Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия Республикасы мен Солтүстік Ирландия арасындағы шартты түрде қайта сызылған шекара Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстың мүмкін шешімі ретінде қарастырылды. 1922 жылы Ирландия әкімшілік-аумақтық бөліністер бойынша бөлінді, нәтижесінде Солтүстік Ирландияда Ұлыбритания құрамында қалуды қалайтын одақтастар мен Біріккен Ирландияға қосылуды қалайтын ұлтшылдардың араласып қалған тобы қалды. Екі қауым аймақтық сипатта болғандықтан, 20 ғасыр бойында екі топты жақсырақ бөлу үшін шекараны қайта сызу мүмкіндігі әртүрлі уақыттарда қарастырылды.
Hypothetical redrawn border between the Republic of Ireland and Northern Ireland
The repartition of Ireland has been suggested as a possible solution to the conflict in Northern Ireland. In 1922 Ireland was partitioned on county lines, and left Northern Ireland with a mixture of both unionists, who wish to remain in the United Kingdom, and nationalists, who wish to join a United Ireland. As the two communities are somewhat regionalised, redrawing the border to better divide the two groups was considered at various points throughout the 20th century.
Саяси география
Қазіргі шекара бойынша Солтүстік Ирландияда католиктер аздаған басымдық құрайды, олар көбінесе оңтүстік және батыста орналасқан, бірақ Белфаст және басқа да қауымдастықтарда, әсіресе Антрим Глендерінде және Лауг Ниг көлінің жағалауында да көптеп кездеседі. Протестанттар – олар юнионистермен байланысты – солтүстік және шығыста халықтың көпшілігін құрайды, оңтүстік және батыста шағын қауымдастықтар бар. Юнионистердің көпшілік құрайтын географиялық аймағы Солтүстік Ирландияның жартысынан кем, бірақ шығыс аймақтарында халық тығыздығы әлдеқайда жоғары.
As the border currently stands, Northern Ireland contains a slight Catholic — generally correlative with Irish nationalist — plurality, mostly in the south and west, but with significant numbers in Belfast and other communities concentrated particularly in the Glens of Antrim and around the shores of Lough Neagh. Protestants — correlative with Unionists — make up the majority of the population in the north and east, with some smaller communities in the south and west. The geographical area in which unionists are a majority is less than half of Northern Ireland, but eastern areas have a much higher population density.
Ирландияның шекара комиссиясы (1920-шы жылдар)
1920 жылы Ирландия үкіметі актісі арқылы де-факто шекара белгіленді, онда британ үкіметі Ұлыбритания құрамында Солтүстік Ирландия және Оңтүстік Ирландия үшін екі өкілеттік әкімшілікті құрды (немесе құруға тырысты). Біріншісі Ольстердің тоғыз округінің солтүстік-шығысындағы алты округінен, екіншісі – қалған 26 округтен (соның ішінде Ольстердің үш округі) тұрды. 1925 жылы Ирландия шекаралық комиссиясы құрылды, оның мақсаты тиімдірек шекараны белгілеу мүмкіндігін қарастыру болды. 1925 жылдың 7 қарашасында ағылшын консервативті газеті «The Morning Post» келіссөздердің құпия жазбаларын, соның ішінде жоба картасын жариялады. Шекара комиссиясының ұсыныстарының жалпы нәтижесінде 286 шаршы мильді еркін мемлекетке, ал 77 шаршы мильді Солтүстік Ирландияға беру жоспарланған. Жарнаға ақпаратта шекара комиссиясының Донегал округінің шығыс бөлігін Солтүстік Ирландияға беру туралы ұсынысы және басқа да бірнеше шағын аумақтар (тізімді қараңыз) туралы нақты мәліметтер келтірілген. Солтүстік Ирландиядағы әрбір 25 католиктің тек біреуі ғана еркін мемлекеттің билігіне қарастырылатын болды. Алайда, үш үкімет 1925 жылдың 6 желтоқсанында (парламенттік бекітуге байланысты) Солтүстік Ирландияның қолданыстағы шегарасын және басқа да мәселелерді растайтын жаңа келісімге келді. Бұл жаңа келісім Dáil (еркін мемлекеттің төменгі палатасы) тарапынан 71 дауысқа 20 қарсы, ал Вестминстерде «Ирландия (келісімді растау) актісі» арқылы британ парламенты бірауыздан қабылдады (8-9 желтоқсан). Келісім 1926 жылдың 8 ақпанында Ұлттар Лигасында ресми тіркелді. 1937 жылғы Ирландия Конституциясы бүкіл Ирландия аралын «Ұлттық аумақ» деп жариялады, бірақ бұл талап 1998 жылғы Ұлы жұма келісімін ратификациялауға Ирландия үкіметіне рұқсат берген Он тоғызыншы түзету арқылы алынып тасталды.
