Кіріспе

Алетхея Говард, 14-ші баронша Талбот, 17-ші баронша Стрэндж Блэкмирлік, 13-ші баронша Фурнивалл, Арундел графесі (1585 – 3 маусым 1654 [Е.К. 24 мамыр 1654]), туғанда Леди Алетхея Талбот ("Al EE thia" деп айтылады), белгілі меценат және өнер жинаушы, сондай-ақ Англияның алғашқы жарияланған әйел ғалымдарының бірі. Ол Томас Ховардтың әйелі, 21-ші Арундел графы, олар 17 ғасырдағы Англиядағы ең маңызды өнер коллекцияларының бірін құрды. Ол Шрусберидің 7-ші графы Гилберт Талбот пен оның әйелі Мэри Кавендиштің кіші қызы, және тағы екі графшаның қарындасы: Мэри Герберт, Пемброк графшасы және Элизабет Грей, Кент графшасы.

Патша сарайындағы өмір

Ол қарындасы Елизавета және туысы Арбелла Стюартпен бірге Бен Джонсонның патшалық тапсырысымен жазылған "Күйеулер маскарады" атты қойылымда өнер көрсетті. Бұл маскарад бастапқыда 1608 жылғы Рождествоны тойлау үшін жоспарланған, бірақ 1609 жылғы 2 ақпанда сарайда қойылды. 1610 жылғы 5 маусымда ол Тетис фестивалінде "Арун нимфасы" рөлінде биледі. 1612 жылы Нидерландыдағы ағылшын дипломаты Уильям Трумбулл Вилиссингеннен кемемен Хайгейттегі үйіне ағаштар жіберді.

Шетелдік сапарлар

Леди Арундл күйеуіне шетелде қосылуға ниеттенген, бірақ оны бұған көндірген жоқ. Алетэя мен оның күйеуі 1613 жылы Палатиндік курфюрст Фредерик V және оның қалыңдығы Елизавета Стюартпен Гейдельбергке үйленген кезде бірге барды. Леди Арундл өзінің жеке ақшасын Арундел үйін сатып алуға және 1613–1614 жылдары Иниго Джонспен бірге Италияға саяхаттауға жұмсады. Арундел графы антик мүсіндерді сатып алған алғашқы ағылшындардың бірі болды. Ол оны Сиенада кездестірді. Содан кейін олар Римге, Неапольге, Падуаға, Генуяға, Туринге және Парижге сапар шегеді. Олар 1614 жылдың қараша айында Англияға жетті. 1616 жылы Алетэяның әкесі қайтыс болды; ол мұраның үштен бір бөлігін мұра етті және күйеуінің жинаулары басталды. 1618 жылдың 30 тамызында Дания королевасы Анна Венеция елшісі Пьеро Контариниге Оатланд сарайында үлкен той берді. Арундл елшіге жақындап, Венецияда болған уақытын айтып берді. Кеш соңында тәттілер ұсынылды, содан кейін олар тұрып, Елизаветаға, Палатин электрорссасына және Фредерик V-ке тост айтты.

Шамамен 1619 жылы лорд Арундл екі үлкен ұлын Падуаға жіберді. 1620 жылы Рубенс Алетея Талботты, оның сүйегін, шуақты, карлықты және итін Антверпенде Италияға жолға шығарғанда суреттеді. («Лорд Арундл» деп аталатын еркек тұлға көп жылдардан кейін белгісіз біреу қосты.) Ол ұлдарын көруге ниеттенген, бірақ леди Арундл жалғыз баруы керек деп шешті. Леди Арундлға Франческо Верчеллини еріп жүрді. Ол Спа қаласында тұрып, пәтер жалдады. Леди Арундл Милан мен Падуаға көшті. 1622 жылы ол Венецияда Палаццо Моченигода, Гранд-каналға қарап тұрған және Долодағы виллада тұрды. Антонио Приулидің Венеция доджы болып сайлануы Венецияға қарсы сөз байластырғаны күдікті адамдарды іздестірудің қатыгез процесін бастады. Жүздеген адамдар себеппен немесе себепсіз тұтқындалды, назар шетелдік сарбаздар мен теңізшілерге аударылды. Адам аулау көптеген нақты заговоршыларды тұтқындады, сонымен қатар көптеген жазықсыз құрбандарды, мысалы, Антонио Фоскариниді, аристократты және Англиядағы Венеция елшісін (1611–15), ол 1621 жылдың 21 сәуірінде ағылшын елшілігінде өткен шараға қатысқаннан кейін өлім жазасына кесілді. 1622 жылы истерия аяқталды, ал 1623 жылдың 16 қаңтарында Венеция үкіметі Фоскаринидің өлімі үшін кешірім сұрады, осылайша адам аулауды азайтты. Сэр Генри Воттон оған Венециядан кетуді ескертті. Ол кеңеске құлақ аспай, тікелей Венецияға кетті. Келесі күні Додж Приули мен Сенат алдында Воттонмен бірге көрінуді талап етуі толық ақталуға әкелді. Леди Арундл Венециядан Приулиден хат алып, Венеция аумағы арқылы сапар кезінде оған барлық жақсылықтар көрсетілуіне бұйрық берді. Ол екі ұлымен бірге қысты Туринде өткізді. Ол суретші Энтони ван Дайкпен кездесті. Олар бірге Мантуяға барды. 1623 жылы ол Испанияға барып, Испанияның Филипп IV-нің қарындасы Инфантаға шабыттанды. Оның екінші ұлы, лорд Малтраверс, 1634 жылы Дублин Парламентіне депутат болып сайланды. Арундл мен оның ұлы Дублиндегі Стрэффордтың 1-графы лорд Томас Вентвортқа барып қайтты. 1636 жылы леди Арундл күйеуін Темзада, оның Киелі Рим императорына барғаннан кейін кездестірді. Ол католиктік интригаға қатысқан. Лорд Арундл голландиялық саудагер Даниэль Нийстің кабинетін сатып алды. Мария де Медичи Англияға келеді. 1638 жылы леди Арундлға қарсылық көрсеткені үшін айып тағылды және борыштар иемденуді құртумен қауіптенді, ал оның күйеуі Мадагаскар жоспарын бастады. Арундел үйінде отыз жеті мүсін, 128 бюст және 250 жазу болды. Артемизия Джентилески Алетея үшін жұмыс істеген болуы мүмкін. Ван Дайк лорд Арундл мен оның әйелінің суретін салған. Король-ана Мария Медичи Англиядан кеткеннен кейін, лорд және леди Арундл оны Кёльнге сүйемелдеуге тағайындалды.

