Кіріспе

Германия Демократиялық Республикасының радио хабар тарату ұйымы Rundfunk der DDR (немесе "GDR Broadcasting"; шамамен 1948 жылдан 1972 жылға дейін Deutscher Demokratischer Rundfunk, "Германия Демократиялық радио хабар тарату") – Германия Демократиялық Республикасындағы (GDR) Мемлекеттік радио хабар тарату комитеті ұйымдастырған радио хабар таратудың бірлескен атауы, 1990 жылы Германия қайта біріккенге дейін.

Соғыстан кейінгі

Соғысқа дейінгі Рейхссендер станциялары, Иосиф Геббельстің Рейхсминистерство для народного просвещения и пропаганды (Grossdeutscher Rundfunk) бақылауында болды. Олар Вермахт тарапынан жойылды немесе 1945 жылғы мамыр айында Германияның капитуляциясынан кейін одақтас әскерлермен жабылды. 1945 жылғы 13 мамырда Германиядағы Кеңес әскери басқармасы (SMAG) Берлин халқына арналған «Берлинер Рундфунк» радио хабар тарату қызметін бастады, ол болашақта Батыс Берлиннің британдық секторларында орналасқан ғимараттан жұмыс істеді. Көп жағдайда станцияда нацистік кезеңдегі қызметкерлер сақталды. Алғашқы хабарламада «Кеңес Одағының Мемлекеттік Әнұраны», «Жұлдызды ту», «Құдай патшаны сақтасын» және «Марсельеза» әндерінің жазбалары, содан кейін Иосиф Сталин, Уинстон Черчилль және Франклин Д. Рузвельттен сәлемдемелер ойнатылды. Келесі бірнеше күнде станция неміс және орыс композиторлары Людвиг ван Бетховен мен Петр Ильич Чайковскийдің классикалық музыкасын, сондай-ақ жаңалықтарды ойнауға баса назар аударды. Станцияны Ulbricht Group саясаткерлері Ханс Мале, Маттаус Клейн, Вольфганг Леонхард және Маркус Вольф басқарды. 1946 жылғы Берлиндегі сайлауда Германияның Социалистік Бірлік Партиясы нашар нәтиже көрсеткеннен кейін станция идеологиялық тұрғыдан күшейе бастады. 1945 жылдың желтоқсанынан бастап ол Кеңес оккупациялық аймағының солтүстік-шығыс бөлігін (бұрынғы Рейхссендер Берлинінің аумағы) қамтуға тиіс болды, ал Mitteldeutscher Rundfunk оңтүстік-батыс бөлігіне (бұрынғы Рейхссендер Лейпцигтің аумағы) хабар таратуға тиіс болды. Екі желі де 1946 жылы Zentralverwaltung für Volksbildung («Халық білімінің орталық басқармасы») және Generalintendant (бас директор) бақылауына алынды, сонымен қатар Кеңес оккупациялық аймағының бес штатындағы аймақтық Landessender үшін эфир уақытын қамтамасыз етті. 1948 жылы Landessender Dresden станциясы сорб тілінде хабар таратуды бастады, оны 1952 жылы Берлин, ал 1957 жылы Bezirkssender Cottbus станциялары жалғастырды. Үшінші арна ретінде Шығыс Германияның Deutschlandsender станциясы бүкіл Германия үшін хабар таратты.

