Францияның атом энергетикасы: шолу

Кіріспе

Францияда 1980 жылдардың ортасынан бері электр энергиясының ең ірі көзі – ядролық энергия, 2019 жылы 379,5 ТВт/сағ өндірілді, ал жалпы электр энергиясы өндірісі 537,7 ТВт/сағ құрады. 2018 жылы ядролық энергияның үлесі 71,67% болды, бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіш. 2020 жылдың маусымынан бастап 56 реактор жұмыс істеп тұр, олардың жалпы қуаты 61 370 МВт, біреуі құрылыс кезеңінде (1630 МВт), ал 14-і тоқтатылған немесе істен шығарылуда (5549 МВт). 2022 жылдың мамырында EDF компаниясы Франция үкіметіне толыққанды тиесілі екені хабарланды. Ядролық энергия 1973 жылғы мұнай дағдарысынан кейін, сол кездегі премьер-министр Пьер Месмердің атымен аталатын Месмер жоспары бойынша Францияда кең көлемде енгізілді. Бұл электр қуатының көп мөлшерде қажет болатыны болжамына негізделген. Кейіннен, ядролық қуатты тым көп орнатқандықтан, өндіріс салыстырмалы түрде төмендеді, 1988 жылға қарай орташа жүктеме коэффициенті 61%-ға дейін түсті, себебі жүктемені қадағалап өндіріс жүргізілді және электр энергиясының экспорты жоғары болды. Дегенмен, ел әлі де сұраныс ұсыныстан асып кеткен жағдайларда, мысалы, ауа райының нашарлауы кезінде, электр энергиясын таза импорттаушы болып қалады. Мысалы, 2012 жылдың ақпан айында «Германия ядролық саясаттан бас тартып, Францияны суықта қуатпен қамтамасыз етті», себебі «Франция электр жылытуға көп тәуелді», ал «суық күндері француздық электр энергиясына сұраныс артып, елді импортқа мәжбүр етеді».

Тарих

Франция ядролық энергиямен ұзақ қарым-қатынас орнатып келеді, бұл 1890 жылдары Анри Беккерельдің табиғи радиоактивтілікті ашуымен басталып, Пьер және Мари Склодовская Кюри сияқты танымал ядролық ғалымдардың еңбектерімен жалғасты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Франция негізінен Жолио Кюридің жұмысы арқылы ядролық зерттеулермен айналысты. 1945 жылы Француз Республикасының Уақытша Үкіметі (GPRF) Атом энергиясы комиссариатын (CEA) құрды, ал Нобель сыйлығының иегері Фредерик Жолио Кюри, 1942 жылдан бері Француз Коммунистік партиясының (PCF) мүшесі, жоғары комиссар болып тағайындалды. 1950 жылы саяси себептермен, суық соғысқа байланысты оның қызметінен босатылды, ал кейін 1955 жылы Расселл-Эйнштейн манифестіне қол қойған 11 адамның бірі болды. CEA-ны Шарль де Голль 18 қазан күні 1945 жылы құрды. Оның міндеті – ядролық реакторларды жобалау, интегралды схемаларды жасау, медициналық емдеу үшін радионуклидтерді пайдалану, сейсмология және цунами таралуын зерттеу, сондай-ақ компьютерлік жүйелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету сияқты көптеген салаларда іргелі және қолданбалы зерттеулер жүргізу. Соғыстан кейін Төртінші Республиканың тұрақсыздығы мен қаржының жетіспеуіне байланысты ядролық зерттеулер біраз уақытқа тоқтатылды. Алайда, 1950 жылдары азаматтық ядролық зерттеу бағдарламасы басталды, оның қосалқы өнімі плутоний болды. 1956 жылы атом энергиясын әскери мақсатта қолдану жөніндегі құпия комитет құрылды және жеткізу құралдарын әзірлеу бағдарламасы іске қосылды. 1957 жылы Суэц дағдарысынан және КСРО мен АҚШ-пен дипломатиялық шиеленістен кейін француз президенті Рене Коти сол кездегі француз Сахарасында C.S.E.M. құру туралы шешім қабылдады, бұл CIEES сынақ алаңының орнына жаңа ядролық сынақ алаңы болды. Франция мен ядролық қару туралы көріңіз. Франциядағы алғашқы атом электр станциялары 1956-1960 жылдар аралығында Маркуль ядролық кешенінде үш UNGG реакторынан тұрды, содан кейін 1962 жылдан бастап Авоандағы Чинон реакторлары пайда болды. Мұнай дағдарысы кезінде Францияның электр энергиясының көп бөлігі шетелдік мұнайдан алынды. Ядролық энергия Францияға ауыр өнеркәсіптегі күшті жақтарын пайдалану арқылы өзінің энергия ресурстарындағы кемшілікті толықтыруға мүмкіндік берді. Бұл жағдайды «Францияда мұнай жоқ, бірақ идеялар бар» деген ұранмен түйіндеді. Месмер жоспарының жариялануы қоғамдық және парламенттік талқылаусыз жүзеге асты. Үкіметтің бұл әрекетіне қатысты ғылыми қауымдастықта алаңдаушылық туды. Жоспарға қатысты саяси шеңберден тыс кеңес алудың болмауы «Атом энергиясы туралы ақпаратты тарату үшін ғалымдар тобы» (Groupement des scientifiques pour l'information sur l'énergie nucléaire) құрылуына әкелді. Жауап ретінде 4000 ғалым петицияға қол қойды, ол бастапқыда қол қойған 400 ғалымның есімімен «400-дің үндеуі» деп аталды. Жоспарда 1985 жылға дейін 80-ге жуық, ал 2000 жылға дейін 170 атом электр стансасын салу көзделген. Сол жылы Трикастин, Гравелин және Дампиррдағы алғашқы үш станцияның құрылысы басталды.

France has a long relationship with nuclear power, starting with Henri Becquerel's discovery of natural radioactivity in the 1890s and continued by famous nuclear scientists such as Pierre and Marie Skłodowska Curie. Before World War II, France had been mainly involved in nuclear research through the work of the Joliot Curies. In 1945 the Provisional Government of the French Republic (GPRF) created the Commissariat à l'Énergie Atomique (CEA) governmental agency, and Nobel prize winner Frédéric Joliot Curie, member of the French Communist Party (PCF) since 1942, was appointed high commissioner. He was relieved of his duties in 1950 for political reasons contingent upon the Cold War, and later was one of the 11 signatories to the Russell Einstein Manifesto in 1955. The CEA was created by Charles de Gaulle on 18 October 1945. Its mandate is to conduct fundamental and applied research into many areas, including the design of nuclear reactors, the manufacturing of integrated circuits, the use of radionuclides for medical treatments, seismology and tsunami propagation, and the safety of computerized systems. Nuclear research was discontinued for a time after the war, owing to the instability of the Fourth Republic and the lack of finances available. However, in the 1950s a civil nuclear research program was started, a by product of which was plutonium. A secret Committee for the Military Applications of Atomic Energy was formed in 1956, and a development program for delivery vehicles started. In 1957, soon after the Suez Crisis and the diplomatic tension with both the USSR and the United States, French president René Coty decided on the creation of the C. S. E. M. in what was then French Sahara, a new nuclear testing facility replacing the CIEES testing facility. See France and nuclear weapons. The first nuclear power plants in France were three UNGG reactors at the Marcoule Nuclear Site between 1956 and 1960, followed by the Chinon reactors in Avoine from 1962. At the time of the oil crisis most of France's electricity came from foreign oil. Nuclear power allowed France to compensate for its lack of indigenous energy resources by applying its strengths in heavy engineering. The situation was summarized in a slogan: "In France, we do not have oil, but we have ideas." The announcement of the Messmer Plan was enacted without public or parliamentary debate. Concern over the government's action spread among the scientific community of France. The lack of consultation outside of political realms regarding the plan led to the formation of the Groupement des scientifiques pour l'information sur l'énergie nucléaire (Association of Scientists for Information on Nuclear Energy). 4,000 scientists signed a petition as a response, known as the Appeal of the 400 after the 400 scientists who initially signed it. The plan envisaged the construction of around 80 nuclear plants by 1985 and a total of 170 plants by 2000. Work on the first three plants, at Tricastin, Gravelines, and Dampierre started the same year).

