Кіріспе

Диригенттік ақуыздар – басқа ферменттер синтездейтін қосылыстың стереохимиясын анықтайтын ақуыздар класының мүшелері. Алғашқы диригенттік ақуыз Forsythia intermedia-да табылды. Бұл ақуыз кониферил спирті мономерлерінен (+) пинорезинолдың стереоселективті биосинтезін басқаратыны анықталды. Лигнан биосинтезі окистендіруші ферменттермен катализделеді. Пробиркада реакция нәтижесінде димерлік қосылыстардың гетерогенді қоспасы түзіледі. Егер реакция кезінде диригенттік ақуыз болса, бір қосылыстың бір стереоизомері айқын басым болады. Диригенттік ақуыздар өздеріне тән окистендіруші радикалдар құру қабілетіне ие емес сияқты; окистендіруші фермент болмаған жағдайда реакция жүрмейді. Жақында Arabidopsis thaliana-да екінші, энантиокомплементарлық диригенттік ақуыз анықталды, ол () пинорезинолдың энантиоселективті синтезін басқарады.

Белсенділік

Лигнандардың биосинтезінде, окисдендіру ферменттері монолигнолдардан сутек атомын алып тастау үшін протонмен жұптасқан электрондық көшіруді жүзеге асырады, нәтижесінде радикалдық аралық қосылыс пайда болады. Бұл аралық қосылыстар радикалдық тоқтату реакциясында бірігіп, лигнандар деп аталатын әртүрлі димерлердің біреуін құрайды. Окисдендіру ферменттерінің қатысуымен конфиферил спиртінің (көбінесе кездесетін монолигнол) in vitro реакциялары әртүрлі концентрациядағы әртүрлі димерлерді тудырады. "Forsythia intermedia" түлінен алынған диригенттік ақуыз болғанда, (+) пинорезинолдың өндірісі айтарлықтай артады, ал басқа өнімдердің мөлшері азайады. Бұл байытудың айқындығына байланысты, фермент тек (+) пинорезинолды ғана өндіреді деп болжанады және гетерологиялық өнімдер қоспасын түзетін белокты емес, араласу реакциясымен бәсекелеседі. Бұл әртүрлі концентрациядағы диригенттік ақуыздармен алынған әртүрлі қоспаларды талдау арқылы расталды. Бұл стереоселективтілікке жету механизмі қазіргі уақытта толыққанды түсініксіз. Алайда, окисдендіру ферменттері болмаған жағдайда реакция жүрмейтіндіктен, диригенттік ақуыздың өзі конфиферил спиртінің радикалдарды құру үшін окисденуін катализдемейді. Forsythia intermedia диригенттік ақуызының активтілігі конфиферил спиртіне тән. Басқа монолигнолдар, мысалы, кумарил спирті және синапил спирті, диригенттік ақуыздың қатысуымен окисдендіру ферменттерімен in vitro реакцияға түскенде, диригенттік ақуыз жоқ кездегідей бірдей эксперименттерден ажыратылмаған гетерологиялық өнімдер қоспасын құрайды.

Құрылымы

Дөңгелек дихроизм эксперименттері Форсития интермедиадан алынған диригент белгісінің екіншілік құрылымы негізінен β-жиырылған қабаттар мен иілгіш құрылымдардан тұрады. Үшіншілік құрылымы анықталған жоқ, бірақ белоктың димер екені расталды. Әрбір димерде конфиферил спиртіне арналған жалғыз байланыс орны бар, барлығы екі байланыс орны. Әрбір орнына бір конфиферил спирті байланыса алады, осылайша екеуі арасындағы реакция геометриясы шектеледі, (+) пинорезинол өндірісі артады және басқа өнімдердің өндірісі тежеледі.

Биологиялық маңызы

Диригенттік ақуыздың болмаған жағдайында пинорезинол лигназ биосинтезінің салыстырмалы түрде аз өнімі болып табылады. Диригенттік ақуыз болғанда, ол басты өнімге айналады. (+) пинорезинолдың өсімдіктердегі биологиялық маңызы толыққанды түсіндірілмеген, бірақ оның капуста көбелегінің дернәсілдеріндегі құмырсқаларға қарсы тамақтанудан тайдыру ретінде тиімді екені анықталды, олар осы қосылысты тамақ арқылы алады. Форсития интермедиада да осыған ұқсас қорғаныш функциясын атқаруы мүмкін.