Рим империясының шөлейт шекарасы – Limes Arabicus. Арабия провинциясын қорғаған, көшпелі тайпалардан сақтаған және сауда жолдарын күзеткен форттар жүйесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим империясының шөлдік шекарасы
Desert frontier of the Roman Empire
Араб лимдері – Араб Петрея провинциясынан солтүстікке қарай созылған Рим империясының шөлдік шекарасы еді. Ол Акаба шығанағынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен созылып, Солтүстік Сирияға жетіп, Рим лималары жүйесінің бір бөлігін құрады. Онда бірнеше бекіністер мен қарау мұнаралары болды. Осы қорғаныс лималарының негізгі себебі – Римнің Арабия провинциясын Арабия шөлінің көшпелі тайпаларының шабуылынан қорғау болды. Араб шабуылдарынан қорғанумен қатар, сауда жолдарын қарақшылардан қорғау үшін де пайдаланылған болуы мүмкін. Араб лимдерінің жанында император Траян Босрадан Қызыл теңіздегі Айлаға дейін үлкен жол – Виа Нова Траяна салды. Бұл жол 111 және 114 жылдар аралығында салынды, оның басты мақсаты әскерлер мен мемлекеттік қызметкерлердің тиімді тасымалдануын қамтамасыз ету, сондай-ақ Арабия түбегінен шығатын сауда керуендерін жеңілдету және қорғау болуы мүмкін. Ол император Адриан тұсында аяқталды.
The Limes Arabicus was a desert frontier of the Roman Empire, running north from its start in the province of Arabia Petraea. It ran northeast from the Gulf of Aqaba for about at its greatest extent, reaching northern Syria and forming part of the wider Roman limes system. It had several forts and watchtowers. The reason of this defensive limes was to protect the Roman province of Arabia from attacks of the nomadic tribes of the Arabian desert. The main purpose of the Limes Arabicus is disputed; it may have been used both to defend from Arab raids and to protect the commercial trade routes from robbers. Next to the Limes Arabicus Emperor Trajan built a major road, the Via Nova Traiana, from Bosra to Aila on the Red Sea, a distance of Built between 111 and 114 AD, its primary purpose may have been to provide efficient transportation for troop movements and government officials as well as facilitating and protecting trade caravans emerging from the Arabian Peninsula. It was completed under Emperor Hadrian.
Беделдеу
Северан әулеті кезінде (б.з. 193–235) римдіктер Арабия шекарасындағы қорғаныстарын нығайтты. Олар Уди-Сирханның солтүстік-батыс жағында бірнеше кастра (бекініс) салдырып, жолдарды жақсартты. Бір маңызды бекініс – Каср Азрак, екіншісі – Хюмейма (лат. Auara) болды, ол б.з. II ғасырының соңынан бастап Петрадан Айлаға (Акаба) дейінгі Виа Траяна Нова жолында орналасқан, онда 500-ге дейін қосымша әскерлер орналасуы мүмкін. Бұл бекініс, шамасы, IV ғасырда тасталып кеткен. Император Диоклетиан Арабияның ескі провинциясын бөліп, оңтүстік аймағын Палестина провинциясына қосты. Кейін, IV ғасырда Палестина үш провинцияға бөлінді, ал оңтүстік провинция соңында Палестина Терция деп аталды. Әр провинцияны азаматтық билігі бар презис және әскери билігі бар дукс басқарды. Диоклетиан аймақта ірі әскери кеңеюге кірісіп, Виа Нованың шығысында, шөлдің шетінде бірнеше кастелла, күзет мұнаралары мен қамалдар салды. Бұл қорғаныс желісі Дамасктың оңтүстігінен Вади әл-Хасаға дейін созылды. Вади Муджибтен Вади әл-Хасаға дейінгі аймақта төрт кастелла мен легионерлік лагерь болды. Вади әл-Хасаның оңтүстігіндегі шекара Қызыл теңізге дейін, Айлаға (Акабаға) дейін созылды, бұл аймақ Палестина Лимесі деп аталған болуы мүмкін. Осы аймақта он кастелла мен легионерлік лагерь анықталды. Бұл термин Жерорта теңізіндегі Рафахтан Өлі теңізге дейін созылған Солтүстік Негевтегі қамалдар мен жолдар сериясына, немесе Палестина провинцияларының әскери губернаторы – дукс Палестинаның әскери бақылауындағы аймаққа қатысты болуы мүмкін.