2011-2022 жылдардағы даму

2011 жылы Фукусима I ядролық апатынан кейін Францияның ядролық қауіпсіздік агенттігінің басшысы, табиғи апат болған жағдайда апаттың алдын алу үшін Франция барлық ядролық реакторларындағы маңызды функциялардың қорғалуын күшейтуі қажет екенін айтты, сонымен қатар, ешқандай станцияны жабу қажеттігі жоқ екенін қосты. "Реакторларды қорғау үшін салқындату және электрмен жабдықтау сияқты маңызды қауіпсіздік механизмдерін қорғау үшін қосымша қабат қажет", - деді IRSN басшысы Жак Репуссар. 2012 жылдың ақпан айында президент Саркози жаңа ядролық қуат немесе энергияның басқа түрлері қымбатқа түсетін және уақытында қолжетімді болмайтындықтан, қазіргі ядролық реакторлардың қызмет ету мерзімін 40 жылдан асыру туралы шешім қабылдады, бұл Аудиторлық соттың ең жақсы нұсқасы екенін көрсетті. Он жыл ішінде 58 реактордың 22-сі 40 жылдан астам қызмет етеді. Сот EDF-тің қолданыстағы станцияларға инвестициялық бағдарламасын, соның ішінде Фукусимадан кейінгі қауіпсіздікті жақсартуды күтеді, бұл өндіріс шығындарын 9,5%-дан 14,5%-ға дейін арттырып, шығындарды 37,9 және 54,2 еуро/МВт сағ аралығына жеткізеді. Жаңа Flamanville European Pressurized Reactor (EPR) электр энергиясын өндіру шығындары құрылыстың нәтижесіне байланысты кем дегенде 70-90 еуро/МВт сағ құрайды деп болжануда. Париж Дофин университетінің ғалымдары 2020 жылға қарай электр энергиясының бағасы шамамен 30% өседі деп болжады. 2012 жылғы президенттік сайлауда Франсуа Олланд жеңіске жеткеннен кейін Францияда ядролық энергияны ішінара тоқтату мүмкін екені айтылды. Бұл сайлауға дейін өткен ұлттық пікірталасқа байланысты болды, президент Николя Саркози ядролық энергияны қолдады, ал Франсуа Олланд 2025 жылға қарай ядролық энергияның электр энергиясына үлесін үштен бірден астамға төмендетуді ұсынды. Олландтың кем дегенде 2017 жылға дейін Фессенхайм атом электр стансасын жабуға бұйрық беретіні анық болды, онда сейсмикалық белсенділік және су тасқыны туралы алаңдаушылықтарға байланысты жабылу науқаны жүргізілуде. Француз үкіметінің EPR-ді насихаттауға жасаған белсенді әрекеттеріне шығындар, кешігулер және Оңтүстік Корея сияқты басқа елдердің бәсекелестігі кедергі келтірді, олар қарапайым және арзан реакторларды ұсынады. 2015 жылы Ұлттық Ассамблея 2025 жылға қарай Франция энергиясының тек 50% ядролық станциялармен өндірілетініне дауыс берді. Қоршаған орта министрі Николас Хуло 2017 жылдың қарашасында бұл мақсаттың шындыққа сай келмейтінін айтты, соның салдарынан 2030 немесе 2035 жылға дейін төмендетуді кейінге қалдырды. 2016 жылы Фламанвилл атом электр стансасында табылғаннан кейін, Le Creusot Forge компаниясы 1965 жылдан бері өндірген шамамен 400 ірі болаттан жасалған бұйымдарда болаттың әлсіреуіне әкелетін көміртегінің мөлшеріндегі бұрмалаушылықтар анықталды. Реакторларды тексерудің кең ауқымды бағдарламасы басталды, ол реакторларды біртіндеп тоқтатуды қамтыды, бұл 2017 жылға дейін қысқы электр энергиясына сұраныстың жоғары кезеңінде жалғасты. Бұл Франция электр энергиясын импорттауды арттырғандықтан, әсіресе Германиядан, Еуропада электр энергиясының бағасының өсуіне әкелді. 2016 жылдың қазан айының соңында Франциядағы 58 реактордың 20-сы тоқтатылды. Осы болат сапасының мәселелері көптеген реакторлардың қызмет ету мерзімін 40 жылдан 50 жылға дейін ұзартуға реттеушінің келісім беруіне кедергі келтіруі мүмкін. 2016 жылдың желтоқсанында Wall Street Journal бұл мәселені "өндірістік проблемаларды ондаған жылдар бойы жасыру" деп сипаттады, Areva басшылары Le Creusot құжаттарын жалғандағанын мойындады. Le Creusot балқыту зауыты 2015 жылдың желтоқсанынан 2018 жылдың қаңтарына дейін процестерді бақылау, сапа менеджменті жүйесі, ұйым және қауіпсіздік мәдениетін жақсарту үшін жұмыс істемеді. 2018 жылдың қарашасында президент Макрон ядролық энергияны 50% қысқарту мақсаты 2035 жылға дейін кейінге қалдырылатындығын және он төрт 900 МВт реакторды жабуды қамтитынын мәлімдеді. Фессенхаймдегі ең ескі екі реактор, 1-ші және 2-ші блоктар 2020 жылы жабылды. EDF Grand Carénage деп аталатын инвестициялық бағдарламаны жоспарлап отыр, ол реактордың қызмет ету мерзімін 50 жылға дейін ұзартады, ол 2025 жылға дейін негізінен аяқталады. 2020 жылы Энергетика министрі Элизабет Борн үкіметтің 2022 жылдан кейін Фламанвилл 3 реакторы іске қосылмайынша жаңа реакторларды салу туралы шешім қабылдамайтынын мәлімдеді. 2021 жылдың қазан айында президент Макрон Францияның шағын модульді реакторлар мен жасыл сутегін пайдалана отырып, төмен көміртегілі энергия өндіруде көшбасшы болу жоспарын жариялады. 2021 жылдың қазан айында Францияның желілік операторы RTE 2050 жылға қарай Францияның 50 ГВт төмен көміртегілі ядролық қуатын сақтау үшін алты жаңа EPR реакторын салу жоспарлап отыр. Бұл 2050 жылға қарай көміртектік бейтараптыққа жетудің ең жылдам және сенімді жолы деп сипатталды. 2022 жылдың қаңтарында кіші қоршаған орта министрі Беранжера Абба 2035 және 2037 жылдар арасында пайдалануға берілетін жаңа ядролық EPR 2 реакторларына қатысты жоспарлар 2023 жылға қарай ұсынылуы керек екенін айтты. Шешім 2021 жылғы жаһандық энергетикалық дағдарыстың әсеріне байланысты үдетілді. 2022 жылдың ақпанында президент Макрон жоспарға 14 жаңа ірі ядролық реакторларды салу және қауіпсіз және қолайлы деп танылған қазіргі реакторлардың қызмет ету мерзімін 50 жылдан асыру кіретінін қосты. 2022 жылдың 3 қыркүйегінде, 2022 жылғы Украинаға Ресейдің басып кіруінен туындаған энергетикалық белгісіздіктердің ортасында, Энергетикалық өту министрі Агнес Панье-Рунаше EDF келесі қыста барлық реакторларды қайта іске қосуға міндеттенгенін жариялады. 2023 жылы Қытайға жасаған президенттік сапары барысында Франция Қытаймен ядролық ынтымақтастық туралы келісімді жаңартты, ал EDF Қытайдың General Nuclear Power Group компаниясымен 2007 жылғы серіктестік шартын жаңартты, ол ядролық станцияларды дамыту, құрылыс және пайдалануды қамтиды.

