Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппиндік қылмыскер (1925–1971)
Filipino criminal (1925–1971)
Леонардо Малихан Манисио (25 наурыз 1923 – 10 қазан 1971), «Нардонг Путик» («Бұздың Нардосы») деген лақап атымен әйгілі, негізінен Кавите провинциясында қызмет еткен филиппиндік бандит. Ол көптеген шабуылдардан және атыс-шайқастардан аман қалу және қашу қабілетін өзінің антинг-антинг (амулеті) деп есептеген.
Leonardo Malihan Manicio (March 25, 1923 – October 10, 1971), better known through his alias Nardong Putik ("Nardo of the Mud"), was a Filipino gangster who mainly operated in the province of Cavite. He famously credited his ability to survive and escape numerous ambushes and gunfights to his anting anting (amulet).
Өмірбаян
Манисио 1923 жылғы 25 наурызда Кавите провинциясының Дасмариньяс ауданындағы Сабанг елді мекенінде дүниеге келген. Леонардоның нәресте кезінде крещениесін өткізуге Хосе Барзага шақырылған, ол қаладағы белгілі заңгерлер, жер иелері және саясаткерлерден тұратын бай әулеттен шыққан. Оның әкесі Хуан Манисио өз қаласындағы беделді шаруа және саясаткер болды, сонымен қатар Карунконг, Мангубат және Барзага әулеттерімен ұзақ жылдар бойы байланыста болды. Әкесінің Барзагалармен одақтастығына байланысты, 1944 жылы Хуан Манисио саяси қарсыластарынан – полковник Эмилиано Де Ла Круз басқаратын қарулы партизандық топтан (Dasmariñas, 14-ші жаяу әскер бөлімі, Баррио Палипаран) шабуылға ұшырап, өз үйінде өлтіріліп, мал-мүлігі тоналып кетті. Де Ла Круз Дасмариньяс аймағында полковник Эстанислао Мангубат Карунконг (4-ші жаяу әскер полкі) басқаратын қарсылас қарулы партизандық бөліммен билік үшін күресіп жатқан. Осы жағдайда Путик отбасына жасалған зұлымдықтардың кектерін алуды көздеді, олардың малын ұрлағандарды жазалауға тырысты. Осының нәтижесінде Манисио Дасмариньяс айманындағы фракциялық саясатқа тартылып, 1944 жылы сол кездегі қала әкімі Фелицимо Карунконг оны полиция қызметкері етіп тағайындады. Сонымен қатар, ол Дасмариньяс әулеттерінің – Карунконг, Мангубат және Барзага одағының толық қаруланған адамы болды. Жаңа лауазымында ол әкесін өлтіргендерді бірінен соң бірі әділет алдына жеткізді. Путик Фелисианаға үйленген болатын, бірақ көптеген заңды емес әйелдері болды. Оның заңды әйелінен Леонардо кіші ұлы және екі қызы – Анжелита мен Эстреллита дүниеге келді. Кавите тұрғындарының айтуынша, Манисио осы есімді полиция немесе әскери қоршаудан қашу үшін бамбук немесе папая сабақтарын тыныс алу құбыры ретінде пайдаланып, батпақты жерлерге, қарабаулардың арасына суға батып кететін. Манисио өзінің аман қалғанын өзінің "антинг-антинг" (құмырсқа құмырсқасы) деп есептеді. Манисио 182 жыл екі айға Мунтинлупадағы ұлттық түрмеге сотталды, бірақ оған еркін жүріп-тұруға рұқсат берілді. 1969 жылдың қазан айында ол түрмеден қашып, өзімен тығыз байланыста болған ұзақ жылдар бойының ұстазы – мэр Ремиджио Карунконгқа қайтты.
