Сіма Даоцзы: Жің патшалығының регенті және өмір жолы

Кіріспе

Сима Даоцзи (司馬道子) (363 – 3 ақпан 403), әдепті аты Даоцзи (道子), ресми түрде Куайджидің Венсяо ханзадасы (會稽文孝王) атанды, Цзинь императоры Анның билігі кезінде оның немере інісінің регенті болды, император Сяоудің кіші інісі еді.

Ерте өмір

Сима Даози 363 жылы дүниеге келді, ал оның ағасы Сима Яо одан бір жыл бұрын, олардың әкесі Куаижи ханзадасы Сима Ю және анасы Консорт Лиден туған болатын. 371 жылы Хуан Вэн ең басты генерал болып, өзінің билігін көрсету үшін император Фэйді тақтан түсіргеннен кейін, Сима Юны император (император Цзяньвэн атымен) жариялады. 372 жылы 12 қыркүйекте император Цзяньвэн ауырғанда, Сима Яоны мұрагер таққа отырушы деп, ал Сима Даозиді Лангье ханзадасы етіп тағайындады. Ол сол күні қайтыс болды, және Сима Яо император Сяову ретінде таққа отырды.

Император Сяовуның тұсында

Императордың жалғыз тірі ағасы болғандықтан, Сима Даози құрметті мәртебеге ие болды. 380 жылы, 16 жасында, оған премьер-министрлік лауазымы ұсынылды, бірақ ол бас тартты. 383 жылы империя қуатты қарсыласы Бұрынғы Циньмен қақтығысуға дайындалып тұрғанда ол лауазымды қабылдады. Фэй өзені шайқасында Цзинь әскерлері Бұрынғы Цинь әскерлерін жеңіп, әулеттің сақталуын қамтамасыз еткеннен кейін, ол көп ұзамай император Сяову билікке келгеннен бері император Сяовудың регенті қызметін атқарып жүрген Сиэ Аньмен билік үшін күреске түсті. Бұл қақтығысты Сиэ Аньның күйеу баласы Ван Губао (王國寶) одан әрі шиеленістірді. Сиэ Аньнің күйеу баласы Ван Губао (王國寶), Сима Даозидің әйелінің туысы болғандықтан, Сиэ Ань оған жаман көзбен қарады, ол да өшігіп, император Сяову мен Сима Даози алдында Сиэ Аньды жала жапты. Сондықтан император Сяову Сиэ Аньге көбірек құлақ аспай бастады, ал 385 жылы Сиэ Ань Сима Даозибен одан әрі қақтығыстан аулақ болу үшін әскер басқарып, астананы тастап кетуді ұсынды. Сол жылы Сиэ қайтыс болғаннан кейін Сима Даози император Сяовудың басшылығымен үкімет басшысы болды, ол ағасына ең маңызды мемлекеттік істерді сеніп тапсырды. Император Сяову мен Сима Даозидің көп уақытын маңызды мемлекеттік істерге емес, ішімдік пен той-томалаққа жұмсайтыны айтылады. Билікті аңсаған көптеген саясаткерлер Сима Даозидің төңірегіне жиналып, оған жағымпазданып, императорға деген құрметі азайды. Ол сондай-ақ байлық жинауға құмарлығымен және өмір сүрудегі ысырапшылдығымен танымал болды, оның ішінде сарайының арт жағында жасанды төбе салу – бұл өте қымбат және қиын жұмыс еді. Император Сяову жағдайға ашуланып, белгілі шенеуніктер Ван Гун (王恭) мен Инь Чжунканды (殷仲堪) Сима Даозидің билігіне қарсы тұру үшін провинциялық губернаторлар етіп тағайындады. Император мен ханзада кейде бір-бірінен күдіктенді, сондықтан аналары Ли ханшайымы араласуға мәжбүр болды. Бірақ, ақырында олар татуласты. Осы шақта Сима Даози, тағдырдың бұрылуымен, Хуан Вэннің ұлы Хуан Сюань, Нан Командариясының герцогын қасақана ренжітіп алды. Сима Даози Хуан Сюаньды қонақ ретінде шақырған бір тойда, Сима Даози мас болғаннан кейін: "Хуан Вэн қартайғанда сатқындық жоспарлаған жоқ па?" деді. Хуан Сюань бұл сөздерге қатты қорқып, Сима Даози оны өлтірер деп ойлап, жерге жығылды. Осы сәттен бастап ол ханзадаға өштенді. 392 жылдың 27 желтоқсанында Сима Даози Куаиджи ханзадасы болып жарияланды, бұл император Сяовудың екінші ұлы Сима Дэвэнге (дамуы бұзылған тәж мұрагері Сима Дезонгтың кіші інісі) Лангье ханзадасының жоғары атағын беруге мүмкіндік берді. 396 жылы император Сяову өзінің сүйікті кәнизагы Сыйлы ханым Чжанды ренжіткеннен кейін, оны ұйқыда улап өлтірді. Бірақ, тәж мұрагерінің дамуы бұзылғандықтан және Сима Даози ақымақ әрі ойсыз болғандықтан, оның өлімі тергелмеді. Тәж мұрагері Дезонг Ан императоры болып таққа отырды; Сима Даози императордың ағасы ретінде регент болып қызмет етті.