Following the 2011 Fukushima I nuclear accidents, the head of France's nuclear safety agency said that France needed to upgrade the protection of vital functions in all its nuclear reactors to avoid a disaster in the event of a natural calamity, adding there was no need to close any plants. "There is a need to add a layer to protect safety mechanisms in reactors that are vital for the protection of the reactor such as cooling functions and electric powering", Jacques Repussard, head of the IRSN, said. In February 2012, President Sarkozy decided to extend the life of existing nuclear reactors beyond 40 years, following the Court of Audit decision that that would be the best option, for new nuclear capacity or other forms of energy would be more costly and available too late. Within ten years 22 out of the 58 reactors will have been operating for over 40 years. The court expects EDF's projected investment programme in existing plant, including post Fukushima safety improvements, will add between 9.5% and 14.5% to generation costs, taking costs to between 37.9 and 54.2 EUR/MWh. Generation costs from the new Flamanville European Pressurized Reactor (EPR) are estimated to be at least in the 70 to 90 EUR/MWh range, depending on construction outcome. Academics at Paris Dauphine University forecast that domestic electricity prices would rise by about 30% by 2020. Following François Hollande's victory in the 2012 presidential election, it was thought that there might be a partial nuclear phaseout in France. This followed a national debate in the run up to the election, with President Nicolas Sarkozy backing nuclear power and François Hollande proposing a cut in nuclear power's electricity contribution by more than a third by 2025. It seemed certain that Hollande would at least order the closure of the Fessenheim Nuclear Power Plant by 2017 where there has been an ongoing closure campaign due to concerns about seismic activity and flooding. Active efforts by the French government to market the EPR have been hampered by cost overruns, delays, and competition from other nations, such as South Korea, which offer simpler, cheaper reactors. In 2015, the National Assembly voted that by 2025 only 50% of France's energy will be produced by nuclear plants. Environment Minister Nicolas Hulot noted in November 2017 that this goal is unrealistic, postponing the reduction to 2030 or 2035. In 2016, following a discovery at Flamanville Nuclear Power Plant, about 400 large steel forgings manufactured by Le Creusot Forge since 1965 were found to have carbon content irregularities that weakened the steel. A widespread programme of reactor checks was started involving a progressive programme of reactor shutdowns, continued over the winter high electricity demand period into 2017. This caused power price increases in Europe as France increased electricity imports, especially from Germany, to augment supply. As of late October 2016, 20 of France's 58 reactors were offline. These steel quality concerns may prevent the regulator giving the life extensions from 40 to 50 years, that had been assumed by energy planners, for many reactors. In December 2016 the Wall Street Journal characterised the problem as a "decades long coverup of manufacturing problems", with Areva executives acknowledging that Le Creusot had been falsifying documents. The Le Creusot forge was out of operation from December 2015 to January 2018 while improvements to process controls, the quality management system, organisation and safety culture were made. In November 2018, President Macron announced the 50% nuclear power reduction target is being delayed to 2035, and would involve closing fourteen 900 MWe reactors. The two oldest reactors, units 1 and 2 at Fessenheim, were closed in 2020. EDF is planning an investment programme, called Grand Carénage, to extend reactor lifespans to 50 years, to be largely completed by 2025. In 2020, Energy Minister Élisabeth Borne announced the government would not decide on the construction of any new reactors until Flamanville 3 started operation after 2022. In October 2021 president Macron announced plans for France to become a leader in low carbon energy production using small modular reactors and green hydrogen. In October 2021 French grid operator RTE plans for construction of six new EPR reactors so that by 2050 France maintains 50 GW in low carbon nuclear power. This has been described as the fastest and most certain path to achieve carbon neutrality by 2050. In January 2022, junior environment minister Bérangère Abba said that plans for new nuclear EPR 2 reactors, to be operational between 2035 and 2037, should be submitted around 2023. The decision was accelerated by the impact of 2021 global energy crisis. In February 2022 president Macron added that the plan includes construction of 14 new large nuclear reactors and extension of life of existing reactors deemed safe and suitable beyond 50 years. On the 3 September 2022, amid energy uncertainties arising from the 2022 Russian invasion of Ukraine, the Energy Transition Minister, Agnes Pannier Runacher, announced that EDF was committed to restarting all reactors in the coming winter. In 2023, during a presidential visit to China, France renewed a nuclear co operation agreement with China, and EDF renewed its 2007 partnership contract with China General Nuclear Power Group which includes development, construction and operation of nuclear plants.

2021 жылдың соңында басталған дағдарыс

2021 жылдың жазында жоспарланған техникалық қызмет көрсетуден кейін кейбір электр станциялары 2021 жылдың соңында қайта іске қосылмады. Қазан айында Civaux АЭС-індегі кернеулік коррозияның жарылуы екі блокты да ұзақ мерзімді жөндеу үшін жабу туралы шешім қабылдауға әкелді. 2021 жылдың желтоқсанында бұл Чуз АЭС-інің екі блогына да таратылды, себебі төрт станция да бір типтес N4 реакторын пайдаланады – қазіргі кезде жұмыс істеп тұрған ең заманауи реактор, ал желіге қосылуы 1990 жылдардың соңына, коммерциялық пайдалануы 2000 жылдардың басына дейін созылған. 2022 жылдың сәуір айының соңында Францияның 56 ядролық реакторының 28-і тоқтап тұрғаны хабарланды. Францияның ядролық энергия өндірісі 1993 жылдан бері ең төменгі деңгейге жетті және 2022/2023 жылдардың қысқы маусымында әдеттегі деңгейден кемінде 25%-ға төмендеуі күтілуде. EDF компаниясы 2022 жылға арналған Франциядағы ядролық өндіріс болжамын 280-300 ТВт·сағатқа дейін түзетті, ал жалпы бақылау және жөндеу бағдарламасын ескере отырып, 2024 жылға арналған ядролық генерацияға да әсер етуі мүмкін. 2022 жылдың шілдесінде Франция үкіметі EDF-ті толық мемлекеттік меншікке алу жоспарларын жариялады. Сұранысты қанағаттандыру үшін EDF Еуропалық нарықтан электр энергиясын жоғары бағамен сатып алуға мәжбүр болды, бұл 2023 жылдың маусым айына дейін шамамен 29 миллиард еуроға бағаланды. 2022 жылы Еуропадағы 500 жылдағы ең құрғақ жаз электр станцияларының салқындату жүйелеріне елеулі зиян келтірді, себебі құрғақшылық салқындатуға қолда бар өзен суының көлемін азайтты. 2023 жылы кейбір түзу құбыр бөліктерінде кернеулік коррозияның жарылуы анықталды, бұрын ол тек иілген құбырларда ғана кездесетін, олар сұйықтық ағыны кезінде термиялық қабаттанудан қосымша кернеуге ұшырайды. Бір жарық қабырға қалыңдығы 27 мм құбырдың қабырғасында 23 мм тереңдікте болды. EDF акцияларының шамамен 85%-ы Франция үкіметінің меншігінде. Areva акцияларының 78,9%-ы француз мемлекеттік компаниясы CEA-ға тиесілі, сондықтан олар мемлекеттік меншікте. EDF әлі де үлкен қарызға батып отыр. Оның табыстылығы 2008 жылы басталған экономикалық төмендеу кезінде төмендеді. 2009 жылы 3,9 миллиард еуро құрады, ал 2010 жылы 1,02 миллиард еуроға дейін төмендеді, 2,9 миллиард еуро резервке алынды. Ядролық өнеркәсіпке жоғары шығындар мен операциялық шығындардың барлығын, соның ішінде қалдықтарды басқару және істен шығаруды жабуда сәтсіздік танытқаны үшін айып тағылды. 2001 жылы ядролық құрылыс және қызметтер компаниясы Areva, CEA Industrie, Framatome және Cogema (қазіргі Areva NC) бірігуі арқылы құрылды. Areva тобының негізгі акционері – француз компаниясы CEA, бірақ Германияның федералды үкіметі Siemens арқылы Areva-ның еншілес компаниясы Areva NP-нің акцияларының 34%-ын иеленеді, ол EPR (үшінші буын ядролық реакторы) құрылысына жауапты. 2010 жылы, Еуропалық Одақтың директиваларына сәйкес энергия нарығын бірте-бірте либерализациялау аясында Франция үшінші тарапты жеткізушілерге 2011 жылға дейінгі Францияның ядролық қуатының шамамен төрттен бір бөлігіне дейін 2011 жылдың 1 шілдесінен бастап 2025 жылдың 31 желтоқсанына дейін 42 еуро/МВт·сағ бағамен қол жеткізуге мүмкіндік беретін Accès régulé à l'électricité nucléaire historique (ARENH) ережелерін келісімге келді. 2015 жылғы мәліметтерге сәйкес, Франциядағы тұрмыстық электр энергиясының бағасы, салықтарды ескермегенде, Еуропалық Одақтың 28 мүшесі арасында 12-ші ең арзан, ал өнеркәсіптік тұтынушылар үшін екінші ең арзан. EDF немесе Франция үкіметі ядролық энергиямен электр энергиясын өндірудің нақты құнын жарияламайды, бірақ ол 59 еуро/МВт·сағ және 83 еуро/МВт·сағ аралығында деп бағаланады. EDF компаниясы Францияның солтүстігіндегі Фламанвилл қаласындағы үшінші буын ядролық реактордың EPR жобасының «құрылымдық және экономикалық себептермен» 2016 жылға дейін кейінге қалдырылатынын мәлімдеді, бұл жобаның жалпы құнын 8,5 миллиард еуроға жеткізеді. Сол сияқты, Финляндияда салынатын Олкилуото ядролық электр станциясының (ОЭС) құны да өсті. Areva және қатысы бар коммуналдық компания «жоғары шығындарды кім көтереді деген мәселе бойынша қызу дау-дамайда және қазір коммуналдық компанияның банкротқа ұшырау қаупі бар. EDF саяси жағдайдан кейін EPR шығындары асып кетсе, жобаны арзан және қарапайым франко-япондық Atmea жобасымен немесе 2013 жылға дейін аяқталатын франко-қытайлық CPR 1000 жобасымен ауыстыруды ұсынды». 2018 жылдың шілдесінде EDF отын жүктеуді 2019 жылдың төртінші тоқсанына дейін кейінге қалдырды және жобаның шығынды бағалауын тағы 400 миллион еуроға (467,1 миллион АҚШ доллары) арттырды. Іске қосу енді 2020 жылдың екінші тоқсанынан бұрын болмайды, ал EDF жобаның құнын 10,9 миллиард еуроға (12,75 миллиард АҚШ доллары) дейін бағалайды, бұл бастапқы бағалаудың үш есесі. Жылу сынақтары 2018 жылдың соңына дейін жүргізілуі жоспарланған.

