Кіріспе
Римдегі ежелгі римдік жеңіс бағанасы, Италияның Рим қаласының көрнекті жері – Маркус Аврелий бағанасы (Columna Centenaria Divorum Marci et Faustinae) – Италияның Рим қаласындағы Пиацца Колоннада орналасқан римдік жеңіс бағанасы. Бұл спиральді рельефтері бар дориялық бағана, ол рим императоры Маркус Аврелийдің құрметіне салынған және Траян бағанасының үлгісімен жасалған. Императорлық ескерткіш Римнің бұрынғы императорына және оның 161-180 жылдар аралығында Римнің цезарі ретінде билік еткен кезіндегі варварлармен болған соғыстағы ерліктеріне арналған. Маркус Аврелийдің билік кезінен тікелей көздер көп болмаса да, ескерткіштің өзі оның құрылысында римдіктердің жұмысы және бейнеленген көріністер туралы көп нәрсе айтады. Маркус Аврелий бағанасы – Маркус Аврелийдің билік кезіндегі римдік өмірдің суреті; ескерткіш оның не үшін салынғанын ғана емес, сонымен қатар бұл императордың қоғамдағы маңыздылығын және ол жеткен құрметті көрсетеді. Римдік өмірге қатысты жалпы түсінік пен азаматтардың қоғамдық қызметке деген міндетін сезінуге негізделген Маркус Аврелийдің мейірімділігі соншалық болды, осы ескерткіш оның есіміне арналып, оның сұлулығы мен бейнесі үшін сақталды. Ескерткіште Маркус Аврелийдің Солтүстік германдық жорықтары мен варварлармен болған соғысын бейнелейтін фриз бар. Римдіктер бұл соғыстарды Дунайдың солтүстігінде Bellum Germanicum немесе bellum Marcomannicum деп атаған. Ескерткіш, көбінесе әскери жетістіктерге арналған ескерткіш болғанымен, сонымен қатар жерлеу ескерткіші деп есептеледі, себебі ескерткішті жоспарлау және орнату Маркус Аврелийдің қайтыс болуымен бірге жүрді. Ескерткіш 176 жылы соғыстың аяқталуымен салына бастады, ол 180 жылы қайтыс болды, ал ескерткіш құрылысын 193 жылы аяқтады.
The Column of Marcus Aurelius (Columna Centenaria Divorum Marci et Faustinae, ) is a Roman victory column in Piazza Colonna, Rome, Italy. It is a Doric column featuring a spiral relief: it was built in honour of Roman emperor Marcus Aurelius and modeled on Trajan's Column. The Imperial Monument is dedicated to the former emperor of Rome and his war effort in the Barbarian wars of his reign as Caesar of Rome from 161 180 AD. Though there aren’t many direct sources from the time of reign of Marcus Aurelius, the monument itself can tell us a great deal about the Romans in the creation of the monument and the scenes from it. The column of Marcus Aurelius is a depiction of Roman life during the reign of Marcus Aurelius; the monument not only tells us the reason it was built but the importance this emperor had on society and the respect he had earned. Based on common understanding of Roman life and the belief that citizens felt a duty toward public service, the benevolence of Marcus Aurelius was such that this monument was erected in his memory and preserved for its grandeur and representation. The monument contains a frieze, which depicts the Northern Germanic campaigns of Marcus Aurelius’ and his war with the Barbarians. The Romans called these wars North of the Danube, Bellum Germanicum or bellum Marcomannicum. Though the monument is more likely a monument for military achievement, it’s also considered a funerary monument, since the planning and erection of the monument happened around the same time as the death of Marcus Aurelius. The monument was said to either begin at the end of the wars in 176AD and he died in 180AD, the monument finished construction in 193AD.