As the emperor's only surviving brother, Sima Daozi was in an honored position. In 380, when he was just 16, he was offered the position of prime minister, but he declined. In 383, he finally accepted the title while the empire was preparing for a showdown with the powerful rival Former Qin, and, after Jin forces repelled Former Qin forces at the Battle of Fei River, thus guaranteeing the dynasty's continued survival, he soon came into a power conflict with Xie An, who had served as Emperor Xiaowu's regent ever since Emperor Xiaowu's ascension; this conflict was aggravated by Xie An's son in law Wang Guobao (王國寶), whose cousin was Sima Daozi's wife and whom Xie disfavored, who therefore retaliated by slandering Xie before Emperor Xiaowu and Sima Daozi. Emperor Xiaowu therefore began to listen to Xie less, and in 385, Xie volunteered to lead an army and leave the capital to avoid further conflict with Sima Daozi. When Xie died later that year, Sima Daozi became the head of the government under Emperor Xiaowu, who entrusted his brother with most important affairs of state. Both Emperor Xiaowu and Sima Daozi were described to be spending much of their times with drinking and feasting, rather than with important affairs of state. A number of politicians who wanted power gathered around Sima Daozi and flattered him, causing him to be less and less deferential to the emperor. He was also known for being obsessed with gathering wealth and for extravagance in living—including constructing an artificial hill in the back of his mansion, an excessively expensive and difficult task. Emperor Xiaowu eventually became angry about the situation, and he commissioned the well known officials Wang Gong (王恭) and Yin Zhongkan (殷仲堪) to be provincial governors to counteract Sima Daozi's authority. The emperor and the prince at times suspected of each other, requiring intervention of their mother Empress Dowager Li. However, eventually they reconciled. It was around this time that Sima Daozi would, fatefully, inadvertently offend Huan Wen's son Huan Xuan the Duke of Nan Commandery—as at one feast where Sima Daozi invited Huan Xuan as a guest, after Sima Daozi became drunk, he made the statement, "Was it not true that when Huan Wen became old, he planned treason?" Huan Xuan was so struck by the statement that he fell prostrate on the ground, fearing that Sima Daozi would kill him, and from this point he bore a grudge against the prince. On 27 December 392, Sima Daozi was created the Prince of Kuaiji, to permit the greater title of Prince of Langye be given to Emperor Xiaowu's second son Sima Dewen (the younger brother to the developmentally disabled Crown Prince Sima Dezong). In 396, Emperor Xiaowu, after offending his favorite concubine Honoured Lady Zhang, was suffocated by her in his sleep. However, with the crown prince being developmentally disabled and with Sima Daozi being foolish and unthinking, no one investigated his death. Crown Prince Dezong took the throne as Emperor An; Sima Daozi, as the emperor's uncle, served as regent.

