мэри колледжінің аумағында маори қыздарына арналған католик қайырымдылық мектебі – Сент-Джозеф провиденсін жобалады. Ғимарат екі қабаттан тұрды, 18 жатын бөлмесі болды және 1852 жылдың қыркүйегінде ашылды. Ғимарат 1970 жылдары бұзылып, 1869 жылғы кеңейтімнен тек верандасы ғана сақталды. Бұл веранда Жаңа Зеландия мұрасы қорында ІІ санаттағы мұра нысаны ретінде тіркелген. 1853 жылы Фицджеральдтар Хоукс-Бэй аймағына көшіп, онда жерді зерттеумен айналысты. Оның екі дүкені болды, олардың бірі Нейпиер қаласындағы Вагхорн көшесінде орналасқан, сондай-ақ ол сол қалада бумен жұмыс істейтін ұн диірменін салды. Ол кеме компаниясының және сақтандыру компаниясының агенті ретінде жұмыс істеді, сонымен қатар жүн сатып алды. 19 шілдеде ол Кеннедиде сайлауда жеңіске жетті. 1868 жылдың қараша айында Фицджеральд Чарльз Лилли үкіметінде Отарлық қазынашы болып тағайындалды және бұл лауазымды үш ай бойы, қызметтен кеткенге дейін атқарды. 1869 жылдың маусымында ол Кеннеди округінен депутаттықтан бас тартты. 1873 және 1875 жылдар аралығында Фицджеральд Боуэн округін өкілдік етті. Оның қызмет ету кезеңіндегі мақсаттарының бірі – Оңтүстік теңіз аралдарынан арзан жұмыс күшін (көптеген жағдайларда қара құстар арқылы тартылған) пайдалануға заңдық негіз жасау болды. Фицджеральдтың бұл мәселеге тікелей қаржылық мүддесі болды: өнеркәсіпте қиын жағдайлар болды және қант плантацияларын құрудағы көптеген проблемаларды шешу үшін арзан еңбек күші қажет деп есептелді. Бірақ ол және аймақтағы басқа фермерлер келесі жылдары ауа райының нашарлығынан, әсіресе қант тотығының таралуынан қиындықтарға тап болды. 1876 жылы Фицджеральд банкрот деп жарияланды және Парламенттегі өкілдігінен бас тартуға мәжбүр болды. Бұл жолы ол мүлдем саяси өмірден кетті. Фицджеральд Брисбенге оралып, геодезиялық жұмыстармен айналысты, бірақ Квинслендтің солтүстік бөлігінде жаңа елді мекендер құру арманынан айныған жоқ. Католик шіркеуінің қолдауымен (Фицджеральд шын ниетті католик еді) ол 1880 жылы Иннисфейл атты қант плантациясын (қазіргі сол атаумен белгілі жер) және оған ілеспе елді мекенді құрды. Бұл елді мекен кейіннен Квинслендтің солтүстігіндегі Иннисфейл қаласына айналды. Алайда, қаланың жетістігіне қарамастан, Фицджеральд үшін алғашқы жылдар өте қиын болды. Ауа райының қолайсыз жағдайлары (әсіресе су тасқыны) егін шаруашылығын қиындатты, қант бағасы төмен болды (ірі ұнтақ өндірушілермен бәсекелесу жағдайды оңайлатпады), сонымен қатар субтропикалық аймақтардағы жаңа елді мекендермен бірге келген ауруларды басқару Фицджеральд үшін тым ауыр болды.
Thomas Henry Fitzgerald was born in Carrickmacross, County Monaghan, Ireland in December 1824. Fitzgerald qualified as an engineer, but like many of his compatriots of the time, he left Ireland to seek fortune elsewhere (see Irish diaspora). There, he trained and worked as a surveyor and achieved additional qualifications as an engineer and architect. In 1844, he purchased in Khandallah, now a suburb of Wellington. Fitzgerald designed St Joseph's Providence, a Catholic charity school for Māori girls on the grounds of the new St Mary's College in the Wellington suburb of Thorndon. The building had two storeys, 18 bedrooms, and was opened in September 1852. The building was demolished in the 1970s, and only a porch from an 1869 extension remains, which is registered by Heritage New Zealand as a Category II heritage item. In 1853, the Fitzgeralds moved to the Hawke's Bay Region, where he surveyed the area. He had two general stores, one of them in Napier's Waghorne Street, and he built a steam flour mill in that town. Other business activities were him acting as an agent for a shipping company, for an insurance company, and buying wool. On 19 July, he won in Kennedy. Fitzgerald was appointed Colonial Treasurer in November 1868 in the government of Charles Lilley, a post he held for three months until he resigned from that role. In June 1869, he resigned from the seat of Kennedy. Between 1873 and 1875, Fitzgerald represented the seat of Bowen between 1873 and 1875. One of his agendas through his term was to legislate for the introduction of cheap South Sea Islander indentured labour for the cane fields (many of were blackbirded). Fitzgerald had a direct financial interest in this: times were difficult in the industry and cheap labour was seen as an answer to the many problems in founding sugar cane plantations. He and his fellow farmers in the region experienced further difficulties in the following years, mainly from torrential rains that brought about widespread cane rust. Fitzgerald was declared bankrupt in 1876 and had to resign his seat from Parliament, this time for good. Fitzgerald returned to Brisbane and to surveying, although his dreams of establishing settlements in far north Queensland had not died. With some backing from the Catholic Church (Fitzgerald was a devout Catholic), he established, in 1880, a sugarcane plantation known as Innisfail Estate (now a locality of the same name) and accompanying settlement, which later became the town of Innisfail in far north Queensland. However, despite the eventual success of the town, the early years were very trying for Fitzgerald. Weather conditions (flooding in particular) made farming difficult, sugar prices were not good (competition against bigger milling operations did not make this easier) and ultimately managing the diseases that came with new settlements in sub tropical regions proved too much for Fitzgerald.