Алғашқы ГДР

Берлиндегі Функхаус ғимараты 1951 жылы салынды. Ол Шығыс Германиядағы ең ірі радиостанция болды және тамаша акустикасымен ерекшеленді. Оны Баухаус архитекторы Франц Эрлих жобалаған. ғимаратта тәулік бойы жұмыс істейтін қызметкерлердің ыңғайлылығы үшін супермаркет, емхана және сауна болды. 1949 жылы ГДР құрылғаннан және 1952 жылы штаттар таратылғаннан кейін, Шығыс Германия үкіметіне бағынатын Мемлекеттік радио хабарларын тарату комитеті құрылды. Алғашқыда ол «Берлин I», «II» және «III» деп аталған үш орталық радио бағдарламасын өндірді, бірақ көп ұзамай алғашқы екі арна «Berliner Rundfunk» және « Deutschlandsender» атауларын қайта алды, ал үшінші арна «Radio DDR» болды. Жаңа округтерде аймақтық студиялар «Bezirkssender» деп қайта ашылды. 1955 жылы шетелдік хабар тарату қызметі іске қосылды, ол 1959 жылы «Radio Berlin International» болып өзгерді. Шығыс Германия үшін «Radio DDR 2» 1958 жылдың қазан айында эфирге шықты.

Темір перде және Берлин қабырғасы

1958 жылдың ақпан айында Батыс Берлин үшін, RIAS (АҚШ Ақпарат агенттігінің тарапы) және Sender Freies Berlin (SFB, Батыс Германияның ARD консорциумының жергілікті тарапы) тарапынан туындаған мәселелерді шешу мақсатында Berliner Rundfunk екінші арнасы іске қосылды. 1959 жылы ол Berliner Welle деп қайта аталды. ГДР шетелдік сигналдарды, атап айтқанда BBC World Service сияқты халықаралық хабар таратушылардың қысқа толқынды хабарларын және RIAS сияқты жергілікті хабарларды тосқауылдау бағдарламасын да енгізді. Елдің барлық аумамын қамтитын тосқауылдау станцияларының желісі салынды. Дегенмен, 1978 жылы Шығыс Германия да қол қойған 1975 жылғы Женева жиілік жоспарына байланысты RIAS хабарларын тосқауылдау тоқтатылды. ГДР басшылығы үшін Батыс тараптарынан мойынды алу арқылы дипломатиялық беделге қол жеткізу, тосқауылдауды жалғастырудан гөрі маңыздырақ болды, сондай-ақ тосқауылдаудың тиімсіздігі де дәлелденген еді. Батыстың хабарларын тыңдау немесе көру заңмен рұқсат етілді, бірақ алынған мазмұнды басқаларға тарату немесе ортақ тыңдауға шақыру "мемлекеттік қауіпсіздікке қарсы науқан" (staatsgefährdende Hetze) деп танылған қылмыс үшін жазаға тартылуы мүмкін. 1961 жылдың тамызында Берлин қабырғасы салынысымен, ГДР-дегі ресми жастар ұйымы Freie Deutsche Jugend ("Азат неміс жастары") "Blitz kontra NATO Sender" ("НАТО тараптарына қарсы шаңқау") атты науқанын бастады, ол жастарды Бавариядағы Ochsenkopf тараптарына бағытталған антенналарды алып тастауға немесе бұруға шақырып отырды. 1964 жылы көптеген Bezirkssender радиостанциялары DDR 2 радиосымен, ал Берлинге жақын аудандар (Потсдам және Франкфурт/Одер) Berliner Rundfunk радиосымен жиіліктерді бөлісті. Аймақтық арнайы хабарларға жазғы демалыс маусымында Ростоктан таратылатын Ferienwelle және Лейпцигтен жылына екі рет өткізілетін сауда жәрмеңкесі кезінде таратылатын Messewelle кірді. 1968 жылы Телевизия жөніндегі мемлекеттік комитет, мемлекеттік радио және теледидар комитетінен бөлінді, сондай-ақ комитеттің атауы да сәл өзгертілді. 1972 жылы Deutschlandsender және Berliner Welle бірігіп, Stimme der DDR ("ГДР дауысы") құрылды. 1981 жылы ГДР радио тыңдаушыларын, әсіресе жастарды Батыс хабарларынан аудармаққа тағы бір әрекет жасалды, осы мақсатта DT64 жастар радиостанциясы іске қосылды. 1985 жылы елде 6 646 500 тіркелген радиоаппарат болды, яғни әр 100 адамға 39,9 радиоаппарат шақ келді.