Император Анның регенті ретінде

Сима Даози, регент ретінде, Ван Гуобао мен оның туысы Ван Сюйға (王緒) олардың құрмет көрсетуі үшін қатты сенді, ал оның регенттігі тез арада жемқорлық пен қабілетсіздікке ұшыраған репутацияға ие болды. Император Сяову империяның солтүстік-шығыс бөлігіндегі әскерлерді сеніп тапсырған Ван Гонг, Ван Гуобао мен Ван Сюйді құлату үшін көтеріліс бастауды ойлады. 397 жылы Ван Гуобао мен Ван Сю Сима Даозиге Ван Гонг пен Инь Чжункан басқаратын әскерлерді қысқартуды ұсынды; Ван Гонг пен Инь, батыс провинцияларға қолбасшылық еткен, өз күштерін жұмылдырып, Ван Гуобао мен Ван Сюйді өлтіру керек деп жариялады. Сима Даози қорқып, Ван Гуобаоны өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүрлеп, Ван Сюйді өлімге кесті. Ван Гонг пен Инь кейін шегінді. Осы кезден бастап Сима Даози өзінің жасөспірім мұрагері Сима Юаньсяннан басқа ешкімге сенбеді және астана күзетшілерін Сима Юаньсянға тапсырды. Сондай-ақ, ол 398 жылы алыс туыстары Сима Шанчжи (司馬尚之) – Цяоның ханзадасы және Сима Шанчжидің ағасы Сима Сючжи, сондай-ақ Ван Ю (王愉) –ға әскери командалар берді. Ван Юға әскери команда беру Ван Гонг пен Инь-нің наразылығын тудырды, өйткені Ван Юдың командасына бастапқыда Ю Кай (庾楷) басқарған төрт округ кірді, ол ашуланып, Ван Гонг пен Инь-ді Сима Даозидің оларға қарсы әрекет ету ниеті бар екеніне көндіруге тырысты. Сондықтан олар қайтадан көтерілді, бірақ Сима Даози Ван Гонгтың элиталық Бейфу әскерлеріне (北府兵) басшылық ететін генерал Лю Лаоцзиді (劉牢之) кенеттен Ван Гонгқа қарсы шығып, оны тұтқындап, өлімге кесуге көндірді. Ван Гонгтың өлімін естіген Инь қорқып қалды, бірақ қалай болғанда да ілгерілеуді ойлады. Сима Даози Хуан Сюаньның туысы Хуан Сюаньның ұсынысы бойынша Хуан Сюань мен Ян Куанцзиге (楊佺期) Хуан мен Янға маңызды лауазымдар ұсыну арқылы Инь мен оның генералдары арасында келіспеушілік тудырды. 398 жылдың соңында Сима Юаньсянның досы Сима Юаньсянның сиқырымен үлкен ізбасар жинаған сиқыршы Сунь Тай (孫泰) орталық үкіметті басып алу үшін жоспар құрғаны ашылды, ал Сима Даози Сима Юаньсянға Сунь Тайды тұзаққа түсіріп, оны өлімге кесуді бұйырды. Сунь Тайдың немере інісі Сунь Эн Жошан аралына қашып барып, кек алуды жоспарлап отырды. 399 жылы жаз айында Сима Юаньсян, тіпті одан да көп билік алғысы келген, әкесінің мас күйінде болған кезінде император Ань Сима Даозидің билігін Сима Юаньсянға беру туралы жарлық шығарды. Сима Даози оянған кезде ашуланды, бірақ сол кезден бастап оның билігі өте шектеулі болды, тіпті ол номиналды регент болып қалды. 399 жылы Сунь Эн өзінің көтерілісін бастады және шығыс империяның көп бөлігін біршама уақыт бойы басып алды, содан кейін Лю Лаоши өзінің Бейфу әскерлерін бастап, Суньді жеңіп, оны Жошанға қашуға мәжбүр етті. Алайда, орталық үкімет бақылауында қалған жалғыз аймақ енді қираған. 401 жылы Сима Юаньсян Хуан Сюаньнан қорқып (ол кезде Инь мен Янды жеңіп, өлтіріп, бүкіл батыс империясын басып алған), Хуанды дұшпан деп жариялады және оған қарсы науқан бастады. Алайда, ол Лю әскерлеріне сүйенді, ал Лю, оның жақсы ниетіне сенбей, қайтадан тарапты бұрып, Хуанға қосылды, ал 402 жылы бас қала Цзянькань Хуанның әскерлеріне түсті. Сима Юаньсян тұтқындалып, өлімге кесілді, ал Сима Даози Аньчэнге (安成, қазіргі Джиань, Цзянси) жер аударылды. 403 жылы Хуан Сюань жіберген қызметкер Хуан Сюаньның нұсқауы бойынша Сима Даозиді улады.

