Кіріспе

Автомобильдік ЭБУ-дың түрі – трансмиссияны басқару блогы (ТББ), сондай-ақ трансмиссияны басқару модулі (ТБМ) немесе беріліс қорабының басқару блогы (БҚБ) деп аталады, бұл электрондық автоматты берілістерді басқаруға қолданылатын автомобильдік ЭБУ-дың түрі. Ұқсас жүйелер әртүрлі жартылай автоматты берілістермен бірге тек қана ішке қарайтын автоматтандыру және орындау үшін қолданылады. Қазіргі заманғы автоматты берілістегі ТББ көбінесе көліктің сенсорларын, сондай-ақ қозғалтқышты басқару блогынан (ЭБУ) алынған деректерді пайдаланып, көліктің ең жақсы өнімділігі, жанармай үнемдеуі және ауысу сапасы үшін берілісті қалай және қашан ауыстыруды есептейді.

Тарих

Электрондық автоматты берілістердің дизайны 1980-ші жылдардың соңынан бастап, таза гидромеханикалық басқарудан электрондық басқаруға өтті. Одан бері даму ішкі циклды сипатта жүзеге асып, бүгінде электрондық автоматты беріліс басқару дамуының әртүрлі кезеңдеріндегі конструкциялар қолданылуда. Беріліс соленоидтары осы басқару бірліктерінің маңызды құрауы болып табылады. Қазіргі заманғы автоматты берілістің эволюциясы және электрондық басқарудың енгізілуі соңғы жылдары үлкен прогреске мүмкіндік берді. Заманауи автоматты беріліс жақсы отын экономиясын, қозғалтқыш шығарындыларын азайтуды, ауысу жүйесінің жоғары сенімділігін, ауысу сапасын жақсартуды, ауысу жылдамдығын арттыруды және көлікті басқаруды жетілдіруді қамтамасыз етеді. ТКУ ұсынатын кең ауқымды бағдарламалау мүмкіндігі, заманауи автоматты берілісті әр қолданысқа сәйкес беріліс сипаттамаларымен пайдалануға болады. Кейбір жағдайларда ТКУ және ЭБУ бір біріктірілген блокқа, яғни қуат агрегатын басқару модуліне (PCM) біріктіріледі.

Кіріс параметрлері

Қазіргі заманғы ТКУ қозғалтқыш сенсорларынан, автоматты беріліс сенсорларынан және басқа электрондық басқару құрылғыларынан сигналдарды пайдаланып, қашан және қалай ауысу керектігін анықтайды. Жаңа конструкциялар кірістерді бөліседі немесе ЭБУ-ға кірістен ақпарат алады, ал ескі конструкциялар көбінесе қозғалтқыш құрамдас бөліктерінде өздеріне арналған жеке кірістер мен сенсорларға ие болады. Қазіргі заманғы ТКУ өте күрделі және көптеген параметрлерге негізделген есептеулер жасайды, сондықтан ауысу мінез-құлқының мүмкіндіктері шексіз.

Көлік жылдамдығы датчигі (VSS)

Бұл сенсор көлік құралының ағымдағы жылдамдығын анықтау үшін ТКБ-ға (TCU) өзгермелі жиілік сигналын жібереді. ТКБ осы ақпаратты түрлі жұмыс параметрлеріне сүйене отырып, берілісті ауыстыру қажеттігін анықтау үшін пайдаланады. ТКБ турбина жылдамдығы датчигінің (TSS) және дөңгелек жылдамдығы датчигінің (WSS) арақатынасын да қолданады, бұл арақатынас беріліс ауыстыру уақытын анықтауға жәрдемдеседі. Егер TSS немесе WSS істен шықса немесе қате жұмыс істейтін болса / бұзылса, арақатынас бұрмаланады, соның салдарынан жылдамдық көрсеткішінде қате оқылымдар мен берілістің сырғанауы сияқты проблемалар туындауы мүмкін. Бұл бөлшектерді тексеру үшін олардың кедергісін өлшеп, өндірушінің техникалық талаптарына сәйкес екеніне көз жеткізіңіз.