Нидерландыдағы жер аударылу

1641 жылы, ағылшын азаматтық соғысының қарсаңында, ол күйеуі, ұлы, Стаффорд виконты және оның әйелімен бірге Нидерландыға қашып кетті. Ол Санкт-Джеймс шетіндегі Тарт-холл үйінің иелігіндегі заттардың тізімін жасауды тапсырды, онда «голландиялық әзіл-қалжың бөлмесі» деп аталатын бөлме де болды. Леди Арундел Мари де Медичиді күтуге асықпады және өзіне тән шешімділікпен құрлыққа жеке жолға шықты, себебі, айтуынша, ол саяхатқа құштар болған. Алетея тікелей Утрехтке барып, күйеуімен кездесті. Ол Мария де Медичиді Кельнге сүйемелдеген кезде, Алетея Урбан VIII-ді Картузиандық монастырьға қабылдауға рұқсат беруге көндіруге тырысты. 1642 жылы күйеуі королева мен ханшайым Мэриді Вильгельм II Оранскийға үйленуіне сүйемелдеп, бірден Падуаға кетті. Ол Антверпенде тұрды, бірақ күйеуі қайтыс болғаннан кейін Алкмаарға көшті. Ол олардың 30 жыл қызметінде болған Франсискус Юниусты кітаптар жинағын қайта ұйымдастыруға шақырды. Содан кейін ол Аммерсфортқа (1649) көшіп, Амстердамда Сингель 292 мекенжайындағы пәтерді жалға алды – әдемі үй, ауласы Херенграхтқа қараған. Арундел графы қайтыс болғаннан кейін, Алетэя 600 картина мен суреттен тұратын жинақты мұра етті, оның ішінде Дюрер, Холбейн, Брюгель, Лукас ван Лейден, Рембрандт, Рубенс, Ван Дейк, Рафаэль да Урбино және Тицианның туындылары бар. 181 туынды авторсыз қалды; Ол Арундел қамалын және Арундел үйін мұра етті. Оның үлкен ұлы үш жыл бойы әкесінің өсиетіне қарсы сотта дауласты. 1651 жылы ол әкесінің қайтысынан бері тоқтатылған Фурнивалл баронессасы атағын алды. 1652 жылы оның сүйікті ұлы Вильгельм Курпфальцта тұтқындалды. 1652 жылы оның ұлы Генрих қайтыс болды. 1653 жылы Вильгельм Амстердамға келді. 1654 жылдың 3 маусымында Алетэя Амстердамда өсиет қалдырмастан қайтыс болды және толық емес, түсініксіз тізім жасалды. Тізімде Тицианның 36 картинасы, Джорджонедің 16, Тинтореттоның 19, Корреджионың 11, Веронезедің 17, Рафаэльдің 12 және Да Винчидің 5 картинасы болды.

Мұра

Екі немересі мұраның жартысын талап етіп, сэр Эдвард Уокерді Нидерландыға жіберді. 1655 жылы Стаффорд Утрехтте тұтқындалды, бірақ бірнеше апта ішінде босатылды. Генри Говард, 6-шы Норфолк герцогы және оның інісі Чарльз суреттерді алуға қызығушылық танытып, 1658 және 1661 жылдары Утрехтке сотқа барды. Кейін Генри Арундел үйін мұраға алды, ал Тарт Холл (Стаффорд Роудағы) олардың емілері Уильямға бұйырды.

Жазу және сәулет

Елизавета әпкесі сияқты, Алетея да шөптер мен басқа да тағамдарды емдік мақсатта қолдануға қызығушылық танытты. Оның рецепттері "Natura Exenterata" деген атпен жарияланды. Алетэяның әкесі, Гилберт Талбот, Шрусберидің 7-ші графы, ерте ғылымды қолдаушы белгілі тұлға болды, ал Алетэяның өзі Англияда әйелге жатқызылған ең алғашқы техникалық және ғылыми материалдардың басылған кітабының авторы – осылайша ол Англияның алғашқы жарияланған әйел ғалымдарының біріне айналды. Ол күйеуімен бірге олардың құрылыстарын жоспарлаған және олардың Хайгейт үйінде, Страндтағы Арундел үйінде, Гринвич паркіндегі шатыр үйінде, және әсіресе 1630 жылдары өзінің Тарт залын салу кезінде басқару жұмыстарына қатысқан. Тарт залы католик дін қызметкері Джордж Гейдж және шебер құрылысшы Николас Стоунның кеңесімен салынған. Көп бұрын қиратылған Тарт залы графша көрген Венето виллаларына ұқсас болған деп есептеледі. Инвентаризацияда жиһаздардың тізімі келтірілген, соның ішінде Үндістан маталарымен безендірілген жатын бөлмесі, үнділік жиһаздары бар бөлме және порцелин мен басқа да коллекцияларды көрсетуге арналған бөлме, голландтық үлгіде "Пранкетинг бөлмесі" деп аталған.