Кіріспе

Американдық альпинист (1958 – 1999)

Стюарт Александр Лоу (24 желтоқсан 1958 – 5 қазан 1999) – американдық альпинист. Ол "өз құлшынысымен, аңызға айналған жаттығуларымен және әлемнің түкпір-түкпіріндегі тауларға, мұздықтарға және тау шыңдарына жасаған маңызды шабуылдарымен бүкіл буын альпинистер мен саяхатшыларды шабыттандырған" деп сипатталды. Ол Тибеттегі Шишапангма тауындағы қар көшкіні салдарынан қаза тапты. Алекс Лоу атындағы қайырымдылық қоры оның есімін мәңгі есте сақтайды.

Өмірбаян

Алекс Лоу өзінің альпинизмнің барлық саласындағы шеберлігімен, тас пен мұзға шығудан бастап шаңғымен түсуге дейін, әріптестерінің кең сыйлылығына ие болды. Дейв Хан бірде: "Бұл жерде Алекс Лоу бар, ал қалғанымыз төменде. Ол шынымен басқалардан әлдеқайда жақсы" деген еді. Конрад Анкер: "Біздің бәріміз бір деңгейдеміз, ал Алекс жеке" деді. Лоу өзі: "Әлемдегі ең жақсы альпинист – ең көңілдісі!" деді. Лоу күнделікті жаттығулар арқылы, оның ішінде 400 рет тартқыштан өту және жүздеген рет қолмен түсу арқылы жоғарғы дене күшін арттырды. Active Lifestyle журналындағы мақаласында Лоумен бірге Антарктида мен Канаданың Баффин аралына шыққан фотограф Гордон Уилтси: "Ол 40 және 45 санынан тұратын топтарға бөліп, 400-ге жуық тартқыштан өту үшін тартқыш жолағын иеленеді. Ол демалыс уақытын ұнатпайтын және әртүрлі әуежайларда қайда тартқыш жолағы бар екенін білетін. Тіпті экспедицияларда да, демалу қиын болған кезде, Лоу ерекше еді. Ол Антарктидаға жол аясында кемеде тартқыштан өтетін, немесе базалық лагерде қазған қар шұңқырында қолмен түсетін" деді. Сол мақалада Уилтси: "Баффин аралында, жабдықты жоғары нүктеге жеткізгеннен кейін, біз лагерьге шаршап келдік, бірақ Алекс бірінен соң бірін тартқыштан өте берді. Ол тіпті тауға шығу кезінде жаттығу құралын әкеп жататын" деді. Ол өте күшті және төзімді болғандықтан әзілде "Аяқтары бар өкпе" және "Мутант" деп аталды.

Денелидегі құтқару

1995 жылдың маусым айында Лоу Ұлттық парк қызметіне Аляскадағы 20320 фут (6194 м) биіктіктегі Деналиде бірнеше испан альпинистерін құтқаруға көмектесті. 9 маусымда топ төрт күн бойы 19200 фут (5852 м) биіктікте тұтқында қалды. Құтқару тобы жиналғанға дейін, альпинисттердің бірі таудың жоғарғы батыс қабырғасынан 4200 фут (1280 м) құлап қайтыс болды. Тірі қалған альпинистердің бәрі гипотермиядан зардап шекті. Лоу, Марк Твайт және Скотт Бэкс әскери тікұшақпен испандықтардың үстіндегі платоға көтерілді, мұз бен тастан жасалған 400 фут тік, 50 градустық еңісті төмен түсіп, оларға жетіп, біреуінің дереу эвакуацияға мұқтаж екенін анықтады. Қарлы ауа-райында ол алдымен оны сүйреп, содан кейін жоғары биіктікте тік еңіспен арқасына көтеріп шықты.