A de facto border was established by the Government of Ireland Act 1920, in which the British Government established (or attempted to establish) two devolved administrations within the United Kingdom, Northern Ireland and Southern Ireland. The former consisted of north easterly six of the nine counties of Ulster; the latter of the remaining 26 (including three of Ulster). In 1925, the Irish Boundary Commission was established to consider whether a more appropriate border might be drawn. On 7 November 1925 an English Conservative newspaper, The Morning Post, published leaked notes of the negotiations, including a draft map. The overall effects of the Boundary Commission's recommendations would have been the transfer of 286 square miles to the Free State and 77 square miles to Northern Ireland. The leaked report included, accurately, the Boundary Commission recommendation that parts of east County Donegal would be transferred to Northern Ireland, plus several other small tracts (see list here). Only 1 in every 25 Northern Irish Catholics would have been placed under Free State rule. The three governments, however, determined another agreement on 6 December 1925 (subject to parliamentary approval) which confirmed the existing boundary of Northern Ireland, along with other matters. This new agreement was approved by the Dáil (the lower house of the Free State parliament) by a vote of 71 to 20, and in Westminster by the "Ireland (Confirmation of Agreement) Act" that was passed unanimously by the British parliament on 8–9 December. The Agreement was then formally registered with the League of Nations on 8 February 1926. The 1937 Constitution of Ireland described the whole island of Ireland as the "National Territory", but this claim was dropped by the Nineteenth Amendment that permitted the Irish government to ratify the 1998 Good Friday Agreement.
1970 жылдардың құпия жоспарлары
Қиындықтар басталған кезде қайта бөлу мүмкін нұсқа ретінде қайта пайда болды. 1972 жылы консервативті депутат Джулиан Кричли «Боу» тобы үшін «Ирландия: жаңа бөлу» атты қайта бөлуді жақтаған памфлет жариялады. 1970 жылдардың ортасында Солтүстік Ирландия хатшысы Мерлин Рис IRA-ның Оңтүстік Армаг аймағын Республикаға беру мүмкіндігін қарастырды, бірақ Дублин билігі сол аймақта IRA қызметін тоқтатуға шамасы келмейтінін ескеріп, бұл мәселеге қарсы шешім қабылдады. 2003 жылы құпия жоспарлар алғаш рет жарияланды, 1972 жылы Лондондағы мемлекеттік қызметкерлер толыққанды азаматтық соғыс жағдайында қолдануға болатын «соңғы амал» жоспарын дайындады. Бұл жоспар солтүстік-шығыстағы рим-католик тұрғындарын Ферманаға, Оңтүстік Лондондерриге, Тайронға, Оңтүстік Армагқа және Оңтүстік Даунға күштеп көшіруді көздеді. Ал, сол аймақтардың протестант тұрғындары Солтүстік Даунға, Антримге, Солтүстік Лондондерриге және Солтүстік Армагқа көшірілмек. Ұлттық аймақтар Ирландия Республикасына берілмек. Басқа жоспар бойынша, «Солтүстік Ирландиядағы үйлерінен католиктерді Республикадағы жаңа үйлерге көшіру» қарастырылды. 1974 жылдың соңы мен 1975 жылдың басында Ирландия үкіметі британдықтардың кетуі қарастырылып жатыр деп сенді және бұл солтүстікте толыққанды азаматтық соғысқа әкелуі мүмкін деп қорқыды. Консервативті депутат Дэвид Джеймс премьер-министр Харольд Уилсоннан Республикаға жүгініп, Оңтүстік Армагты солтүстік Монаган округінің аймақтарына алмастыруға дайын екенін сұрады. Уилсон бұл идеяға қызығушылық танытқан көрінеді, бірақ Дублиндегі үкіметтің ынтасыз болады деп ойлады. Уилсон Солтүстік Ирландияға Тәуелді мемлекет мәртебесін беруді қолдады, бірақ 1975 жылдың қарашасында министрлер кабинеті бұл ұсынысты қабылдамады. 2023 жылы құпиясы ашылған 1976 жылғы Ирландия үкіметі үшін дайындалған талқылау құжаты, жергілікті референдумдар негізінде шекараны қайта жүргізу сценарийлерін қарастырды, содан кейін ерікті қайта оралуға Дублин мен Лондон бірлесіп қаржылай көмек көрсететін болар еді.