After scheduled maintenance during the summer of 2021, some power plants were not back in service in late 2021. In October, stress corrosion cracking at Civaux Nuclear Power Plant led to the decision to shut down both blocks for long term repair. In December 2021, this was extended to both blocks of Chooz Nuclear Power Plant, as all four plants use the same type of reactor, N4, the most modern in operation, with grid connection in the late 1990s, commercial operation since early 2000s. By end of April 2022 it was reported that 28 of France’s 56 nuclear reactors were offline. French nuclear energy production has fallen to the lowest level since 1993 and it is expected to fall short by at least 25% compared to usual production levels in the winter of 2022/2023. On 19 May 2022, EDF adjusted its French nuclear output estimate for 2022 between 280 and 300 TWh, and with the expectation of checks and repairs to be completed, the 2023 French nuclear output estimate was not changed (300–330 TWh). Considering the overall control and repair program, nuclear generation for 2024 may be impacted. In July 2022 the French government announced its plans to fully nationalize EDF. To meet demand, EDF had to buy electricity on the European market at high prices, costing an estimated €29 billion by June 2023. In 2022, Europe's driest summer in 500 years had serious consequences for power plant cooling systems, as the drought reduced the amount of river water available for cooling. During 2023, stress corrosion cracking was found in some straight pipe sections; previously it had only been found in pipe with bends so subject to additional stress form thermal stratification as fluids flowed through bends. One crack was to a depth of 23 mm in a wall thickness of 27 mm. EDF is substantially owned by the French government, with around 85% of EDF shares in government hands. 78.9% of Areva shares are owned by the French public sector company CEA and are therefore in public ownership. EDF remains heavily in debt. Its profitability suffered during the recession which began in 2008. It made €3.9 billion in 2009, which fell to €1.02 billion in 2010, with provisions set aside amounting to €2.9 billion. The Nuclear industry has been accused of significant cost overruns and failing to cover the total costs of operation, including waste management and decommissioning. In 2001, nuclear construction and services company Areva was created by the merger of CEA Industrie, Framatome and Cogema (now Areva NC). Its main shareholder is the French owned company CEA, but the German federal government also holds, through Siemens, 34% of the shares of Areva's subsidiary, Areva NP, in charge of building the EPR (third generation nuclear reactor). In 2010, as part of the progressive liberalisation of the energy market under EU directives, France agreed the Accès régulé à l'électricité nucléaire historique (ARENH) regulations that allowed third party suppliers access up to about a quarter of France's pre 2011 nuclear generation capacity, at a fixed price of €42/MWh from 1 July 2011 until 31 December 2025. As of 2015, France's household electricity price, excluding taxation, is the 12th cheapest amongst the 28 member European Union and the second cheapest to industrial consumers. The actual cost of generating electricity by nuclear power is not published by EDF or the French government but is estimated to be between €59/MWh and €83/MWh. EDF said its third generation nuclear reactor EPR project at its Flamanville, northern France, plant will be delayed until 2016, due to "both structural and economic reasons," which will bring the project's total cost to EUR8.5 billion. Similarly, the cost of the Olkiluoto Nuclear Power Plant (EPR) to be built in Finland has escalated. Areva and the utility involved "are in bitter dispute over who will bear the cost overruns and there is a real risk now that the utility will default. EDF has suggested that if the political environment causes the EPR costs to overrun, the design would be replaced with a cheaper and simpler Franco Japanese design, the Atmea for which the design will be completed by 2013, or the already operating Franco Chinese design, the CPR 1000." In July 2018, EDF further delayed fuel loading to Q4 2019 and increased the project's cost estimate by a further €400 million (US$467.1 million). Startup is now scheduled to occur no earlier than Q2 2020 and EDF now estimates project costs at €10.9 billion (US$12.75 billion), three times the original cost estimates. Hot testing is currently planned to occur by the end of 2018

2015 жылдың шілдесінде EDF, француз үкіметінің «жалпы стратегиялық серіктестік» құру туралы нұсқауынан кейін Areva NP акцияларының көп бөлігін алуға келісім берді. 2016 жылы Еуропалық комиссия Францияның ядролық қалдықтарын жою міндеттемелері жеткіліксіз қаржыландырылғанын бағалады, күтілетін жою құны 74,1 миллиард еуроны құрайтын активтерге тек 23 миллиард еуро бөлінген. 2019 жылдың қазан айында Францияның қаржы министрі Бруно Ле Мэр, 2007 жылы Areva бастаған, ауыр түрде кешіктірілген және бюджеттен шамамен төрт есе асып кеткен Фламанвилл 3 EPR құрылысы туралы аудиттік есепті жариялады, ол жобаны көбінесе жобаны басқару және біліксіздіктің нәтижесі деп бағалады. Қаржы министрі EDF бір ай ішінде жоба үшін іс-қимыл жоспарын ұсынуын талап етті, оны «барлық француз ядролық өнеркәсібі үшін сәтсіздік» деп атады. 2020 жылы Франция үкіметі EDF-тің барлық шығындарын толық жабуға және бағаның құбылуын болдырмауға мүмкіндік беру үшін оптомдық ядролық энергия нарығын өзгерту жоспарларын жариялады. Үшінші тарапты жеткізушілер бұрынғыдан жоғары бағадан қорғану үшін пайдаланған өндірістің төрттен бір бөлігі үшін қазіргі 42 еуро/МВт·сағ тұрақты бағасының орнына, оптомдық ядролық энергия үшін ең төменгі және ең жоғары баға шектері бар «баға дәлізі» анықталады. Баға диапазоны 42-48 еуро/МВт·сағ болуы ұсынылды, бірақ бағаны реттеуші Комиссия де Рёгуляция де л’Энержи (CRE) бақылайды. Кейбіреулері ескі реакторларды ауыстыру үшін жаңа ядролық құрылысты қаржыландыру үшін жоғары баға диапазонын ұсынады, мысалы, EDF орталық жұмыс кеңесінің өкілі Франсуа Дос Сантос 47-53 еуро/МВт·сағ баға диапазонын ұсынды. EDF, 2025 жылға дейін француз реакторларының көп бөлігінің қызмет мерзімін 40 жылдан 50 жылға дейін ұзартуға бағытталған Grand Carénage деп аталатын 49,4 миллиард еуролық бағдарламаға ие. Бұл бағдарлама 2021 жылдың ақпанында реттеуші орган ASN арқылы мақұлданды. Бұл басқа, үлкен ядролық электр станцияларымен салыстырғанда өте төмен, бұл операциялық тәртіп флотканың жұмысқа қабілеттілігіне кері әсер еткенін көрсетеді. Елдегі алғашқы сегіз электр станциясы газбен салқындатылатын реакторлар (UNGG реакторы) болды, олардың әзірлемесі CEA арқылы жүзеге асырылды. Уранды байыту бағдарламасымен бірге EDF қысымды су реакторы (PWR) технологиясын әзірледі, ол ақырында басым типке айналды. Бреннилис, Бюгей, Шинон және Маркулде орналасқан газбен салқындатылатын реакторлардың барлығы тоқтатылды. Бүгінгі күні жұмыс істеп тұрған барлық станциялар PWR болып табылады. Натриймен салқындатылатын жылдам көбейткіш реактор технологиясын дамытуға арналған Phénix және Superphénix реакторлары тоқтатылды. Көбірек жетілдірілген ASTRID реакторына жасалған жұмыстар 2019 жылдың қыркүйегінде аяқталды. PWR станцияларының барлығы бастапқы Westinghouse дизайнынан Framatome (қазіргі Areva) арқылы әзірленді. Қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған барлық PWR станциялары үш дизайндық нұсқаға ие, олардың қуаты 900 МВт, 1300 МВт және 1450 МВт құрайды. Осы стандартты дизайндық нұсқаулардың қайта-қайта қолданылуы Францияға әлемдегі ядролық электр станцияларын ең көп стандарттауға мүмкіндік берді.

In July 2015, EDF agreed to take a majority stake in Areva NP, following a French government instruction they create a "global strategic partnership". In 2016, the European Commission assessed that France's nuclear decommissioning liabilities were seriously underfunded, with only 23 billion euros of earmarked assets to cover 74.1 billion euros of expected decommissioning costs. In October 2019, French Finance Minister Bruno Le Maire released an audit report on the construction of the heavily delayed and nearly four times over budget Flamanville 3 EPR development, started by Areva in 2007, which assessed it as largely a project management and skills failure. The Finance Minister demanded EDF present within a month an action plan for the project, calling it "a failure for the entire French nuclear industry". In 2020, the French government announced plans to change the wholesale nuclear power market, to enable EDF to completely cover its costs while preventing price volatility. A "price corridor" with floor and ceiling price limits would be defined for wholesale nuclear power electricity, rather than the current fixed €42/MWh for a quarter of production, which third party suppliers used to avoid peak period high prices. A price band of €42 48/MWh has been suggested, though pricing would be controlled by regulator Commission de régulation de l'énergie (CRE). Some prefer a higher price band to finance new nuclear builds to replace older reactors, for example Francois Dos Santos of the EDF central works council suggested a €47 53/MWh price band. EDF has a programme, named Grand Carénage and costed at €49.4 billion, to life extend by 2025 nearly all French power reactors from 40 to 50 years lifetime. These have been approved by regulatory body ASN in February 2021. This is quite low compared to other, less dominant nuclear plant fleets and suggests the operating regime has had adverse long term impacts on the operability of the fleet. The first eight power reactors in the nation were gas cooled reactor types (UNGG reactor), whose development was pioneered by CEA. Coinciding with a uranium enrichment program, EDF developed pressurized water reactor (PWR) technology which eventually became the dominant type. The gas cooled reactors located at Brennilis, Bugey, Chinon, and Marcoule have all been shut down. All operating plants today are PWRs. The sodium cooled fast breeder reactor technology development reactors, Phénix and Superphénix, have been shut down. Work on a more advanced design in the form of the ASTRID reactor was finally abandoned in September 2019. The PWR plants were all developed by Framatome (now Areva) from the initial Westinghouse design. All currently operating PWR plants are of three design variations, having output powers of 900 MWe, 1300 MWe, and 1450 MWe. The repeated use of these standard variants of a design has afforded France the greatest degree of nuclear plant standardization in the world.