Доңғалақтың жылдамдық сенсоры (WSS)

Қазіргі заманғы автоматты берілістерде дөңгелектің жылдамдығын сезетін сенсорлар көліктің нақты жылдамдығын анықтау үшін, көлік төмен немесе жоғары бағытта қозғалып жатқанын білу үшін, сондай-ақ жол жылдамдығына қарай берілістерді реттеу үшін қолданылады. Бұған қоса, отын тұтынуды үнемдеу және жүйеге түсетін жүктемені азайту мақсатында, көлік тоқтағанда айналым моментін айырғышты ажырату мүмкіндігі де қарастырылған.

Тездетуші құрылғы (TPS)

TPS сенсоры және көлік жылдамдығы сенсоры көптеген ТКЖ-лар үшін екі негізгі кіріс болып табылады. Ескірек беріліс қораптарында бұл қозғалтқыш жүктемесін анықтау үшін пайдаланылса, сым арқылы басқару технологиясы енгізілгеннен кейін, бұл ақпарат көбінесе ЭКЖ және ТКЖ арасында ортақ түрде қолданылады. Бұл кіріс қозғалтқышқа түсетін жүктемеге сәйкес беріліс ауыстырудың ең тиімді уақытын және ерекшеліктерін анықтау үшін қолданылады. Өзгеріс жылдамдығы, мысалы, озу үшін берілісті төмендету қажеттігін анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сапар барысында TPS мәні үнемі бақыланып, экономикалық режим, спорттық режим сияқты ауысу бағдарламалары сәйкесінше өзгертіледі. ТКЖ бұл ақпаратты көлік жылдамдығы сенсорымен бірге пайдаланып, көліктің үдеуін анықтап, оны белгілі бір шамамен салыстыра алады. Егер нақты мән белгілі шамадан айтарлықтай жоғары немесе төмен болса (мысалы, көлік жотаға көтерілгенде немесе тіркеме сүйрегенде), беріліс қорабы жағдайға сәйкес өз ауысу шамасын өзгертеді.

Турбинаның жылдамдық датчигі (TSS)

Кіріс жылдамдығы сенсоры (ISS) деп аталады. Бұл сенсор айналу моментін түрлендіргіштің немесе кіріс білігінің ағымдағы айналу жылдамдығын анықтау үшін TCU-ға өзгермелі жиілік сигналын жібереді. TCU кіріс білігінің жылдамдығын айналу моментін түрлендіргіштегі сырғанауды анықтау үшін, сондай-ақ ленталар мен муфталардағы сырғанау қарқынын анықтау үшін пайдаланады. Бұл ақпарат айналу моментін түрлендіргіштің құлыптау муфтасын тегіс және тиімді басқару үшін маңызды.

Трансмиссия сұйықтығы Температура датчигі (TFT)

Бұл беріліс майының температурасы деп те аталуы мүмкін. Бұл сенсор берілістің ішіндегі сұйықтықтың температурасын анықтайды. Бұл көбінесе ATF (автоматты беріліс сұйықтығы) диагностикалық мақсаттарда дұрыс температурада екенін тексеру үшін қолданылады. Оның басты мақсаты – ATF тым қызып кетсе, берілісті төмендету қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Ал, қазіргі заманғы берілістерде бұл сигнал TCU-ға сұйықтықтың температураға байланысты өзгеріп отыратын тұтқырлығына қарай желілік және соленоидтық қысымды реттеуге мүмкіндік береді, соның арқасында ауысудың қолайлылығы артады, сондай-ақ момент түрлендіргіштің құлыптағышын басқару да анықталады.

Ауыстырманы іске қосу

TCU-ға ең көп қолданылатын сигналдардың бірі – жылдамдық педалы толыққанды басылғаннан кейін де басылып-басылмағанын анықтауға арналған төмендету қосқышы. Бұрынғы уақытта, бұл ескі типтегі беріліс қораптарында максималды үдеуді қамтамасыз ету үшін қарапайым логикалық жүйе ретінде қажет болған. Белгілі бір жылдамдықпен қозғалғанда, осы қосқыш белсендірілген кезде беріліс қорабы жол жылдамдығына сәйкес ең төменгі мүмкін беріліске ауысып, қозғалтқыштың толық қуат резервін пайдаланады. Бүгінгі таңда көптеген беріліс қораптарында бұл функция сақталып қалғанмен, көбінесе оны қолдану қажет емес, себебі TCU газ педалының күйі, өзгеру жылдамдығы және жүргізушінің мінез-құлқы сияқты факторларды пайдаланып, беріліс төмендету қажеттілігін анықтайды, осылайша бұл қосқыштың қажеттілігін жояды.