Құрылыс
Бастапқы арнау жазуы жойылғандықтан, оның императордың билігі кезінде (176 жылы маркоманн, квад және сарматтарға қарсы жеңіске жетуімен) немесе 180 жылы қайтыс болғаннан кейін салынғандығы белгісіз; алайда жақын маңдағы жазу бағананың 193 жылы аяқталғанын растайды. Ежелгі Римнің топографиясы тұрғысынан алғанда, бағана Марс алаңының солтүстік бөлігінде, алаңның ортасында тұрды. Бұл алаң Адриан ғибадатханасы (мүмкін, Адрианеум) мен Марк Аврелий ғибадатханасы (оның ұлы Коммод бағыштаған, қазір ештеңе қалмады – бұл, шамасы, Палаццо Ведекинд орнында болған) арасында немесе соңғысының қасиетті аумағында, одан ештеңе қалмады, орналасқан. Жақын жерде императордың кремациясы өткен орын бар. Бағананың тірегі биік, ол өз кезегінде бастапқыда биік платформада тұрды – бағананың жалпы биіктігі. 1589 жылғы қалпына келтіруден бері базаның шамамен 3 метрі жер бетінен төмен. Бағана 27 немесе 28 блоктан тұрады, әрқайсысы диаметрі, карьерде бағана ішінде 190–200 сатырдан тұратын баспалдақ үшін ойылып жасалған, жоғарғы жағындағы платформаға дейін созылады. Траян бағанасындағыдай, бұл баспалдақ та рельефтегі тар тіректері арқылы жарықтандырылған.
Көңіл көтеру
Спиральды суретте Маркус Аврелийдің 166 жылдан бастап өліміне дейін соғысқан Дунай немесе Маркоман соғыстарының тарихы баяндалады. Оқиға әскердің Дунай өзенінен өтуімен басталады, бұл оқиға, әдетте, Карнунтумда болған. Жеңіс екі жорық туралы мәліметтерді бөліп тұрады. Оқиғалардың нақты уақыты туралы пікір талас тудырады; алайда, соңғы теория бойынша, 172 және 173 жылдардағы маркоман және квадтарға қарсы жорықтар суреттің төменгі жартысында, ал императордың 174 және 175 жылдардағы сарматтарға қарсы жеңістері жоғарғы жартысында бейнеленген. Римдік пропагандада тарихи расталған бір ерекше эпизод – "квадтар жеріндегі жаңбыр керекулі", онда императордың дұғасына жауап ретінде құдай қорқынышты дауыл арқылы рим әскерін құтқарады. Бұл керекул кейіннен христиандар христиан құдайының ісі деп мәлімдеді. Траян бағанасына ұқсастықтарына қарамастан, стиль мүлдем өзгеше, ол 3-ші ғасырдың драмалық стиліне жақын және Септимий Севердің көп ұзамай салынған триумф аркасымен байланысты. Суреттегі адамдардың бас өлшемдері пропорционалды емес, көрермен олардың бет-әлпетін жақсырақ түсінуі үшін. Суреттер Траян бағанасындағыдай мұқият ойылмаған, олар тасқа тереңірек тесіктер жасау арқылы жарық пен көлеңкенің контрастында жақсы көрінеді. Ауылдар өртеліп, әйелдер мен балалар тұтқынға алынып, көшіріліп, ерлер өлтіріледі. Соғыстағы "варварлардың" эмоциясы, үмітсіздігі мен азабы жекелеген сахналарда және кейіпкерлердің бет-әлпеттері мен қимыл-қозғалыстарында айқын бейнеленген, ал император өзінің айналасына бақылау жасайтын басты кейіпкер ретінде көрсетілген. Символикалық тіл, бірінші көзқарасқа қарағанда, дұрыс болғанымен, айқын және көркем, көрерменге Траян бағанасындағы 100-150 жылдардағы көркемдік стильге мүлдем басқаша әсер қалдырады. Сол жерде салқын және салмақты тепе-теңдік болса, мұнда драма мен жанашырлық сезімі орын алған. Суреттегі тіл ашық – императорлық үстемдік пен билік баса көрсетіліп, оның басшылығы ақталады. Жалпы алғанда, бұл ежелгі дәуірге тән көркемдік стильдің дамуын болжау және 3-ші ғасырда нашарлайтын Рим империясының дағдарысының алғашқы көркемдік көрінісі.
Кейінгі тарих
Орта ғасырларда бұл бағанаға шығу соншалықты танымал болғандықтан, кіру ақысын жинау құқығы жыл сайын аукционмен сатылатын, бірақ бүгінде мұндай мүмкіндік жоқ. Қазір бұл бағана Чиги сарайының алдындағы Пьяцца Колонна алаңының орталық бөлігін құрайды.