1300 MWe класы (P4 және P'4 конструкциялары)

Францияда осы үлгінің 20 реакторы (төрт бу генераторы және төрт негізгі айналым сорғысы) жұмыс істейді. P4 және P'4 типтері ғимараттың орналасуында, әсіресе отын шоғырларын және тізбектерін қамтитын құрылымдарда шағын айырмашылықтарға ие. 2002 жылға дейін реакторлардың қуаты 1450 МВт-тан 1500 МВт-қа дейін арттырылды. 2021 жылға дейін тот баспайтын болаттан жасалған қауіпсіздік жүйесінің құбырларында күрделі кернеулі коррозиялық жарықтар анықталды, бұл тексерулер мен жөндеу үшін тоқтатуды қажет етті. Маусым айында 2023 жылы EDF компаниясы Пенли атом электр стансасында екі EPR 2 реакторын салуға рұқсат алу процесін бастағанын хабарлады, оның алдында 2024 жылдың жазында құрылысқа дайындық жұмыстары басталып, шамамен 2027 жылы құрылыс басталмақ. Реактордың жобасын Areva компаниясы N4 реактор технологиясын және неміс компаниясы Siemens Konvoi реактор технологиясын ұсына отырып әзірледі. Францияның жоғары стандартталған станциялар мен дәлелденген технологияларға сәйкес, ол дәстүрлі активті қауіпсіздік жүйелерін пайдаланады және AP1000 немесе ESBWR сияқты халықаралық бәсекелестерге қарағанда қазіргі заманғы станциялардың жобаларына көбірек ұқсас. 2013 жылы EDF компаниясы EPR жобасын салудағы қиындықтарды мойындады. 2015 жылдың қыркүйек айында EDF-тің бас директоры Жан Бернар Леви «Жаңа үлгідегі» EPR реакторының жобасы жасалып жатқанын, оның құрылысы оңай және арзан болатынын, ал 2020 жылдан бастап тапсырыстарға дайын болатынын мәлімдеді. 2016 жылы EDF Францияда 2030 жылға дейін екі «Жаңа үлгідегі» EPR реакторын салуды жоспарлады, бұл оның ескі реакторлар паркін жаңартуға дайындық болды. Алайда Areva компаниясындағы қаржылық қиындықтар мен EDF компаниясымен бірігуінен кейін Францияның Энергетика министрі Николас Хуло 2018 жылдың қаңтар айында «қазіргі уақытта [Жаңа үлгідегі EPR салу] басымдыққа да, жоспарға да кірмейді. Қазіргі таңдағы басымдық – жаңаруға жарамды энергия көздерін дамыту және ядролық энергияның үлесін азайту».

Отын циклі

Франция – әлемдегі ядролық отынды қайта өңдеу бағдарламасын белсенді түрде жүзеге асыратын сирек елдердің бірі, оның ішінде COGEMA Ла-Гаг кен орны бар. Трикастин ядролық электр станциясында байыту жұмыстары, MOX отынын өндіру және басқа да іс-шаралар жүргізіледі. Байыту толығымен отандық және 2010 жылдардың басында газдық диффузиядан газдық центрифугалауға көшуге дейін Трикастин ядролық электр станциясының өнімділігінің 2/3 бөлігімен қамтамасыз етілді, бұл тиімділікті отыз есе арттырды. АҚШ және Жапония үшін отынды қайта өңдеу жүргізілді, олар Францияның жетістіктеріне ұқсас, жабық отын циклын дамытуға ниет білдірді. MOX отынын өндіру қызметтері басқа елдерге де сатылды, әсіресе АҚШ-қа «Мегатоннан мегаватқа» бағдарламасы үшін, бөлшектелген ядролық қарулардан алынған плутонийді пайдалана отырып. Германияда ядролық отынды қайта өңдеу зауытын салу жоспарларын тоқтатқаннан кейін, 2005 жылы бір реттік отын циклына көшуге дейін Германия да азаматтық қайта өңдеу үшін Ла-Гаг қондырғысына сүйенді. Франция отын циклының бастапқы кезеңі үшін уранды ішкі нарықта өндірмесе де, француз компаниялары уран нарығында әртүрлі үлестерге ие. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, Франция бағдарламасы үшін уранның жылдық көлемі 8000 тоннаны құрады. Areva Канада, Қазақстан, Намибия және Нигерде уран өндірумен айналысады. Франция электрмен жылытуға көп тәуелді, қазіргі тұрғын үйлердің шамамен үштен бірі және жаңа тұрғын үйлердің үштен екісі төмен тарифтерге байланысты электрмен жылытуды пайдаланады. Тұрғын үйлерді жылыту қажеттілігіне байланысты, температура әрбір градус Цельсийге төмендегенде шамамен 2,3 ГВт қосымша қуат қажет. EDF-тің бес электр станциясынан басқалары ішкі аймақта орналасқан және салқындату үшін таза суды қажет етеді. Осы 15 ішкі электр станциясының 11-і буландыру салқындатуын пайдаланатын салқындату мұнараларымен жабдықталған, ал қалғандары көл немесе өзен суын тікелей пайдаланады. Ыстық жаздардың кезінде, соңғы жылуды қабылдағышқа (яғни жергілікті өзендерге) жіберілетін салқындату суының мөлшері мен температурасына қатысты заңдық шектеулерге байланысты электр энергиясын өндіру көлемі шектелуі мүмкін. 2011 жылы Франция АҚШ Энергетикалық ақпараттық басқармасының мәліметтері бойынша шамамен энергия тұтынылған. Дегенмен, кең таралған жоғары жылдамдықты теміржол желісі (электрмен жұмыс істейді) және тұрмыстық жылыту үшін кедергілік жылытудың (ал кейбір жағдайларда жылу сорғыларының) кеңінен қолданылуының нәтижесінде, осы секторлардағы жанар майды пайдалану да басқа елдерге қарағанда төмен, олар әлі де ішкі рейстерге, жанар маймен жұмыс істейтін автомобильдерге және жанар маймен жұмыс істейтін жылыту жүйелеріне көбірек тәуелді.

France is one of the few countries in the world with an active civilian nuclear reprocessing program, with the COGEMA La Hague site. Enrichment work, some MOX fuel fabrication, and other activities take place at the Tricastin Nuclear Power Centre. Enrichment is completely domestic and was powered by 2/3 of the output of the nuclear plant at Tricastin before the switch from gaseous diffusion to gas centrifugation in the early 2010s increased efficiency thirty fold. Reprocessing of fuel from other countries has been done for the United States and Japan, who have expressed the desire to develop a more closed fuel cycle similar to what France has achieved. MOX fuel fabrication services have also been sold to other countries, notably to the US for the Megatons to Megawatts Program, using plutonium from dismantled nuclear weapons. After the cancellation of German plans to build a nuclear fuel reprocessing plant at Wackersdorf, Germany, also relied on the La Hague facility for its civilian reprocessing before switching to the once through fuel cycle in 2005. While France does not mine uranium for the front end of the fuel cycle domestically, French companies have various holdings in the uranium market. Uranium for the French program totalled 8000 tonnes annually as of 2014. Areva is involved in uranium mining operations in Canada, Kazakhstan, Namibia, and Niger. France heavily relies on electric heating, with about one third of existing and three quarters of new houses using electric space heating due to the low off peak tariffs offered. Due to this residential heating demand, about 2.3 GW of extra power is needed for every degree Celsius of temperature drop. All but five of EDFs plants are inland and require fresh water for cooling. Eleven of these fifteen inland plants have cooling towers, using evaporative cooling, while the others use lake or river water directly. In very hot summers, generation output may be restricted due to legal limits on the amount and temperature of cooling water released into the final heat sink (i. e. local rivers). In 2011, France consumed about of energy according to the Energy Information Administration. Even so, due to the extensive high speed rail network (which runs on electricity) and the common use of resistive heating (and in some cases heat pumps) for domestic heating, the use of fossil fuels for those sectors is also lower than in peer nations, which still rely more on domestic flights, fossil fueled motorcars and fossil fueled heating, respectively.