Торбаның жарық сөндіргіші

Бұл сигнал жүргізушінің тежегіш педаліне баспағанда, беріліс қорабының диапазонын таңдауына кедерес келтіру үшін ауыстыру құрылғысының электромагнитін қосу қажеттігін анықтау үшін қолданылады. Көбінесе, қазіргі заманғы басқару блогында (TCU) бұл сигнал көлік төмен бетке қарай қозғалып бара жатқанын анықтаған жағдайда, қозғалтқыштан қосымша тежеу күші алу үшін берілісті төмендету қажеттігін анықтау үшін де пайдаланылады.

Ауыстырғыштар

Бұл қарапайым қосу-өшіру электрлік түймешіктері нақты бір гидравликалық желідегі сұйық қысымының болуын немесе болмауын анықтайды. Олар диагностикалық мақсаттар үшін және кейбір жағдайларда гидравликалық басқару элементтерін іске қосу немесе босату үшін қолданылады.

Круизді басқару модулі

Егер көлікте круиздік бақылау жүйесі орнатылған болса, TCU круиздік бақылау жүйесімен байланысты болуы мүмкін. Бұл, жүргізуші газ педалін басқан жоқ кезде, күтпеген жерден беріліс ауысуын болдырмау үшін, беріліс ауысу мінез-құлқын өзгертуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бұл круиздік бақылау жүйесіне селектордың орналасуы туралы хабар беру үшін де қолданылады, соның арқасында селекторды жүру диапазонынан шығарғанда круиздік бақылау өшіріледі.

Басқа контроллерлерден алынған деректер

ТКУ-ға бақылаушы аймақ желісі немесе ұқсас протоколдар арқылы кең ауқымды ақпарат жеткізіледі (мысалы, Chrysler-дің CCD шинасы, EIA 485 негізіндегі көлік құралдарының алғашқы жергілікті аймақтық желісі). Көліктің ескі конструкцияларында, сондай-ақ жарыс және хобби нарықтарына сатылатын қосымша ТКУ-ларда, ТКУ тек берілісті басқару үшін қажетті сигналдарды қабылдайды (қозғалтқыштың айналу жиілігі, көліктің жылдамдығы, газ педалінің немесе коллектордың вакуумдық күйінің орны, ауыстыру тұтқасының орны).

Шығыс параметрлері

Қазіргі заманғы ТҚБ ауысу соленоидтарына, қысымды реттеу соленоидтарына, айналым моментін күшейткіштің құлыптау соленоидтарына және басқа да электрондық басқару құрылғыларына сигналдар жібереді.

Ауыспалы кілт

Көптеген автоматты беріліс қораптары, егер тежегіш педалі басылмаса, беріліс диапазонының таңдалуын болдырмау үшін ауыстыру құлпы соленоиді арқылы селектор тұтқасын құлыптайды.

Қозғалтқыштық соленоидтар

Қазіргі заманғы электронды автоматты берілістерде берілістерді ауыстыру үшін электрлік соленоидтар қолданылады. Фордтың AOD E, AXOD E және E4OD сияқты қарапайым электронды басқару жүйелері солэноидтарды бар клапан корпусындағы ауысу нүктелерін өзгерту үшін пайдаланады, ал Chrysler Ultradrive және оның кейінгі нұсқалары сияқты озық жүйелер солэноидтарды клатчтарды ықпалдастыру арқылы, әлдеқайда қарапайым клапан корпусы арқылы жанама түрде басқару үшін қолданады.

Қысымды реттеу соленоидтары

Қазіргі заманғы электронды автоматты берілістер әлі де негізінен гидравликалық принципте жұмыс істейді. Бұл үшін қысымды нақты басқару қажет. Ескі автоматты берілістердің конструкцияларында тек бір қысымды басқару соленоиді қолданылады, ол бүкіл беріліс бойынша қысымды өзгертеді. Жаңа автоматты берілістердің конструкцияларында көбінесе көптеген қысымды басқару соленоидтары пайдаланылады, ал кейде ауысу соленоидтарының өзі соленоидты қосып-өшіру арқылы ауысу кезінде нақты қысымды басқаруды қамтамасыз етеді. Ауысу қысымы ауысу сапасына (тынықсыз ауысу үшін қысым тым жоғары болса, ал қысым тым төмен болса, ілмектер қызып кетеді) және ауысу жылдамдығына әсер етеді.

