Кіріспе

Интерстициалдық өнер – қабылданған жанрлар мен медианың нақты шекараларының ішінде емес, олардың арасында орналасқан кез келген өнер туындысы. Осының салдарынан, мұндай туындыны бір ғана көркемдік салаға жатқызу немесе сипаттау қиын болады.

Интерстициалдық түсінігі

Интерстициал сөзі "аралықтар" деген мағынаны білдіреді және әртүрлі мәдени контексттерде "аралықта болу" ұғымын білдіру үшін жиі қолданылады. Архитекторлар ғимарат қабырғалары арасындағы қалған бос орындарды "интерстициал кеңістік" деп атайды, ол ешқандай бөлме ішінде де, ғимараттың сыртында да емес. Медициналық дәрігерлер бұл терминді жүзделген жылдар бойы адам денесіндегі қан тамырлары мен органдар арасындағы, немесе жеке жасушалар арасындағы кеңістікті білдіру үшін пайдаланған. Телевизия бағдарламаларын дайындаушылар шоу немесе жарнама емес, олардың арасында орналасқан қысқа мазмұнды "интерстициал" деп атайды.

Интерстициалдық өнер қозғалысы

1990 жылдардың ортасында Делия Шерман, Эллен Кушнер, Терри Виндлинг, Хайнц Инсу Фенкл, Мидори Снайдер, Келли Линк, Гэвин Грант, Грегори Фрост, Теодора Госс, Вероника Шанус, Кэролин Данн, Колсон Уайтхед және тағы да басқа американдық жазушылар, фантастикалық әдебиетке қызығушылық танытып, жанрлық баспа индустриясы ерекше, фантастикалық немесе әртүрлі жанрлық элементтерді қамтитын жаңашылдық туындыларды насияттауда қиындықтарға тап болып жатыр деген ортақ пікірге келісті. Себебі, реализмге негізделген туындылар негізгі әдебиетте талап етілсе, ал фэнтези жанрында көбінесе қылыш пен сиқыр немесе жоғары фэнтезидің қалыпты үлгілеріне сәйкес келетін әңгімелер қажет болды. Бірақ авторларға ең жақсы әдебиет екі санаттың біріне де толықтай сәйкес келмейтін, керісінше, "магиялық реализм", "мифтік әдебиет" немесе "Жаңа Таңғажайып" сияқты бұлыңғыр, "аралық" сипаттамалармен талқыланатын туындылар сияқты көрінді. Бұдан әрі, интерстициалдық тұжырым басқа да "аралық" көркем әдебиет түрлеріне (фантазиямен байланысы жоқ) және басқа "аралық" өнер салаларына да қатысты. Бірнеше жыл бойы Кушнер мен Шерман "аралық" көркемдікті дамытудың маңыздылығы туралы үздіксіз талқылаулар жүргізіп, интерстициалдық өнердің кең ұғымын қалыптастырды. 2002 жылы әдебиеттанушы Хайнц Инсу Фенкл Нью-Пальцтегі Нью-Йорк мемлекеттік университетінде ИГИС: Интерстициалдық зерттеулер институтын құрды, ал 2003–2004 жылдары Шерман мен Кушнер және олардың бірнеше әріптестері Интерстициалдық өнер қорына негіз салды – шығармашылық ізденістері интерстициалдық сипаттағы өнерпаздарға, өнер индустриясының мамандарына және оқырмандарға қолдау көрсетуге арналған 501c(3) коммерциялық емес ұйым.

Қозғалыс кедергілері

2007 жылы Interstitial Arts Foundation Small Beer Press баспасы арқылы «Interfictions» атты интерстициалдық көркем әдебиет антологиясын жариялады. Онда АҚШ, Канада, Австралия және Ұлыбританиядан жаңа және белгілі жазушылардың 19 әңгімесі, сондай-ақ испан, венгр және француз тілдерінен аударылған туындылар бар. Антология «дәстүрлі жанрлар арасындағы қиял кеңістігін зерттей отырып, әңгімелер не істей алатыны және не істеуі керек екені туралы көзқарасыңызды өзгертуге» тырысады. Бұл антология интерстициалдықтың көркем әдебиетке қатысты мәні туралы бірнеше сұрақ тудырып, көптеген пікірталастарға бастады. Сынақшылар антологияны және әрбір әңгімені түсіну үшін анықтаманың болуының немесе болмауының қаншалықты маңызды екені туралы мәселе көтерді. «Interfictions» кітабындағы 19 әңгіме мысал ретінде келтірілген, бірақ Фанк пен Вагналл энциклопедиясына енгізілуге әкелетін дәлел ретінде емес. Көптеген әңгімелер ғылыми фантастика, фэнтези және қорқыныш жанрындағы авторлардың туындылары болып табылады және фантастикалық немесе мистикалық элементтерді қамтиды, бірақ «Interfictions» жанрлық антология емес. «Интерстициалдық көркем әдебиет осы қағидаларды – әңгімелер, ғылыми фантастика, балалар өлеңдері, детективтік оқиғалар және т.б. – әртүрлі призманың бөлігі ретінде өмірдің психологиясын зерттеу үшін, тіпті оның қалыптасқан жағдайын өзгерту үшін үйлестіреді. Әрбір «интерфикшн» бұл үзіліс сезімін бөліседі, бірақ оларды оңай жанрларға жіктеуге болмайтын әртүрлі жолдармен көрсетеді».