Импорт пен экспорт

Ядролық энергияға жасалған ауыр инвестициялар француздық электр энергиясына сұраныс төмен болған кезде электр энергиясын экспорттауды немесе француз нарығында бағаның төмендетілуін (демпинг) талап етеді, сондай-ақ электр энергиясын үйді және суды жылытуға пайдалануға ынталандырады.

Апаттар мен оқиғалар

+Франциядағы ядролық апаттар Күні Орналасуы Сипаттамасы Құны (миллион АҚШ доллары, 2006 жылғы бағамы бойынша) INES деңгейі 17 қазан 1969 Сен-Лоран-Нуан Сен-Лоран ядролық электр станциясының реакторларының бірінде 50 кг уран балқып бастады, бұл оқиға Халықаралық ядролық оқиғалар шкаласының (INES) 4-ші деңгейіне жатқызылды. 2011 жылғы наурыз айына дейін Франциядағы ең ауыр азаматтық ядролық апат болып қала береді. ?4 25 шілде 1979 Сакледе радиоактивті сұйықтықтар, қалыпты қалдықтарға арналған дренаждарға түсіп, жергілікті су айдынына сіңіп кетті (Сакледегі BL3 реакторы) 5 13 наурыз 1980 Сен-Лоран-Нуан АЖЖ-де салқындату жүйесінің істен шығуы салдарынан жанар май элементтері бірігіп, отын жинағының бұзылуына және ұзақ уақытқа тоқтатуға әкелді 224 14 сәуір 1984 Бюже Бюже ядролық электр станциясының басқару орталығында электр кабельдерінің істен шығуы бір реакторды толық тоқтатуға мәжбүр етті 2 22 мамыр 1986 Нормандия Ла-Гагтағы қайта өңдеу зауытының ақаулары жұмысшыларды радиацияның қауіпті деңгейіне ұшыратып, бесеуін ауруханаға жатқызуға мәжбүр етті 5 12 сәуір 1987 Сен-Пол-Труа-Шато Трикастин реакторының жылдам салқындату жүйесінен салқындатқыш, натрий және уран гексахлориді ағып шығып, жеті жұмысшыға зиян келтірді және сумен жабдықтауды ластады 50 27 желтоқсан 1999 Блэ АЭС-тің су басуынан кейін, сумен зардап шеккен инжекциялық сорғылар мен қауіпсіздік жүйелерінің істен шығуынан шұғыл тоқтату қажет болды 55 21 қаңтар 2002 Манш Дұрыс орнатылмаған конденсаторлар салдарынан басқару жүйелері мен қауіпсіздік клапандары істен шығып, екі айлық тоқтатуға әкелді 1022 16 мамыр 2005 Каттеном Каттеном-2 ядролық реакторындағы сапасыз электр кабельдері электр туннелінде өртке әкеліп, қауіпсіздік жүйелеріне зақым келтірді 12 13 шілде 2008 Сен-Пол-Труа-Шато Трикастин ядролық электр стансасында 75 кг табиғи уран, мыңдаған литр ерітіндіде, кездейсоқ жерге төгіліп, жақын жердегі өзенге ағып кетті 7112 8 тамыз 2009 Гравлин Гравлин ядролық электр станциясын жоспарлы қайта толықтыру кезінде отын шоғыр құбыры ілініп қалды, қайта толықтыру операциясын кешіктірді 2112 9 қыркүйек 2011 Маркуль Маркуль ядролық алаңындағы жарылыстан бір адам қаза тауып, төртеуі жарақат алды. Жарылыс металл қалдықтарын балқытуға арналған пеште болды және ядролық апатты білдірмеді. ? 2008 жылғы шілдеде Трикастин ядролық электр стансасынан 18 000 литр (4755 галлон) табиғи уранды құрайтын уран ерітіндісі кездейсоқ шығарылды. Тазалау және жөндеу жұмыстарына байланысты уран ерітіндісін сақтайтын резервуардың ұстау жүйесі резервуар толтырылған кезде жұмыс істемеді. Ағым резервуардың сыйымдылығынан асып, 30 текше метр уран ерітіндісі ағып, 18 текше метрі жерге төгілді. Тестілеу кезінде жақын маңдағы Гафьер және Лаузон өзендерінде уранның жоғары деңгейі анықталды. Жерге құйылған сұйықтықта шамамен 75 кг табиғи уран бар, ол ауыр металл ретінде улы, бірақ аздап ғана радиоактивті. Шығарылған уранның мөлшері бастапқыда 360 кг-ға дейін бағаланған, бірақ кейін төмендетілді. Француз билігі Гафьер және Лаузон суын 2 апта бойы ауыз су және егін суаруға пайдалануға тыйым салды. Суға түсуге, су спортымен айналысуға және балық аулауға да тыйым салынды. Бұл оқиға Халықаралық ядролық оқиғалар шкаласының 1-ші деңгейіне (аномалия) жатқызылды. Бірінші оқиғадан кейін шамамен 100 қызметкер құбырдың істен шығуына байланысты радиацияның аз дозасына (жылдық лимиттен 1/40 бөлігі) ұшырады. 2017 жылғы қазан айында EDF құбырлардың кейбір бөліктерінде металлтың жұқаруын анықтағаннан кейін сейсмикалық қауіпсіздікті арттыру үшін 20 ядролық реактордағы өрт қауіпсіздігі жүйесінің құбырларын жөндеуді жоспарлады. EDF бұл оқиғаны Халықаралық ядролық оқиғалар шкаласының 2-ші деңгейіне (оқиға) жатқызды.

+Nuclear power accidents in France Date Location Description Cost (in millions US$2006)INES level 17 October 1969 Saint Laurent Nouan 50 kg of uranium in one of the reactors at the Saint Laurent Nuclear Power Plant began to melt, an event classified at 'level 4' on the International Nuclear Event Scale (INES). As of March 2011, this remains the most serious civil nuclear power accident in France. ?4 25 July 1979 Saclay Radioactive fluids escape into drains designed for ordinary wastes, seeping into the local watershed at the Saclay BL3 Reactor 5 13 March 1980 Saint Laurent Nouan A malfunctioning cooling system fuses fuel elements together at the Saint Laurent A2 reactor, ruining the fuel assembly and forcing an extended shutdown 224 14 April 1984 Bugey Electrical cables fail at the command centre of the Bugey Nuclear Power Plant and force a complete shutdown of one reactor 2 22 May 1986 Normandy A reprocessing plant at La Hague malfunctions and exposes workers to unsafe levels of radiation and forces five to be hospitalised 5 12 April 1987 Saint Paul Trois Châteaux Tricastin fast breeder reactor leaks coolant, sodium and uranium hexachloride, injuring seven workers and contaminating water supplies 50 27 December 1999 Blaye An unexpectedly strong storm floods the Blayais Nuclear Power Plant, forcing an emergency shutdown after injection pumps and containment safety systems fail from water damage 55 21 January 2002 Manche Control systems and safety valves fail after improper installation of condensers, forcing a two month shutdown 1022 16 May 2005 Cattenom Sub standard electrical cables at the Cattenom 2 nuclear reactor cause a fire in an electricity tunnel, damaging safety systems 12 13 July 2008 Saint Paul Trois Châteaux Tricastin nuclear power plant: 75 kg of natural uranium, in thousands of litres of solution, accidentally spilled on the ground and run off into a nearby river 7112 August 2009 Gravelines Fuel rod bundle gets stuck during routine refueling of Gravelines Nuclear Power Plant, causing a delay in the refueling operation 2112 September 2011 Marcoule One person was killed and four injured, in a blast at the Marcoule Nuclear Site. The explosion took place in a furnace used to melt metallic waste and did not represent a nuclear accident. ? In July 2008, 18,000 litres (4,755 gallons) of uranium solution containing natural uranium were accidentally released from Tricastin Nuclear Power Centre. Due to cleaning and repair work the containment system for a uranium solution holding tank was not functional when the tank filled. The inflow exceeded the tank's capacity and 30 cubic metres of uranium solution leaked, with 18 cubic metres spilled on the ground. Testing found elevated uranium levels in the nearby Gaffière and Lauzon rivers. The liquid that escaped to the ground contained about 75 kg of natural uranium, which is toxic as a heavy metal, but only slightly radioactive. Estimates for the releases were initially higher, up to 360 kg of natural uranium, but revised downward later. French authorities banned the use of water from the Gaffière and Lauzon for drinking and watering of crops for 2 weeks. Swimming, water sports and fishing were also banned. This incident has been classified as Level 1 (anomaly) on the International Nuclear Event Scale. Shortly after the first incident, approximately 100 employees were exposed to minor doses of radiation (1/40 of the annual limit) due to a piping failure. In October 2017, EDF announced it would repair fire safety system pipes at 20 nuclear reactors to increase seismic safety after discovering thinning metal in some sections of pipes. EDF classified this as a Level 2 (incident) on the International Nuclear Event Scale.

