Кіріспе
Қажетсіз өрттердің алдын алуға немесе олардың зиянын азайтуға бағытталған шаралар. Өртке қарсы қорғау – бұл құрылыстарды қиратуға қабілетті өрттердің зиянды әсерлерін азайтуды зерттеу және іс жүзінде қолдану. Оған өрттің мінез-құлқы, бөлімдерге бөлу, сөндіру және оның себептерін анықтау, сондай-ақ өрттен қорғайтын жүйелерді зерттеу, жасау, өндіру, сынау және пайдалану кіреді. Құрылыстарда, олар құрлықта, теңізде немесе тіпті кемелерде орналасқан болсын, меншік иелері мен операторлар өз нысандарын заңдарға, оның ішінде жергілікті құрылыс және өрт қағидаларына сәйкес ұстауға жауапты, оларды тиісті билік органдары сақтайды. Ғимараттар жергілікті өрт сөндіру бөлімінің өртке қарсы инспекторлары сақтайтын қолданыстағы өрт қағидаларына сәйкес болуы керек. Өрт кезінде өрт сөндірушілер, өрт зерттеушілер және өртке қарсы қызметкерлер өрттің салдарынан келген зиянды азайту, зерттеу және осы оқиғадан сабақ алу үшін шақырылады.
Fire protection is the study and practice of mitigating the unwanted effects of potentially destructive fires. It involves the study of the behaviour, compartmentalisation, suppression and investigation of fire and its related emergencies, as well as the research and development, production, testing and application of mitigating systems. In structures, be they land based, offshore or even ships, the owners and operators are responsible to maintain their facilities in accordance with a design basis that is rooted in laws, including the local building code and fire code, which are enforced by the authority having jurisdiction. Buildings must be maintained in accordance with the current fire code, which is enforced by the fire prevention officers of a local fire department. In the event of fire emergencies, Firefighters, fire investigators, and other fire prevention personnel are called to mitigate, investigate and learn from the damage of a fire.
Өрттерді жіктеу
Кез келген жағдайда қандай өртке қарсы қорғаныс тиімді екенін шешкенде, қандай өрт қауіптері болу мүмкін екенін бағалау маңызды. Кейбір елдер өрттерді жіктеу үшін әріптік кодтарды қолданады. Бұл жіктелімдердің кейбіреулері сәйкес келеді, бірақ олардың арасында да айырмашылықтар бар. Төменде Еуропа мен Австралияда қолданылатын стандартты АҚШ-та қолданылатын жүйемен салыстыратын кесте келтірілген. Өрт түрі Австралия Еуропа Солтүстік Америка Жанғыш қатты заттарды (ағаш, мата, резеңке, қағаз, кейбір пластиктер) қамтитын өрттер. A сынып A сынып A сынып Жанғыш сұйықтықтарды немесе қоюлатын қатты заттарды (бензин, май, бояу, кейбір балауыздар және пластиктер) қамтитын өрттер, бірақ тамақ майлары мен майларын қоспағанда. B сынып B сынып B сынып Жанғыш газдарды (табиғи газ, сутегі, пропан, бутан) қамтитын өрттер. C сынып C сынып C сынып Құрамында сіңірілетін металдар (натрий, магний, калий) бар өрттер. D сынып D сынып D сынып A және B сыныптарына жататын материалдарды қамтитын, бірақ өрт орнында электр құралдары, сымдар немесе басқа ток өткізгіш заттар болған және тоқ соғу қаупі бар өрттер. E1 сынып (E сынып) енді еуропалық стандарттарда қолданылмайды. C сынып Тамақ майлары мен майларын қамтитын өрттер. Олардың отқа ұшырағандағы температурасы басқа жанғыш сұйықтықтардан әлдеқайда жоғары, сондықтан стандартты сөндіру құралдары тиімсіз. F сынып F сынып K 1 Техникалық тұрғыдан алғанда "E" сыныпты өрт дегеніңіз жоқ, себебі электрдің өзі жанбайды. Алайда, бұл өртке қауіпті және өте өлімге әкелетін жағдай, сондықтан дұрыс емес сөндіру әдісін қолдану ауыр жарақаттануға немесе өлімге әкелуі мүмкін. Дегенмен, E сыныпы көбінесе электрмен байланысты өрттерді білдіреді, сондықтан түрлі сөндіргіштерде "(E)" деп белгіленеді. Өрттер кейде "бір дабыл", "екі дабыл", "үш дабыл" (немесе одан да жоғары) деп жіктеледі. Бұл сандық тұрғыдан не білдіретінін нақты анықтамасы жоқ, бірақ ол әрқашан жергілікті билік органдарының жауап деңгейіне қатысты. Кейбір қалаларда сандық рейтинг өртке шақырылған өрт сөндіру станцияларының санын көрсетеді. Ал басқаларында бұл сан қосымша персонал мен жабдықтарды жөнелту санын есептейді.
1 Technically there is no such thing as a "Class E" fire, as electricity itself does not burn. However, it is considered a dangerous and very deadly complication to a fire, therefore using the incorrect extinguishing method can result in serious injury or death. Class E, however generally refers to fires involving electricity, therefore a bracketed E, "(E)" denoted on various types of extinguishers. Fires are sometimes categorized as "one alarm", "two alarm", "three alarm" (or higher) fires. There is no standard definition for what this means quantifiably, though it always refers to the level response by the local authorities. In some cities, the numeric rating refers to the number of fire stations that have been summoned to the fire. In others, the number counts the number of "dispatches" for additional personnel and equipment.
Теңгерімді тәсіл
Пассивті өртке қарсы қорғаныс (ПӨҚ) бөлмелеп бөлу арқылы, белсенді өртке қарсы қорғаныс (БӨҚ) – негізінен автоматты өрт сөндіру жүйелері – ойлап табылуына немесе кеңінен қолданылуына дейін дамытылды. Осы кезеңде ПӨҚ ғимараттар мен құрылыстарды жобалаудағы негізгі қорғаныс шарасы болып табылды. Соңғы 50 жылда өрт сөндіру жүйелерінің кеңінен орнатылуына байланысты, ПӨҚ-ға ғана толығымен сену азайды.
Құрылысты жобалау бойынша пайдалану
Құрылыстың өрттен қорғау жүйесі оның барлық бөліктеріне тікелей байланысты. Ғимаратты сәулетші және басқа да кеңесшілер жергілікті құрылыс және өрт қағидаларына сәйкес жобалайды. Құрылысқа рұқсат беру туралы шешімді Құзыретті орган (AHJ) қарап шыққаннан кейін қабылдайды. Бастапқы жоспардан кез келген ауытқу туралы AHJ-ға міндетті түрде хабарлау керек, соның арқасында өзгерістер заңнамаға сәйкес келеді және заң бұзушылыққа алып, адамдардың қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайлардың алдын алуға болады. Мысалы, егер құрылыстағы өртке тоқтату жүйелері (firestop systems) жұмыс істемейтін болса, өрт кезінде өрт қауіпсіздігі жоспарының маңызды бөлігі бұзылуы мүмкін, себебі өртке тоқтату жүйелері орналасқан қабырғалар мен едендер белгілі бір өртке төзімділік класына ие болуы керек. Сол сияқты, егер су шашырату жүйесі немесе өрт сигнализациясы дұрыс күтімсіздіктен жұмыс істемейтін болса, зақымдану немесе адамдардың жарақаттану мүмкіндігі артады.