Manicio was born on March 25, 1923, in Sabang, Dasmariñas, Cavite. Leonardo's baptism as an infant have Jose Barzaga as godfather or padrino/ninong who belong to a wealthy clan whose scions were prominent lawyers, land owners and politicians in the town. His father Juan Manicio was a farmer and politician of some consequence in his town and enjoyed a long time affiliation centered on the prominent Carungcong, Mangubat, and Barzaga families. Due to his father's alliance with the Barzagas, his father Juan Manicio became a target and was murdered and robbed of his livestock in their home in 1944 by his political rivals who belonged an armed guerilla group under Col. Emiliano De La Cruz from Barrio Paliparan, Dasmariñas (14th Infantry Unit). De La Cruz had been vying for control over turf in Dasmariñas with a rival armed guerilla unit under Col. Estanislao Mangubat Carungcong (4th Infantry Regiment), and in these circumstances Putik sought revenge for the injustices his family had suffered at the hands of these cattle rustlers. As a result, Manicio was drawn into factional politics in Dasmariñas and was soon appointed as a police officer in Dasmariñas by then Mayor Felicisimo Carungcong in 1944 and enlisted as a fully armed retainer of the powerful clique of families in Dasmariñas the Carungcong Mangubat Barzaga alliance, and with his new capacity one by one his fathers murderers were brought to justice. Putik was married to Feliciana but had many common law wives. He had one known son, Leonardo, Jr. and two known daughters, Angelita and Estrellita with his legal wife. According to Caviteños, Manicio got that name as he was known to submerge himself in mud paddies, among carabaos, using bamboo or papaya stalks as breathing tubes, whenever he had to evade a police or military dragnet. Manicio credited his survival to his anting anting. Manicio was sentenced to jail for 182 years and two months at the national penitentiary in Muntinlupa, but was granted freedom of movement. He escaped in October 1969 and took refuge from his home town who he still have close ties with his longtime mentor Mayor Remigio Carungcong.
ҰҚК агенттерінің қазасы
1971 жылғы 10 ақпан күні таңертең Ұлттық тергеу бюросының (НБИ) Есірткі бөлімінің екі қызметкері – Рохелио Доминго мен Антонио Даяо Путик және оның адамдары тарапынан қаза тапты. Олар Путик қорғап отыр деген күдікпен марихуана егістігін тексеру және шабуыл жасау үшін Имус, Кавите қаласына барған бақылаушы агент Эллигио Сонгко басқаратын топқа жатқан. Кейіннен оның бірнеше адамдары ұсталды, айыпталып, сотта және осы өлтірулермен байланысты сотталды.
In the morning of February 10, 1971, two agents of the Narcotics Division of the National Bureau of Investigation (NBI), Rogelio Domingo and Antonio Dayao, were killed by Putik and his men. Victims belonged to a group headed by Supervising Agent Eligio Songco, that went to Imus, Cavite to survey and raid a marijuana plantation allegedly being protected by Putik. Some of his men involved were later apprehended, charged and convicted in court in connection to the killings.
Өлім
Бірлескен NBI полиция күштері Манисионы тірі немесе өлі ұстау ниетімен жиналды, ол кезде жаңа әрекеттік губернатор Хуанито "Джонни" Ремулла оның басына 20 000 PHP сыйлық тағайындаған еді. Хабарлауынша, NBI агенті Эпимако Веласкомен бірге арнайы топтың командирлерінің бірі, подполковник Мигель Гантуанко, Калукан епископы Виседо арқылы Манисионы қарсылық көрсетпей ұстауға көндіруге тырысты, бірақ бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1971 жылдың 9-10 қазанында арнайы топ оны іздеуге тырысып, 10-ы күні оның тығылған жерін анықтады. Таңғы сағаттарда күштері Манисио жүруі мүмкін жолдар бойында оқ-дәрілік тұзақтар құрды. 1971 жылдың 10 қазанында Манисионың қызыл Chevrolet Impala көлігі Панамитан мен Кавит арасындағы арнайы топтың жол бақылау бекетіне келді. Манисио тоқтату туралы сигналдарды орындаудан бас тартты, соның салдарынан жиналған 20 агент пен полиция қызметкері оқ атып, оны дерлік бірден өлтірді. Оның үстінен револьвер, 300 песо, 150 долларлық жалған ақша, әмиян, қарыздары туралы ақпарат жазылған дәптер және бірнеше жалған жеке куәлік табылды. Бұл операция кейін Ремулла мен Веласконың мансабын көтерді. Монтанолар Америкаға өз еркімен эмиграцияға кеткен, Лино Бокалан түрмеде отырған, Камерино мен "Килабот" Нардон Путик қаза тапқан кезде, бұл Ремуллаға жаңа Кавит губернаторы болуға мүмкіндік берді. Кейіннен Веласко NBI басшысы, содан кейін DILG министрі және Кавит губернаторы болды, ал Монтанолар Конституциялық комиссияның мүшесі атанды. Манисио өлтірілгеннен кейін оның бірнеше ізбасарлары ұсталып, кісі өлтіру және басқа да қылмыстар бойынша сотталды. Бұл оқиға Кавитте әртүрлі реакцияларға ие болды, өйткені ол байларды тонауы арқасында жергілікті "Робин Гуд" ретінде танымал болған.
