Кіріспе

Француз иезуиті Шарль Лаллеман, SJ (немесе Лаллеман), (17 қараша 1587 – 18 қараша 1674) – француз иезуит миссионері. Ол 1587 жылы Парижде дүниеге келді және кейіннен Канададағы гурон тайпалары арасындағы иезуит миссияларының алғашқы жетекшісі болды. 1626 жылғы 1 тамыздағы ағасына жазған хаты Жаңа Францияның Солтүстік Америка колонияларындағы миссионерлік жұмысы туралы «Relations des Jésuites de la Nouvelle France» сериясын басталды.

Өмірбаян

Парижде қылмыстық соттың чиновнигінің ұлы болып туған Лалемант 1607 жылдың 29 шілдесінде Руандағы Иса қоғамының новициатына қабылданды. Осы кезеңнен кейін ол Ла-Флешдегі иезуит колледжінде (1609-1612 жж.) философияны оқыды. Регенттік кезеңінің келесі дамуында ол Невердегі колледждің төменгі сыныптарына сабақ берді (1612-1615), содан кейін Ла-Флешде теологияны оқыды (1615-1619). Осыдан кейін ол Парижде үшінші сынақ жылын (1619-1620) өткізді. Содан кейін ол Бурж колледжінде логика және физика пәнінің мұғалімі болып қызмет етті (1620-1622), ал 1622 жылдың қазанынан 1625 жылдың наурызына дейін Клермон колледжіндегі пансионның директоры болды. Лалемантқа Жаңа Францияда Иса қоғамының миссиясын құру міндеті жүктелді, ал 1625 жылдың сәуір айында ол Диппеден әйгілі Энемонд Массе және Жан де Бребеуфпен бірге екі діни бауырласпен бірге аттанды. Ол маусым айында Квебек қаласына келді. Компания де Монморенсидің басшылары да, сол кезде «Anti Coton» атты памфлет таралып жатқан қоныс аударушылар да иезуиттерге ықылас көрсетпеді. Бірақ рекольлеттер оларды қонақжайлылықпен қарсы алып, өз үйлері болғанша күтім жасады. Лалемант колонияның дамуына кедергі келтіріп, оны дамытуға тиіс болған де Каэнстердің, тері саудасына ғана қызығушылық танытқанын тез байқады. Өзгеріс қажет болды. Сондықтан 1626 жылы иезуит әкесі Филибер Нуаро келген кезде, ол соттағы жақсы беделіне орай Францияға қайта кемемен баруға бұйырылды, колонияның әл-ауқатын арттыру мақсатында. Бұл қадамның нәтижесінде Жаңа Францияға қатысты Нант эдиктының күші жойылды. 1629 жылы Канадаға тағы бір сапар бару кезінде Капсо мүйісінің жанында кеме апатқа ұшырады, ал Францияға қайтып келе жатқанда Испания жағалауында тағы да кеме апатқа ұшырады. Францияға оралғаннан кейін ол Эудегі колледждің ректоры болды. Ол 1632 жылы Квебек француздарға қайтарылғаннан кейін Жаңа Францияға жетті. Лаллеман 1638 жылы Францияға қайта оралды, онда ол Канада миссиясының прокуроры, Иса қоғамының француз провинциясының вице-провинциалы және Париждегі иезуит үйінің жетекшісі болды. Ол Доверсьер колониясы үшін Монреаль аралының иелігін алды, сондай-ақ бұл іске қатысу үшін Мазоннеув пен Жанна Мансты тартты. Квебектің алғашқы епископын тағайындау мәселесі туындағанда, оның кандидатурасы қолдау тапты. Лаллеман «Құдай Иеміз Иса Мәсіхтің жасырын өмірі» атты рухани еңбектің авторы. Оны «Рухани әңгімелер» еңбегінің авторы Луи Лаллеманмен шатастыруға болмайды. Лаллеманның иезуит миссияларында екі жақын туысы болды: оның ағасы Жером Лаллеман және ирокездер өлтірген, католик шіркеуі қастерлейтін әулие Габриэль Лаллеман.