Ядролық қауіпсіздік

2006 жылы Францияда тәуелсіз ядролық қауіпсіздік реттеуші органы ретінде Autorité de sûreté nucléaire (ASN) құрылды, ол Ядролық қауіпсіздік және радиациялық қорғау жөніндегі бас дирекцияның орнын басты. 2012 жылы ASN елдегі барлық реакторлардың қауіпсіздігін күшейту туралы есеп жариялады. ASN есебінде салқындатушы сұйықтық немесе электр қуатының жоғалуы ең жаман жағдайда бірнеше сағат ішінде ядролық реакторлардың балқуына әкелуі мүмкін екендігі нақты айтылған. Сондай-ақ, есепте "стресс-тесттер" барысында анықталған көптеген кемшіліктер тізімделген, ондағы бірқатар қауіпсіздік аспектілері қолданыстағы стандарттарға сай еместігі анықталды. Енді барлық электр станциялары соңғы құрал болып табылатын қауіпсіздік жүйелерін салуға міндетті, олар бункерлерде орналасады және қатты жер сілкіністеріне, су тасқынына және басқа да қауіптерге төтеп беруге арналған нығайтылған құрылысқа ие болады. ASN сонымен қатар EDF ұсынған ядролық апаттарды жоюға арнайы даярланған элиталық күш құру туралы ұсынысты қабылдайды, олар бірнеше сағат ішінде кез келген нысанға жөнелтіле алады. Екі шара да Фукусимадағы ядролық апатқа жауап ретінде қабылданды.

Сейсмикалық

2011 жылы Фукусима I ядролық апатынан кейін Францияда сейсмикалық белсенділікке байланысты қауіптерге назар аударту күшейді, әсіресе Фессенхайм ядролық электр стансасына ерекше мән берілді. Франциядағы сейсмикалық қауіптің жалпы деңгейі бес деңгейлі шкала бойынша сараланады, 1-ші аймақ – өте төмен қауіп, ал 5-ші аймақ – «өте жоғары» қауіпті аймақтар. Франциядағы ең жоғары қауіпті аймақтар 4-ке, «күшті» деңгейге бағаланады және Пиреней, Альп тауларында, Жоғарғы Рейн департаментінің оңтүстігінде, Территоир-де-Бельфор және Дубс департаментінің кейбір коммуналарында орналасқан. Алты нысан 2-ші аймақта орналасқан. RFS 2001 01 регламенті 1981 жылы жарияланған RFS I.2 регламентін алмастырды, бірақ ол әлі де детерминистік бағалауды қажет етуіне сынға ұшырады (әдеттегі ықтималдық тәсілге қарағанда), ол негізінен нысанға жақын орналасқан «тарихи белгілі» ең күшті жер сілкінісіне сүйенеді. Бұл бірқатар мәселелерге әкеледі, соның ішінде геологиялық уақыт шкаласындағы жазбалардың қысқа мерзімі, сейсмометрлерді қолданудан бұрын болған жер сілкіністерінің сипаттамаларын бағалаудың қиындығы, тарихи жазбаға дейінгі барлық жер сілкіністерінің бар екенін анықтаудың қиындығы және, әрі қарай, бір ғана жер сілкінісі сценарийіне сену. Апаттан кейінгі күндері TNS Sofres жүргізген сауалнама бойынша, ядролық энергияны қолдағандардың саны 55% құрады. 2001 жылдың мамырында Ipsos жүргізген сауалнама көрсеткендей, халықтың 70% ядролық энергияға «жағымды» пікірде болды, бірақ 56% ядролық электр стансасының жанында тұрмауды жөн көрді, ал осы үлестің адамдары Францияда «Чернобыль сияқты апаттың» болуы мүмкін деп ойлады. Ipsos-тың осы сауалнамасы бойынша, 50% ядролық энергияны парниктік эффект мәселесін шешудің ең жақсы жолы деп санайды, ал 88% ядролық энергияны пайдалануды жалғастырудың басты себебі деп білдірді. Галлистер, Социалистік партия және Коммунистік партия да қолдады. 1997 жылы Сиво ядролық электр стансасы салынып жатқанда, жергілікті қоғам оны ыстық қарсы алды. Халықтық қолдаудың түрлі себептері айтылды: ұлттық тәуелсіздік сезімі және шетелдік мұнайға тәуелділікті азайту, парниктік газдарды азайту және ірі технологиялық жобаларға (мысалы, жоғары жылдамдықты желілері осы стансалармен қуатталатын TGV және Конкорд сияқты) мәдени қызығушылық. 1982 жылдың 18 қаңтарында швейцариялық экологиялық белсенді Хайм Ниссим сол кезде салынып жатқан Суперфеникс ядролық стансасына бес ракета атты. Ракеталар толыққанды емес қорғаныс құрылысына түсіп, зақым келтірді, бірақ реактордың бос өзегіне тимеді. 2004 жылдың қаңтарында 15 000-ға жуық ядролық энергияға қарсы наразылық білдіргендер Парижде жаңа буын ядролық реакторларға, Еуропалық қысымды реакторға (EPR) қарсы шеруге шықты. 2007 жылдың 17 наурызында «Sortir du nucléaire» ұйымы ұйымдастырған бірдей уақытта бес француз қаласында EPR стансаларын салуға қарсы наразылық акциялары өтті. 2011 жылы Жапониядағы Фукусимадағы ядролық апаттан кейін мыңдаған адам Франция бойынша ядролық энергияға қарсы наразылық акцияларына қатысып, реакторларды жабуды талап етті. Наразылық білдірушілердің талаптары Францияның Фессенхаймдегі ең ескі ядролық электр стансасын жабуға бағытталды. Көптеген адамдар Францияның екінші қуатты стансасы – Каттеном ядролық электр стансасына да наразылық білдірді. 2011 жылдың қарашасында мыңдаған ядролық энергияға қарсы наразылық білдіргендер Франциядан Германияға радиоактивті қалдықтарды тасымалдайтын пойызды тоқтатты. Көптеген қақтығыстар мен кедергілер салдарынан бұл жылжыс 1995 жылдан бергі жылдық тасымалдаулардың ең баяу жолы болды. Сондай-ақ 2011 жылдың қарашасында француз соты ядролық энергияны өндіруші «Électricité de France» компаниясына 1,5 млн. евро айыппұл салып, екі жоғары лауазымды қызметкерін Гринписке тыңдау, оның ішінде Гринпис компьютерлік жүйелеріне кіру үшін түрмеге қамады. Гринписке 500 000 евро көлемінде зиянды өтеу төленді. Фукусимадағы ядролық апаттың бір жылдығына орай, Франциядағы ядролық энергияға қарсы демонстрацияларды ұйымдастырушылар Лионнан Авиньонға дейін 230 шақырымға созылған тізбекте 60 000 адам жиналғанын мәлімдеді. Австрия канцлері Вернер Файман 2012 жылы Еуропалық Одақтың кем дегенде алты елінде ядролық энергияны қолданудан бас тартуға бағытталған антиядролық петицияларды бастауды күтеді. 2014 жылдың наурыз айында полиция 57 Гринпис наразылығын білдіргендерді тұтқындады, олар жүк көлігін қауіпсіздік кедергілерін бұзып, Францияның шығысындағы Фессенхайм ядролық стансасына кірді. Белсенділер ядролық энергияға қарсы баннерлер іліп қойды, бірақ Францияның ядролық қауіпсіздік органы стансаның қауіпсіздігіне нұқсан келтірмегенін мәлімдеді. Президент Олланд 2016 жылға дейін Фессенхаймды жабуға уәде бергенімен, Фламанвиль 3 стансасының кешіккеніне байланысты бұл шара кейінге қалды, ал Фессенхайм 2020 жылдың маусымында жабылды.