Моментті конвертерлік тұйықтауыштың соленоиді (TCC)

Көптеген электрондық автоматты берілістерде айналым моментін электронды түрде реттеу үшін TCC соленоиді қолданылады. Толық құлыпталғаннан кейін айналым моментін көбейту тоқтатылады және оның айналу жылдамдығы қозғалтқыштың жылдамдығымен теңеседі. Бұл отынның үнемді пайдалануын қатты арттырады. Заманауи конструкциялар отынды одан да көп үнемдеу үшін төменгі бақылауларда жартылай құлыптауды қамтамасыз етеді, бірақ бұл байланыстыратын элементтердің тозуын күшейте алады.

Өндіріс ЭКУ

Көптеген ТКБ (көліктік басқару блогы) қозғалтқыштың тұтану уақытын кідірту немесе отын мөлшерін бірнеше миллисекундқа азайту үшін ЭСБ (электрондық басқару блогы)-ға сигнал жібереді, бұл қатты газ педальда басқанда беріліс жүктемесін азайтуға көмектеседі. Бұл автомат берілістердің жоғары қуатты қозғалтқыштарда да тегіс жұмыс істеуін қамтамасыз етеді, әйтпесе ауысулар күшті болып, беріліс қорабына зақым келтіруі мүмкін.

Басқа контроллерлерге шығыстар

TCU беріліс жұмысының жағдайын, мысалы, қосылыстың тозу белгілерін және ауысу қысымын көрсетеді. Егер маңызды ақаулық анықталса, ол ақаулық кодтарын шығарып, приборлық тақтадағы ақаулық индикатор шамдарын жағуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, егер беріліс нейтралдық күйге қойылса, круиздік басқаруды өшіру үшін круиздік басқару модуліне сигнал жіберіледі, бұл қолмен басқарылатын берілістегідей.

Жартылай автоматты беріліс

Көлікті басқару блогы (TCU) ескі автомобильдерде, ізбесіз (қосалқы педальсыз) қосалқы беріліспен жабдықталған жағдайда, әдетте беріліс селекторына қосылған электрлік қосқыштан тұрады. Бұл қосқыш ішкі беріліс басқару блогы жүргізуші беріліс селекторына тигенде және берілісті ауыстыру ниетін сезгенде қосылады, содан кейін сенсорды немесе соленоидты белсендіріп, тұтқа сервосын итеріп, нәтижесінде, тұтқаны ажыратып, жүргізушіге берілісті ауыстыруға мүмкіндік береді. Жартылай автоматты берілістегі тұтқаны іске қосу механизмі гидравликалық, пневматикалық немесе электрлік түрде жұмыс істей алады. Көліктерде қолданылатын ізбесіз қосалқы берілістердің кейінгі мысалдары Saab Sensonic берілісін (900 NG моделінде қолданылған) және Ferrari Valeo автоқосалқы берілісін (Mondial T моделінде қолданылған) қамтиды. Екі жүйе де компьютермен басқарылатын ECU немесе микропроцессорды пайдаланды, ол беріліс селекторына орнатылған сенсорға қосылған және жүргізушінің берілісті ауыстыруға дайындалып жатқанын (яғни, беріліс селекторына тию арқылы) анықтап, тұтқаны автоматты түрде іске қосып, жүргізушіге берілісті ауыстыруға мүмкіндік берді. Saab Sensonic жүйесі электр-гидравликалық болды, электр қозғалтқышы немесе соленоидты гидравликалық тұтқа механизміне қосып жұмыс істеді, ал Ferrari Valeo жүйесі электр-механикалық болды, электр қозғалтқышы немесе соленоидты механикалық тұтқа жүйесіне қосып жұмыс істеді. Ұқсас TCU немесе GCU жүйелері жарыс машиналарынде де қолданылады, оларда педальсыз беріліс ауыстыру жүйесі бар. Бұл электрондық жүйелер әдетте қозғалтқышты басқару блогымен бірлесіп жұмыс істейді (көліктердегідей) және электрондық газды басқару, тұтқаны және берілісті іске қосуды (электрлік, гидравликалық немесе пневматикалық итергіш арқылы), беріліс ауыстыру уақытын және жылдамдығын, сенсорларды, қосқыштарды, соленоидтарды және жарыс машинасының берілісін басқару блогын құрайтын және басқаратын басқа да гидравликалық, пневматикалық және электрондық жүйелерге жауапты.