During the Severan dynasty (AD 193–235), the Romans strengthened their defences on the Arabian frontier. They constructed several castra (forts) at the northwest end of the Wadi Sirhan, and improved the roads. One important fort was Qasr Azraq, another was at Humeima (Latin: Auara), from the late 2nd century AD, on the Via Traiana Nova from Petra to Aila, where up to 500 auxiliary troops could have resided. It was probably abandoned in the fourth century. Emperor Diocletian partitioned the old province of Arabia by transferring the southern region to the province of Palaestina. Later in the 4th century, Palaestina was made into three provinces, and the southern one was eventually called Palaestina Tertia. Each province was administered by a praeses with civil authority and a dux with military authority. Diocletian engaged in a major military expansion in the region, building a number of castella, watchtowers, and fortresses along the fringe of the desert just east of the Via Nova. This line of defence extended from south of Damascus to Wadi al Hasa. The region from Wadi Mujib to Wadi al Hasa contained four castella and a legionary camp. The frontier south of Wadi al Hasa, which extended to the Red Sea at Aila (Aqaba), may have been called the Limes Palaestina. In this region, ten castella and a legionary camp have been identified. The term may have referred to a series of fortifications and roads in the northern Negev, running from Rafah on the Mediterranean to the Dead Sea, or to the region under the military control of the dux Palaestinae, the military governor of the Palaestinian provinces.
Қызметкерлер
Қорғаныс және бақылау сызығын құру мақсатымен кастралар салынған: оңтүстікте Петрадан шығысқа қарай орналасқан Адру (Удру) қаласындағы легионерлік бекініс болды. Ол Диоклетианның Ладжүннан (қазіргі Израиль) көшірілген VI Феррата легионын құрастырған болуы мүмкін. Ол Бетхорусқа (қазіргі Иорданиядағы әл-Ладжжун) өлшемдері мен дизайны жағынан ұқсас және Моаб жазығында, Уди Муджибтің оңтүстігінде орналасқан. Қазба жұмыстарын жүргізген Алистер Киллик оны 2 ғасырдың басына, ал Паркер 3 ғасырдың соңына немесе 4 ғасырдың басына жатқызады. Паркер 1994 жылдан бері қазба жұмыстарын жүргізіп жатқан Айла (қазіргі Акаба) қаласында да легионерлік лагерь болған болуы мүмкін. Қала Ақаба шығанағының солтүстік жағында орналасқан, ол теңіз трафигінің орталығы болды. Сондай-ақ, бірнеше құрлық жолдары осы жерде қиылысқан. Алғашында Иерусалимде орналасқан X Fretensis легионы Виа-Нованың соңғы нүктесіне, осы жерге көшірілді. Қазірге дейін тас қабырға және ілгекті мұнара анықталды, бірақ олардың Айла қала қабырғасының немесе бекіністің бөлігі болғаны белгісіз. Дәлелдерге сүйенсек, бекініс 4 ғасырдың соңында немесе 5 ғасырдың басында салынған. VI ғасырдың бірінші жартысында әскерлер Лимес Арабикустан біртіндеп шығарылып, олардың орнына негізінен Гассанидтер болған жергілікті арабтар келді. Араб мұсылмандарының жаулап алуынан кейін, Лимес Арабикус көбінесе жоғалып кетті, бірақ кейбір бекіністер келесі ғасырларда қолданылып, нығайтылды.
There were castra every with the purpose to create a line of protection and control: in the south there was the legionary fortress at Adrou (Udruh), just east of Petra. It probably housed the Legio VI Ferrata, which was moved from Lajjun (in modern day Israel) by Diocletian. It is similar to Betthorus (al Lajjun in modern day Jordan) in size and design, and is in the plain of Moab, south of Wadi Mujib Alistair Killick, who excavated the site, dates it to the early 2nd century, but Parker suggests a date in the late 3rd or early 4th century. A legionary camp may have also existed at Aila (modern Aqaba), which has been excavated by Parker since 1994. The city was located at the north end of the Gulf of Aqaba where it was a centre of sea traffic. Several land routes also intersected here. Legio X Fretensis, originally stationed in Jerusalem, was transferred here to the terminus of the Via Nova. So far, a stone curtain wall and projecting tower have been identified, but it is uncertain whether they were part of the city wall of Aila or the fortress. The evidence suggests the fort was constructed in the late 4th or early 5th century. Troops were progressively withdrawn from the Limes Arabicus in the first half of the 6th century and replaced with native Arab foederati, chiefly the Ghassanids. After the Muslim Arab conquest, the Limes Arabicus was largely left to disappear, though some fortifications were used and reinforced in the following centuries.
Тарих
Лимес 611 жылы Сасанидтермен соғыс кезінде жаулап алынды.
The limes was overrun in 611 during the war with the Sasanians.