Шишапангмадағы өлім

1999 жылдың қыркүйегінде Лоу, Конрад Анкер және Дэвид Бриджес (АҚШ-тың парапланеринг спорты бойынша екі мәрте ұлттық чемпионы) 1999 жылғы американдық Шишапангма тау-шаңғы экспедициясының құрамында әлемдегі 14-ші ең биік шың – Гималайдағы Шишапангмаға (8013 м) сапар жасады. Лоу мен Анкердің 8000 метрлік шыңнан шаңғымен түсіп, осы биіктіктен шаңғымен түскен алғашқы американдықтар болулары жоспарланған, ал Бриджес экспедицияны түсіріп, The North Face үшін NBC деректі фильмін жасауға арналған үш адамнан тұратын түсірілім тобының мүшесі болды. Лоу былай деді:
"8000 метрлік шыңнан шаңғымен түсу – менің ұзаққа соққан арманым. Көптеген адамдар осыны жасап, Эвересттен түсуге тырысады деп ойлаймын. Бірақ мен үшін бұл әдемі әрі сапалы болуы керек. Шишапангманың 8000 метрлік шыңдардың ішінде шаңғымен түсуге ең қолайлы жолы бар. Оңтүстік-батыс беткейінен тік түсуге болады. Бұл керемет болады." 5 қазан күні олар тауға жол табу үшін екі топқа бөлінді. Лоудың тобы (Лоу, Анкер және Бриджес) жалпақ мұздықты кезіп өткенде, 1829 метр биіктіктен үлкен серак жұлып түсіп, төмен құлады. 152 метр ені бар қар көшкіні үш адамның үстінен өтті. Аңкер желдің күшінен 30 метрдей лақтырылып, басы жараланды, екі қабырғасы сынды және иығы шықты, бірақ қардан шығып, 20 сағат бойы 6 метрге дейін тереңдіктегі үлкен қиратылған қалдықтар арасында құтқару жұмыстарын ұйымдастырды. Сол кезде екі адамның денесі табылған жоқ, бірақ шамамен он жеті жыл өткен соң, 2016 жылдың 27 сәуірінде альпинисттер Уэли Стек пен Дэвид Геттлер мұздықтан шығып жатқан екі альпинистің дене қалдықтарын тапты.

Еске алу қоры

Лоудың әйелі Дженифер және үш ұлы – Макс, Сэм және Айзек одан қалды. Оның құрметіне Алекс Лоу қайырымдылық қоры құрылды, ол әлемнің таулы аймақтарындағы гуманитарлық бағдарламаларға бағыт-бағдар беру және қаржылық қолдау көрсету мақсатында жұмыс істейді. Олардың жұмысына Непалдың жергілікті халқы үшін Құмбу альпинистік орталығы да кіреді. 2008 жылы Дженифер Лоу Анкер «Мені ұмытпа» атты естеліктер жинағын жариялады, онда Лоумен бірге өткізген өмірі, оның қазасы және Анкермен жалғасқан өмірі туралы айтылады. «Мені ұмытпа» 2008 жылы әдебиет саласындағы Ұлттық сыртқы оқу кітабының сыйлығын жеңіп алды.

Мұра

1995 жылы Лоу американдық альпинистік клубтың «Андерхилл» сыйлығымен марапатталды, бұл АҚШ-тағы альпинизмдегі ең жоғары награда. Ол шамамен 10 жыл бойы «The North Face» кәсіби альпинист командасымен бірге өрмеледі. Лоудың қазасынан кейін «Outside Magazine» журналы оны «әлемдегі ең үздік альпинист» деп мойындады, сондай-ақ: «Лоудың бағындырған жолдарының қиындығына қарамастан, оның нағыз шеберлігі физикалық қабілеттерін жеңілмес рухпен үйлестіру қабілетінде болды» деді.

Алекс Лоу Пік

Бұрын 10,031 биіктігіндегі шаңырау ретінде белгілі болған Алекс Лоу шаңырауы, Монтана штатының Бозман қаласының оңтүстігінде, Галлатин ұлттық орманында 2005 жылдың қыркүйегінде оның құрметіне ресми түрде аталды. 1997 жылдың көктемінде Лоу досы Ханс Сааримен бірге солтүстік шатқалына көтерілді; екеуі "Тозақ аузы шатқалы" деп атаған жерден төбеден алғашқы шаңғымен түсті.