Қабырға құлағаннан кейін

1989 жылы қарашада Берлин қабырғасы құлағаннан кейін Stimme der DDR қайтадан Deutschlandsender деп аталды, жақын арада Radio DDR 2 радиосымен бірігіп Deutschlandsender Kultur радиостанциясын құрады. Безіркшендер бұрынғы Radio DDR 2 радиосының жиіліктерін пайдалана отырып, бес жаңа құрылып келе жатқан штат үшін аймақтық станцияларға айналдырылды. Radio DDR 1 Radio aktuell деп қайта аталды. 1990 жылдың қазан айында бірігу кезінде хабар таратуды тоқтатқан алғашқы станция – Берлин халықаралық радиосы болды. Қалған барлық бағдарламалар "Бірігу шартының 36-бабына сәйкес мекеме" құрамында жалғасты. 1992 жылы екі жаңа мемлекеттік телерадиокомпания құрылды (шығыста ORB және оңтүстікте MDR), ал Батыс Германиядағы екі қолданыстағы мемлекеттік телерадиокомпания өздерінің таралым аймақтарын кеңейтті (NDR Федеративтік Республиканың солтүстігінен бүкіл елдің солтүстігіне дейін, ал SFB Батыс Берлиннен бүкіл қалаға дейін). Олар Radio aktuell және Berliner Rundfunk аймақтық станцияларының жиіліктерін иеленді; ал Berliner Rundfunk өзі Берлиндегі жекеменшік жергілікті радиостанцияға айналды. DT64 радиостанциясын MDR 1993 жылдың мамырына дейін жалғастырды, ал Deutschlandsender Kultur ARD және ZDF арқылы 1994 жылы RIAS радиостанциясымен бірігіп DeutschlandRadio Berlin радиостанциясын құрды.

Ішкі

DDR 1 радиосы – ақпарат және талқылау (1955–1990/91). DDR 2 радиосы – мәдениет және білім (1958–1990), таңертеңгі уақытта аймақтық бағдарламалармен (Bezirkssender). Berliner Rundfunk – Шығыс Берлинге бағытталған радиостанция (1945–1952, 1955–1991). DT64 – жастарға арналған радиостанция (1981–1993). Sorbischer Rundfunk – сорб тіліндегі радиобағдарлама (1948–1991). de – мамырдан қыркүйекке дейін Балтық теңізі жағалауындағы демалыс радио қызметі (1967–1993). Messewelle – наурыз және қыркүйек айларында Лейпциг сауда жәрмеңкесі кезінде бір апта бойы батысқа бағытталған радиостанция (1971–1991?).

Халықаралық

Халықаралық Берлин радиосы – шет тілдер қызметі (1955/59–1990). Deutschlandsender – "жалпы неміс" қызметі (1948–1952, 1953–1971 және 1990–1993). de – Батыс Берлинге арналған шығыс қызметі (1958/59–1971). de – "ГДР дауысы", неміс тіліндегі халықаралық қызмет, Deutschlandsender және Berliner Welle қызметтерінің бірігуінен құралған (1971–1990).

Кеңестер одағының телеарналары

Кеңес Одағы ГДР аумағындағы әскерлері үшін "Радио Волга" станциясын ұстады, ол 261 кГц ұзын толқынмен хабар таратты. Кеңес сыртқы хабар таратуы Шығыс Германиядан 1323 кГц орта толқынмен жүзеге асырылды. Соңғы совет әскерлері Германия жерінен шыққаннан кейін "Радио Волга" жабылды. Кеңес әскери казармаларында әскерилер үшін Кеңес теледидарының 1-бағдарламасы төмен қуатпен таратылды, бұл батыстағы AFN, SSVC, CFN және француз FFB-нің өте шектеулі аймақтық хабарларын таратуға ұқсас болды. Соңғы ресейлік хабар таратушы 1994 жылы тоқтатылды.