Sima Daozi, as regent, greatly trusted Wang Guobao and his cousin Wang Xu (王緒) because of their flattery, and his regency quickly developed a reputation for being corrupt and incompetent. Wang Gong, whom Emperor Xiaowu entrusted with the armies of the northeastern part of the empire, considered starting a rebellion to overthrow Wang Guobao and Wang Xu. In 397, Wang Guobao and Wang Xu suggested to Sima Daozi that the armies that Wang Gong and Yin Zhongkan were in charge of be reduced; Wang Gong and Yin, who was in command of the western provinces, in response, mobilized their forces and declared that Wang Guobao and Wang Xu should be executed. Sima Daozi, in fear, forced Wang Guobao to commit suicide and executed Wang Xu. Wang Gong and Yin then retreated. From this point on, Sima Daozi trusted no one but his teenaged heir apparent, Sima Yuanxian, and entrusted the capital guards to Sima Yuanxian. He also gave military commands to his distant relatives Sima Shangzhi (司馬尚之) the Prince of Qiao and Sima Shangzhi's brother Sima Xiuzhi, as well as Wang Yu (王愉), in 398. The giving of a military command to Wang Yu oddly drew a reaction from Wang Gong and Yin—as Wang Yu's command included four commanderies originally under the command of Yu Kai (庾楷), who became angry and managed to persuade Wang Gong and Yin that Sima Daozi's intention was to act against them as well. They therefore rose again, but Sima Daozi was able to persuade Wang Gong's general Liu Laozhi (劉牢之), who was in command of the elite Beifu Forces (北府兵), to suddenly turn against Wang Gong, capturing and executing him. Yin, hearing of Wang Gong's death, was in fear but considered proceeding anyway—and Sima Daozi, under suggestion by Huan Xuan's cousin Huan Xiu (桓脩), managed to cause dissension between Yin and his generals Huan Xuan and Yang Quanqi (楊佺期) by offering Huan and Yang key posts; although Huan and Yang nominally remained Yin's allies, Yin was forced to withdraw his troops, and from that point on no longer posed a major threat, as his domain had now been divided into three, with Huan and Yang each given a third. In late 398, the magician Sun Tai (孫泰), a friend of Sima Yuanxian's, who had gathered great following due to his magic, was exposed as planning a plot to take over the central government, and Sima Daozi ordered Sima Yuanxian to trap Sun Tai and execute him. Sun Tai's nephew Sun En fled to Zhoushan Island and planned revenge. In summer 399, Sima Yuanxian, wanting even greater power, took an opportunity when his father was very drunk to have Emperor An issue an edict transferring Sima Daozi's authorities to Sima Yuanxian. When Sima Daozi awoke from his stupor, he was enraged, but after that point his power became extremely limited, even though he nominally remained regent. Later in 399, Sun En launched his rebellion and captured most of the eastern empire for a while, until Liu Laozhi led his Beifu Forces and defeated Sun, forcing him to flee back to Zhoushan. Still, the only region remaining under central government control was now laid waste. In 401, Sima Yuanxian, apprehensive of Huan Xuan (who had by then defeated and executed Yin and Yang, taking over the entire western empire), declared Huan a renegade and launched a campaign against him. However, he relied on Liu's troops, and Liu, not trusting his good intentions, again turned sides and joined Huan, and in 402 the capital Jiankang fell to Huan's forces. Sima Yuanxian was captured and executed, while Sima Daozi was exiled to Ancheng (安成, in modern Ji'an, Jiangxi). Around the new year 403, an official sent by Huan Xuan, pursuant to Huan Xuan's instructions, poisoned Sima Daozi to death.