Repartition resurfaced as a possible option with the start of the Troubles. In 1972, the Conservative MP Julian Critchley published a pamphlet for the Bow Group advocating repartition, titled Ireland: A New Partition. In the mid 1970s Northern Ireland Secretary Merlyn Rees considered the possibility of ceding the IRA stronghold of South Armagh to the Republic, deciding against the matter as the Dublin authorities would likewise be unable to stop IRA activity in the area. In 2003 secret plans were published for the first time, revealing that in 1972 civil servants in London had prepared a "last ditch" plan for possible use in the event of a full scale civil war, which would have seen Roman Catholic inhabitants of the northeast forcibly moved to Fermanagh, southern Londonderry, Tyrone, South Armagh and South Down. Protestant inhabitants of those areas would have been moved into North Down, Antrim, Northern Londonderry and North Armagh. The nationalist areas would then have been ceded to the Republic of Ireland. An alternative plan simply involved "moving individual Catholics from their homes in Northern Ireland to new homes in the Republic". In late 1974 and early 1975, the Irish government believed a British withdrawal was being contemplated, and feared that this would lead to a full civil war in the north. Conservative MP David James pressed Prime Minister Harold Wilson to approach the Republic to see if they would be willing to swap South Armagh for areas of northern County Monaghan; Wilson was apparently keen on the idea, but thought that the government in Dublin would be unenthusiastic. Wilson supported granting independence to Northern Ireland as a Commonwealth dominion until it was rejected by the cabinet in November 1975. A 1976 discussion paper for the Irish government, declassified in 2023, considered scenarios for redrawing the border based on local plebiscites, with ensuing voluntary repatriation to be jointly subsidised by Dublin and London.
Тэтчердің бөліну құжаты (1984)
Сауалнама жүргізушілер Солтүстік Ирландия халқынан олардың қайта бөлуге қатысты пікірлерін сирек сұраған, бірақ 1980 жылдардың басында екі рет сұралған. 1981 жылдың маусым айында және 1982 жылдың ақпанында протестанттардың қайта бөлуге келіскен көрсеткіші 9% және 8% болды; католиктер үшін бұл көрсеткіш 22% және 24% құрады. Белфаст Король университетінің (QUB) Пол Комптон жүргізген зерттеулер сол кездегі премьер-министр Маргарет Тэтчерге Солтүстік Ирландия кеңсесі дайындаған 1984 жылғы құпия хаттамаға енгізілді. Хаттамада әртүрлі қайта бөлу схемалары қарастырылды, ең кең ауқымдысы Солтүстік Ирландияның аумағының жартысын және халқының үштен бірін Республикаға беруді көздеген, ал Батыс Белфаст "қоршалған гетто" анклавы ретінде қарастырылды. Бұл жоспарлар тез арада іс жүзінде мүмкін емес және саяси жағынан қабылдамайтындықтан тоқтатылды. Бұл жоспар британдық армия Солтүстік Ирландиядан шыққан жағдайда іске асырылуы тиіс еді. Көптеген ирландиялық католик және ұлтшыл аймақтар Республикаға беріліп, "протестанттық мемлекетте" қалғандар "қуылған, жойылған немесе түрмеге қамалған" болар еді. "Апокалипсис жоспары" Лиам Кеннедидің жұмысына негізделген, бірақ ол қуғын-сүргінді ұсынбаған. 2021 жылы Солтүстік Ирландия протоколының қолданысқа енгізілуі нәтижесінде қатты шекараның орнатылуынан сақталды.
Pollsters have rarely asked the population of Northern Ireland about their attitudes to repartition but it was asked twice in the early 1980s. In June 1981 and February 1982, the percentages of Protestants agreeing to repartition was 9% and 8%; the percentages for Catholics were 22% and 24%. Research by Paul Compton of Queen's University of Belfast (QUB) fed into a secret 1984 briefing paper prepared by the Northern Ireland Office for then Prime Minister Margaret Thatcher, which examined various repartition schemes, the most extensive transferring to the Republic half of Northern Ireland's territory and one third of its population, with West Belfast a "walled ghetto" enclave. The plans were quickly dismissed as impractical and politically unworkable. The plan was to be implemented should the British Army withdraw from Northern Ireland. The vastly Irish Catholic and nationalist areas would be handed over to the Republic, and those left stranded in the "Protestant state" would be "expelled, nullified, or interned". The "doomsday plan" was based on the work of Liam Kennedy, though he had not proposed expulsion. A hard border was ultimately avoided due to the implementation of the Northern Ireland Protocol in 2021.