Following the 2011 Fukushima I nuclear accidents, there has been an increased focus on the risks associated with seismic activity in France, with particular attention focused on the Fessenheim Nuclear Power Plant. General seismic risk in France is categorised on a five point scale, with zone 1 being very low risk, through to zone 5 in areas with a 'very strong' risk. In Metropolitan France the areas of highest risk are rated at 4, 'strong', and are located in the Pyrenees, Alps, the south of the Haut Rhin département, the Territoire de Belfort and a few communes in Doubs. A further six plants lie within zone 2. RFS 2001 01 replaced RFS I.2. c, published in 1981, however it has been criticised for continuing to require a deterministic assessment (rather than a probabilistic approach) that relies primarily on the strongest 'historically known' earthquake near a site. This leads to a number of problems including the short period (in geological timescales) for which there are records, the difficulty of assessing the characteristics of earthquakes that occurred prior to the use of seismometers, the difficulty of identifying the existence of all earthquakes that pre date the historic record, and ultimately the reliance on one single earthquake scenario. A TNS Sofres poll in the days following the accident found 55% in favour of nuclear power. In May 2001, an Ipsos poll found that nearly 70% of the population had a 'good opinion' of nuclear power, however 56% also preferred not to live near a nuclear plant and the same proportion thought that a 'Chernobyl like accident' could occur in France. The same Ipsos poll revealed that 50% thought that nuclear power was the best way of solving the problem of the greenhouse effect, while 88% thought this was a major reason for continuing to use nuclear power. while the Gaullists, the Socialist Party and the Communist Party were also all in favour. When the Civaux Nuclear Power Plant was being constructed in 1997, it was claimed to be welcomed by the local community. A variety of reasons were cited for the popular support; a sense of national independence and reduced reliance on foreign oil, reduction of greenhouse gases, and a cultural interest in large technological projects (like the TGV, whose high speed lines are powered by these plants, and Concorde). On 18 January 1982, Swiss environmental activist Chaïm Nissim fired five rockets on the Superphénix nuclear plant, then under construction. The rockets were launched at the incomplete containment building and caused damage, missing the reactor's empty core. In January 2004, up to 15,000 anti nuclear protesters marched in Paris against a new generation of nuclear reactors, the European Pressurised Reactor (EPR). On 17 March 2007, simultaneous protests, organised by Sortir du nucléaire, were staged in five French towns to protest against the construction of EPR plants. After Japan's 2011 Fukushima nuclear disaster, thousands staged anti nuclear protests around France, demanding reactors be closed. Protesters' demands were focused on getting France to shut its oldest nuclear power station at Fessenheim. Many people also protested at the Cattenom Nuclear Power Plant, France's second most powerful. In November 2011, thousands of anti nuclear protesters delayed a train carrying radioactive waste from France to Germany. Many clashes and obstructions made the journey the slowest one since the annual shipments of radioactive waste began in 1995. Also in November 2011, a French court fined nuclear power giant Électricité de France €1.5m and jailed two senior employees for spying on Greenpeace, including hacking into Greenpeace's computer systems. Greenpeace was awarded €500,000 in damages. On the first anniversary of the Fukushima nuclear disaster, organisers of French anti nuclear demonstrations claim 60,000 supporters formed a human chain 230 kilometres long, stretching from Lyon to Avignon. Austrian Chancellor Werner Faymann expects anti nuclear petition drives to start in at least six European Union countries in 2012 with the goal of having the EU abandon nuclear power. In March 2014, police arrested 57 Greenpeace protesters who used a truck to break through security barriers and enter the Fessenheim nuclear in eastern France. The activists hung antinuclear banners, but France's nuclear safety authority said that the plant's security had not been compromised. Although President Hollande promised to close Fessenheim by 2016, this was delayed due to the late completion of Flamanville 3, with Fessenheim finally closed in June 2020.

Ядролық қозғалысқа қолдау көрсету

Ядролық дауыстар (Voix du Nucléaire).

Қоршаған ортаға әсері

2007 жылы Areva NC Франция ядролық энергияға тәуелділігінің арқасында Германия мен Ұлыбританияға қарағанда көміртегі шығарындылары 1/10-нан, ал ядролық станциясы жоқ Данияға қарағанда 1/13-тен азырақ екенін мәлімдеді. 20 жыл ішінде азот оксиді мен күкірт диоксидінің шығарындылары 70%-ға төмендеді, тіпті сол кезде жалпы қуат өндірісі үш есеге артты. Қоршаған ортаға немесе денсаулыққа бақылаусыз жүргізілсе, уранды дәстүрлі әдіспен өндіру үлкен мөлшерде тау-кен қалдықтары мен ластанған су тудыруы мүмкін, бірақ 2010 жылдан бастап әлемдегі уранның шамамен жартысы In situ recovery (ISR) технологиясы арқылы өндірілуде, бұл дәстүрлі мағынада физикалық кен өндіруді қажет етпейді және жауапкершілікпен пайдаланса, айтарлықтай таза. ISR-ге тағы бір балама – қашықтан басқарылатын жер асты кен өндіру, ол персоналдың тау жынысы бөлшектеріне және радон газына ұшырауын азайтуға бағытталған. Кен орны Канададағы ең қауіпсіз кен орнына жыл сайын табыс етілетін Джон Т. Райан атындағы Ұлттық қауіпсіздік кубогының жиі жеңімпазы болып табылады. АҚШ-тағы Франция елшілігінің мәлімдемесіне сәйкес, бөліну арқылы алынатын электр қуаты "Францияның парниктік газдар шығарындыларын азайтуға көмектеседі, 31 миллиард тонна көмірқышқыл газының шығарылуын болдырмайды (көмір немесе газ өндірісімен салыстырғанда) және Францияны ЭЫДҰ аясындағы ең аз көміртегі шығаратын елге айналдырады". Сондай-ақ, пайдаланылған ядролық отынды қайта өңдеудің арқасында француздық бөліну станциялары жылына 10 г/т "ядролық қалдықтар" шығарады, олар негізінен бөліну өнімдері мен басқа да қауіпсіздікке қатысты ыдырайтын радиоактивті изотоптардан тұрады. Француз экологы Бруно Комби 1996 жылы "Ядролық энергияны қолдайтындар" тобын құрды және 2005 жылы: "Дұрыс басқарылса, ядролық энергия өте таза, атмосфераға ластаушы газдар шығармайды, өте аз қалдықтар тудырады және парниктік эффектіге үлес қоспайды" деді.

Ауаның ластануы

Ол кезде бұл мәселе аса маңызды болмағанымен, Мессмер жоспары ауаның ластануын азайтып, тығыз қоныстанған өнеркәсіптік дамыған елдер арасында электр энергиясының бір бірлігіне шаққандағы көмірқышқыл газының ең төмен деңгейін қамтамасыз етті. Бұған қоса, ішкі трафик әуеден электр қуатымен жүретін ТЖВ-ға (TGV) ауысуы осы мақсаттарға қол жеткізуге қосымша көмектесті. Германия, Италия және Ұлыбритания сияқты көрші елдерден өзгеше, Франция электр энергиясын және үйді жылытуды қамтамасыз ету үшін қатты отын мен биомассаға көп мөлшерде тәуелді емес, себебі ол арзан ядролық энергияның жеткілікті қорына ие. Франциядағы ауаның ластануының басты себебі – көлік құралдары, ал қалған аз бөлігі Германиядан жел арқылы әкелінеді. Жыл сайын Германиядағы көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларының салдарынан 1,860 адам мерзімінен бұрын қайтыс болады, ал шетелде шамамен 2,500 адамның өмірі үзіді.

Электрлік көліктер

Электрлік көліктерді ішкі жану қозғалтқышты көліктерден көп пайдаланудың артуымен, Францияның салыстырмалы түрде арзан пик және пик емес электр энергиясының бағасы тұтынушыларға күшті ынталандырушы фактор болып табылуы мүмкін, бұл электрлік көліктерді қабылдау жылдамдығын арттыруға ықпал етеді. Бұл, әсіресе, қазіргіде артық деп есептелетін салыстырмалы түрде арзан ядролық электр энергиясын пайдалы активке айналдырады, өйткені электрлік көліктерді зарядтау станцияларына деген сұраныс көбейе түседі. Францияның өте төмен көміртекті электр желісінің арқасында, француздық электр желісінен электр көлікті зарядтағанда шығарылатын көмірқышқыл газының мөлшері 12 г/шақырымды құрайды. Бұл көрсеткіш, ең табысты гибридтік электр көліктерінің бірі – Toyota Prius-тің 105 г/шақырымды құрайтын тікелей шығарылымымен салыстырғанда жақсы нәтиже.

Құрылыс термодинамикасы зерттеулері

Ядролық синтез жобасы ITER Францияның оңтүстігінде әлемдегі ең үлкен және ең озық токамак ядролық синтез реакторын салуда. Еуропалық Одақ (ЕО), Үндістан, Жапония, Қытай, Ресей, Оңтүстік Корея және АҚШ арасындағы ынтымақтастық аясында жүзеге асырылып жатқан жобаның мақсаты – плазма физикасының эксперименттік зерттеулерінен электр энергиясын өндіретін синтездік электр станцияларына көшу. 2005 жылы Greenpeace International ITER-ді мемлекеттік қаржыландыруды сынға алып, ақшаны жаңартылатын энергия көздеріне жұмсау керек деп санды және синтез энергиясы ядролық қалдықтар мен ядролық қару тарату мәселелерін тудырады деп мәлімдеді. 700-ге жуық ядролық энергияға қарсы топтарды біріктірген Sortir du nucléaire (Ядролық энергиядан бас тарту) атты француздық қауымдастық ITER-дің қауіпті екенін мәлімдеді, себебі ғалымдар синтезде қолданылатын жоғары энергиялы дейтерий мен тритий сутегінің изотоптарын қалай басқаруды әлі толыққанды білмейді. Көптеген ядролық энергияға қарсы топтардың пікірінше, ядролық синтез энергиясы "әлі де алыс арман" болып қалуда. Дүниежүзілік ядролық қауымдастығы синтездің "қазірге дейін еңбегуге болатын ғылыми және инженерлік қиындықтарды" тудыратынын айтады. ITER құрылысы 2007 жылы басталды, бірақ жоба көпке созылып, бюджеттен асып кетті. Құрылыстың 2027 жылға дейін іске қосылмайтыны күтілуде – бастапқы күтілген мерзімнен 11 жыл кейін.