Кейінгі өмірі
Фицджеральд денсаулығы нашарлағандықтан Брисбендегі Тенериффеге зейнетке шықты және 1888 жылдың 10 қарашасында 64 жасында қайтыс болды. Фицджеральд Нуджи зиратында жерленген.
Fitzgerald retired to Teneriffe in Brisbane in poor health and died there on 10 November 1888 at the age of 64. Fitzgerald was buried in Nudgee Cemetery.
Мұра
Фицджеральд өмірінде әртүрлі қаржылық табысқа ие болғанымен (көбінесе сәтсіздіктер көп болған), оның новаторлық рухы – барлық күйреулер мен көңіл көшірулерге қарамастан, жеке байлықтан гөрі үлкен бір нәрсені құруға деген құштарлығымен ерекшеленеді. Австралияны жаңа мекені ретінде таңдаған көптеген ирландтар үшін де нәтиже көбінесе осындай болды. Фицджеральд солтүстік Квинслендтің бай және құнарлы аймақтарын елестеді, онда көптеген адамдар тұрып, одан да көптерін асырай алатын еді. Ол зерттеген аймақтар – Дэйнтриден Туллиге дейін – бүгінде танымал туристік орындарға және өнімді шаруашылық жерлерге айналды. Ол осы өңірдегі қазіргі заманғы ауыл шаруашылығы индустриясын құрудың алғашқы қиын қадамдарын жасады. Фицджеральдтың Александра диірменінің табысты әдістеріне байланысты туған асығушылық бүкіл индустрияны құрып, Солтүстік Квинслендтегі күшті экономиканың өсуіне үлкен үлес қосты. Innisfail – бастапқыда Фицджеральдтың жеке меншігінің аты болған. 1882 жылы Фицджеральдтың құрметіне Бас геодезист қалаға Джеральдтон деп ат қойды. Бірақ, Батыс Австралиядағы Джеральдтонға бағытталған ресейлік кеме жарра ағашын жинау үшін портына келді. Бұл, Потомак өзенімен Вашингтон, округ Колумбияға ағаш жинау үшін кемемен саяхаттаумен бірдей жағдай еді. 1910 жылы өткізілген халық жиналысында қаланың аты ресми түрде Иннисфейлге өзгертілді. Солтүстік Макейдегі мектеп те оның құрметіне аталды. Фицджеральд өзінің балалары мен немерелерінің жетістіктерін көре алмады. Оның 11 баласының ішінде ең танымал Чарльз Боромео Фицджеральд болды, ол 1896 жылдан 1902 жылға дейін Митчелл округінің депутаты болды және Андерсон Доусонның қысқа ғұмырлы Еңбек үкіметінде Бас прокурор болып тағайындалды – бұл әлемдегі алғашқы еңбек үкіметі еді. Айырықша жайт, Австралияның Еңбек партиясы «Ақ Австралия» саясатын ілгерілетін басты күштердің бірі болды, ол Австралия экономикасына (әсіресе Солтүстік Квинслендтегі қант плантацияларына) шетелдік жұмыс күшінің ағынын тоқтатуға тырысты. Келесі буында Томас Генри Фицджеральд отбасының ұрпақтары бизнес, құқық (әртүрлі буындағы адвокаттар Джеймс Фрэнсис Фицджеральд деп аталды), білім беру, дін қызметкерлері және әскери салаларда өздерін бекітті. Фицджеральдтың тағы да бір мұрасы бар. Квинсленд штатындағы Те-Ковай деген жердің атын Фицджеральд жас кезінде Жаңа Зеландияда көрген сол аттас гүлдің құрметіне қойған.
While having varying financial success in his life (more down than up), Fitzgerald is remarked upon for his pioneering spirit – the desire to establish something greater than personal fortune despite all the failures and disappointments. For many Irish people deciding upon Australia as their new home in the world the result was often similar. Fitzgerald anticipated rich and fertile far north Queensland that could house many people and feed even more. The areas he surveyed, from the Daintree down to Tully, are now popular tourist destinations and productive farm lands. He took the first difficult steps in establishing this region's modern agricultural industry. The rush that ensued, particularly encouraged by the successful methods of Fitzgerald's Alexandra mill, established an entire industry and contributed to the growth of a strong economy in North Queensland. Innisfail was originally the name for Fitzgerald's own property. The Surveyor General called the town Geraldton, in Fitzgerald's honour, in 1882. However, a Russian ship bound for Geraldton in Western Australia arrived at the port to collect a load of Jarrah wood. This would be the equivalent of a ship sailing up the Potomac River to Washington, D. C. to collect trees from the forests of Washington state. A public meeting was held in 1910 and the name of the town was officially changed to Innisfail. A school in North Mackay is also named in his honour. Other successes that Fitzgerald did not live to see were those of his children and their descendants. In his immediate family of 11, most notable was Charles Borromeo Fitzgerald, who held the seat of Mitchell from 1896 to 1902 and was appointed Attorney General in the short lived Labour ministry of Anderson Dawson—the first labour government in the world. Ironically, the Australian Labor Party was one of the primary drivers of the White Australia policy, looking to stop the influx of foreign labour into the Australian economy (in particular the sugar cane farms of North Queensland). In subsequent generations, the scions of the Thomas Henry Fitzgerald family would establish themselves in business, law (the succeeding generations of lawyers named James Francis Fitzgerald), education, the clergy and the military. Additional legacies of Fitzgerald exist. The place name of Te Kowai in Queensland was named by Fitzgerald after the flower of the same name he first saw in New Zealand as a younger man.