Кіріспе

Массачусетс штатындағы тарихи үй. Айса Грей үйі, HABS зерттеуінде Garden House деп тіркелген, 88 Garden Street, Кембридж, Массачусетс қаласында орналасқан. Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде танылған бұл үй, дизайнер және сәулетші Итиел Таунның ең ерте белгілі туындысы болып ерекшеленеді, сонымен қатар Гарвард колледжінің көрнекті тұлғаларының тұрған жері ретінде тарихта маңызды орын алады. Оның ең белгілі тұрғыны – Аса Грей (1810–88), Америка флорасы туралы алғашқы толық еңбекті жариялаған және Дарвиннің эволюция теориясын жақтаған көрнекті ботаник.

Тарих

Сұр үйді 1810 жылы сәулетші Итиел Таун жобалаған, бұл оның ең алғашқы белгілі жұмысы еді. Ол зоолог Уильям Дэндридж Пек үшін салынған, ал бастапқыда Гарвард колледжінің ботаникалық бағының аумағында, Кембридж, Массачусетс қаласындағы Бақ және Линнеан көшелерінің бұрышында орналасқан. Кейінірек Томас Натталл сияқты ботаниктер және Гарвард президенттері Джеймс Уокер мен Джаред Спаркс осы үйде тұрды. Аса Грей 1842 жылы үйді сатып алып, 1844 жылдың жазында Гарвардта 45 жыл бойы иеленетін профессорлық қызметке тағайындалғаннан кейін көшіп келді. Ботаника саласында даңқымен өсіп келе жатқан Грей 1848 жылы «Америка Құрама Штаттарының өсімдіктерінің жалпы сипаттамасы» деген еңбегін жариялады, ол мазмұнымен ғана емес, тұсаукесерімен де жаңашыл болды. Оның Солтүстік Америка мен Шығыс Азия өсімдіктері арасындағы байланыстарды ашуы өсімдік географиясы саласының дамуына зор үлес қосты. Чарльз Дарвиннің «Түрлердің пайда болуы» еңбегін көпшілік алдында қорғауы оған кеңінен танымал болды.

Сәулет

Үйдің басты бөлігі тіктөртбұрышты, өлшемдері көрсетілген, ал бүйірлік қосымшасы шамамен 7 метрлік шаршы. Салынған кезде ол Таун жобалаған өсімдіктер консерваториясына жалғастырылған. Үйдің биіктігі екі қабат, ені бес бөлік, жантайып тұрған төбесі төменгі балюстрадамен шеңберленген. Басты қасбеті тік тілімшелермен жабылған, бұрыштарында тіреулер орналасқан; үйдің қалған бөліктері ағаш жалатымен қапталған. Басты бөліктің карнизі тісті, ал қосымшаның карнизі қарапайым. Басты кіреберіс алдыңғы қасбеттің ортасында орналасқан, екі жағында жарық терезелер және үстінде шам тәрізді терезе бар. Кіреберіс үйді жылжытқан кезде салынған, бастапқысын ауыстырған, төртбұрышты бағаналармен тірелген портикпен қоршалған. Қосымша кіреберіс бүйірлік қосымшада орналасқан, оны шамамен 1920 жылға дейін салынған жабық веранда қорғайды. Үйдің арт жағында үйді жылжытқан кезде салынған, бірақ кейін кеңейтілген қосымша бар, ол бұрынғы сыртқы қойманы үйге біріктіреді. Үйдің ішкі құрылымы Федералды кезеңнің дәстүрлі орталық зал жоспарына сәйкес келеді, орталық зал фан-шамы бар есік арқылы алдыңғы және артқы бөліктерге (әрқайсысы баспалдақпен) бөлінеді. Орталық залда екі жағында екі бөлме орналасқан. Қоғамдық кеңістіктегі ағаш өңдеуі аса күрделі емес, қарапайым карниздік безендірулер, камин айналасындағы жақтаулар және терезелердің айналасындағы иілген жақтаулар бар. Бүйірлік қосымшаның төменгі бөлмесі Аса Грейдің кабинеті болған, бір қабырға бойында ағаштан жасалған экспонаттар орналасқан.