Кіріспе
Кривой Рог метротрамы (Криворізький метротрам, көше тілінде: Кривой Рог метросы), ресми түрде Кривой Рог жедел трамвайы – Украинаның жетінші ірі қаласы Кривой Рог қаласын қызмет көрсететін, жартылай жер астындағы жылдам транзиттік жеңіл рельс жүйесі. Жүйе жер үстінен өтеді.
the system running above ground
The Kryvyi Rih Metrotram (Криворізький метротрам, colloquially: Kryvyi Rih Metro), officially the Kryvyi Rih Rapid Tram is a partially underground rapid transit light rail system that serves the city of Kryvyi Rih, the seventh largest city in Ukraine.
Тарих
Кривий Рігтегі метротрамның дизайны 1960-шы жылдарда қалыптасқан социалистік қала құрылысы ережелеріне негізделген, олар жаңа қалалық орталықтардың қалыптасу үлгілері мен оларға сәйкес келетін көлік жүйелерін ескерді, атап айтқанда, кішкентай елді мекен қалай толыққанды қалаға айналады және қандай кезде жылдам транзит жүйесін салу қажет болады. Кривий Ріг социалистік қала үшін жеңіл рельсті көлікті пайдалану арқылы толыққанды метро жүйесін салу қажеттілігінен аулақ болу мүмкіндігін тексеру үшін таңдалды. Қалада дамыған трамвай желісі болғанмен, көптеген қалалық орталықтардағыдай, халық тығын және кең таралған кептеліс жеңіл рельсті көліктің басты көлік артериясы ретінде жұмыс істеуіне кедерілді. Сонымен қатар, қала Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылып, қайта жаратылды, жоспарлау кезінде қазіргі заманғы қаланың барлық талаптары ескерілді. Метротрам тек уақытша, бірақ қажетті рөл атқаруы тиіс болды, толыққанды жылдам транзит жүйесіне айналу мүмкіндігі қарастырылды. Құрылыс 1970-ші жылдардың ортасында басталды. Кривий Рігте метротрам жолы бастапқыда салынды, оның көп бөлігі қала орталығында және қажет болған жерлерде жер үстінен өтті. Жер астындағы барлық өлшемдер болашақта толыққанды метро жүйесіне айналдыру үшін ескерілді. Әрбір метро станциясы – өз ауданы үшін сәулеттік ескерткіш, кеш советтік архитектура стилінде салынған. 1986 жылдың 26 желтоқсанында төрт стансадан тұратын алғашқы ұзын учаске ашылды, бұл Киев және Харьков метрополитендерінен кейін Украинадағы үшінші жер асты жылдам транзит жүйесі болды. 1988-1989 жылдар аралығында оңтүстік бағытта үш қосымша стансасы бар екінші учаске ашылды, ал 1991 жылдан кейін желі солтүстікке қарай ұзартылды, 2001 жылы дерлік 11 стансаға жетті. 2012 жылы желінің оңтүстік бөлігі қаланың дәстүрлі трамвай жүйесімен байланыстырылды және жақын жердегі металлургиялық зауытқа және ең жақын трамвай аялдамаларына дейін созылатын қосымша бағыт құрылды. 2017 жылдың қысында NKGZK бағытына жаңа бағыт ашылды, сондай-ақ PivdHZK (Оңтүстік тау-кен және өңдеу зауыты) бағыты да ұзартылды. 2021 жылдың 1 мамырында Кривий Ріг Украинадағы азаматтары үшін қоғамдық көлікте тегін жол жүруді енгізген алғашқы қала атанды. 2022 жылдың көктемінде барлық жолаушылар үшін қалалық қоғамдық көлікпен саяхаттау тегін болды.
Уақыт шкаласы
Сегмент ашылған күні Ұзындығы Станциялар Майдан Праци—Мудриона (Miska Likarnia қоспағанда) 26 желтоқсан 1986 ж. 7.7 км 4 Будинок Рад 23 ақпан 1988 ж. 1 Мудриона—Килцева 2 мамыр 1989 ж. 4.5 км 2 Сонячна—Зарична (Электрозаводска қоспағанда) 25 қазан 1999 ж. 5.5 км 2 Электрозаводска 9 маусым 2000 ж. 1 Miska Likarnia 19 мамыр 2001 ж. 1 Зарична—Килце КМК 25 мамыр 2012 ж. 4 Зарична—NKGZK 16 ақпан 2017 ж. Зарична—PHZK 16 ақпан 2017 ж. Барлығы: 17.7 км 11 станция
Фактілер мен сандар
Жүйені қалалық муниципалдық компания басқарады және оның жалпы ұзындығы 17,7 км, оның 7 км (40%) толығымен жер астында орналасқан. Жүйеде барлығы 11 станция бар: олардың 4-і жер астында, 3-інің жер асты вестибюльдері ғана бар, ал 2-і жер үстінде салынған – барлығы метро стандартына сәйкес салынған. Сонымен қатар, Вовноприадильна станциясы салынған, бірақ аймақта жолаушылар ағыны болмағандықтан қазірге дейін ашылмаған. Төрт бағыт бар: Килтсева – Майдан Праци, Килтсева – Зарична, Зарична – НКГЗК трамвай аялдамасы және Зарична – ПГЗК трамвай аялдамасы. Сонячна станциясында екі бағытты бөліп тұратын тармақ бар. Жүйеде пайдаланылатын вагондар Tatra T3 трамвайларының түрлі модификацияларынан тұрады. Жүйеге екі депо қызмет көрсетеді: біреуі Майдан Праци станциясының жанында, екіншісі Металлургия ауданының оңтүстік-батыс шетіндегі Трамвай паркінде орналасқан. Трамвайларды ыңғайлы түрде бұру үшін жолдың екі шетінде айналма жолдар бар, сондай-ақ жол бойында да қосымша айналма жолдар қарастырылған.
Өсу перспективалары
Кеңес Одағы тараған кезде, бұрынғы республикалардың барлығында жылдам көлік жүйелерін дамыту қаржыландырудан айырылып, ескере алынбады. Көп жағдайда 1980-ші жылдардың соңында метро жүйесіне ие болған қалалар жолаушылар ағынының аздығына байланысты тек бастапқы бөлімін ғана пайдаланды, бұл жүйелерді маңызды ете алмады. Бірақ, метрополитен қалаларында ахуал керісінше болды. КРМТ жыл сайын 40 миллион адамды тасымалдайды, ал 1997 жылы рекордтық 56 миллион адамды тасымалдаған. Жеңіл рельстің үйлесімділігі және төмен құрылыс құны оның "қатаң рельске" қарағанда барлық жағынан артық екенін көрсетті. Сонымен қатар, кейбір посткеңестік қалалардағы метролардың айырмашылығы, KR Metro қазір маңызды көлік артериясы болып табылады.