A joint NBI Constabulary force was assembled with the intention was to capture Manicio, dead or alive, who by then had a PHP20,000 bounty on his head by the new acting governor, Juanito "Johnny" Remulla. Reportedly, Lt. Col. Miguel Gantuangco, one of the task forces' commanding officers with NBI Agent Epimaco Velasco, attempted to coax Manicio into surrendering via Bishop Vicedo of Caloocan, but the attempts proved fruitless. On October 9–10, 1971, the task force attempted to follow him, discovering his hideout by the 10th. Ambushes were prepared by the Constabulary in the general area in the early morning hours along the possible routes he would take. On October 10, 1971, Manicio's red Chevrolet Impala came upon a task force highway checkpoint between Panamitan and Kawit. Manicio refused to obey the signals for him to stop, and the 20 assembled agents and police officers opened fire, killing him almost instantly. On his person was a revolver, 300 pesos, $150 in counterfeit bills, a wallet, a notebook with information regarding his debts, and several false identity papers. The operation later boosted the careers of Remulla and Velasco, As the Montano's were on self exile to America, Lino Bocalan in jail, the death of Camerino and the death of the "Kilabot" Nardong Putik, The former would later become a Constitutional Delegate; Velasco the head of the NBI, later DILG secretary and Cavite governor, and so it was to Johnny Remulla who have now a clear path to become new Cavite Governor. On Manicio's death, some of his men were later arrested, charged and convicted in court for murder and other offenses. The killing was also met with mixed reactions in Cavite as he had built a reputation as a local "Robin Hood" given that his criminal exploits mainly targeted the rich.
Оның өліміне қатысты басқа теориялар
Кейіннен Манисионың өлімі туралы тағы бір теория пайда болды, оны Манисионың бірнеше досы, баспасөзден танысы және бұрынғы полиция бастығы қолдады. Бұл нұсқа бойынша, Манисио курортқа алданып шақырылып, мас қылғаннан кейін "Импала" көлігіне отырғызылған. Сосын оны қуғандар, ол тұтқындауға қарсылық көрсеткендей көріну үшін машинаға оқ атқан. Тағы бір аңыз бойынша, Кавитено жұртшылығы арасында Путик өзінің жақын досы (күмпарасы) ұйымдастырған кешке шақырылған. Бұл кештің шығындарын Кавите провинциясының саяси қайраткері жан-жақты қаржылаған. Путик мас болғандай көрінген (амулеті бар адамға тыйым салынған жағдай, себебі иесі мас болса, амулет өзінің күшін жояды), сол кезде оның бұрынғы досы басынан соққы беріп, салдарынан Путик көз жұмған. Оның денесі аталған "өлім" сахнасын қою үшін ҰҚК-ға және Полиция корпусына тапсырылған.
An alternate theory regarding Manicio's death later surfaced, supported by some of Manicio's friends, an acquaintance in the press, and a former police chief. This version claimed that Manicio was lured to a resort, drugged, and placed in the Impala, whereupon his pursuers opened fire at the car to give the illusion he had been gunned down while resisting arrest. Another legend of his true demise, according to Caviteño legends, Nardo was invited by one of his friend (kumpare) into a social gathering that was sponsored and paid generously by a Cavite political leader. When Putik appeared to be tipsy (a condition which is prohibited for an individual who possesses an amulet due to its ability to lose its effect when the holder was intoxicated by alcohol), he was then hit on the back of his head by his turncoat friend and died from the injury. His body was surrendered to the NBI and PC for the aforementioned staging of his
"death".
Танымал мәдениетте
1972 жылы және 1984 жылы «Нардонг Путик» (Kilabot ng Cavite) фильмінің екі нұсқасы түсірілді. Екі фильмде де Манисио рөлін әрекет-жұлдызы, кейін болашақ саясаткер және қазақстандық Рамон Ревилла аға ойнады. Екеуі де жергілікті кассада табысқа ие болды, ал Ревилла кейіннен 1974 жылғы «Капитан Эдди Сет: Кавиттің қатыгез кісі өлтірушісі» фильмінде Манисио және оның айтуынша қарсыласы, сондай-ақ Кавиттегі мансаптық қылмыскер капитан Эдди Сет рөліндегі екі рөлді сомдады. Екі фильм де Манисионың «антинг-антинг» сиқырының керемет күшіне ден қойып, оның өміріне негізделген, бірақ оны анти-герой ретінде бейнеледі.
Two versions of Nardong Putik (Kilabot ng Cavite) were made in 1972 and in 1984, wherein in both films, Manicio was portrayed by action star and then future politician Ramon Revilla, Sr., a fellow Caviteño. Both were a success at the local box office, and Revilla later played a double role as Manicio and his supposed rival and fellow Cavite based career criminal, Captain Eddie Set in 1974's Kapitan Eddie Set: Mad Killer of Cavite. The films capitalized on the supposed incredible magic of Manicio's anting anting. Both were loosely based on his life while portrayed him as an anti hero.