Кіріспе

Құс түрі

Австралиялық қызылқұйрық желбезек (Rhipidura rufifrons) – кішкентай тұрымсық құс.

Австралиялық қызылқұйрық желбезек көбінесе шатырдың төменгі жағындағы кішкентай жәндіктермен қоректенеді. Олар өте белсенді құстар, қысқа, жиі ұшып жүреді. Сонымен қатар, азық іздеу кезінде жапырақтар арасында немесе жерде секіріп де қозғалуы мүмкін.

Атау беру тарихы

Австралиялық қызылқұйрықты фантайл тұңғыш рет 1801 жылы Лэтемнің «Index Ornithologicus» еңбегінде «Muscicapa rufifrons» деп сипатталған. Кейін Вигорс пен Хорсфилд оны «Rhipidura» туысына жатқызды. Сондықтан, Австралиялық қызылқұйрықты фантайлдың ғылыми атауы – «Rhipidura rufifrons». «Rhipidura» атауы грек тілінен келген: «ρϊπός» (rhipido деп айтылады) – желдей, жайпақ деген мағынаны білдіреді, ал «οὐρά» (oura деп айтылады) – құйрық. «Rufifrons» екі латын сөзінен тұрады: «rufus» – қызыл және «frons» – маңдай.

Тіршілік ету ортасы

Австралиялық қызылқұйрық шақшығы ылғалды және орташа тығыздықтағы ортада мекендейді. Осы аймақтарда оның мекен ету ортасына қойылатын талаптары өте кең ауқымды. Олар жаңбырлы ормандар мен орманды далаларда (әдетте өзен немесе батпақ жанында) кездеседі. Сирек жағдайларда, олар құрғақ склерофилді ормандарда да табылған. Әртүрлі түршелердің әрқайсы сәл өзгеше мекендеу ортасын таңдауы мүмкін, бұл орталар кейде бөлек немесе біртіндеп бірімен үйлеседі. Кейбір байқаушылар оларды жанындағыларға қызығушылықпен және сеніммен қарап, ағаштар, жас өсімдіктер, бұталар және жүзім сияқты тығыз өсімдік жамылғысы бар жерде кездесетінін айтады. Жұмыртқалары дөңгелек немесе сопақ пішіндес болады, кейде біреуі сүйір болып келеді.

Тамақ және азықтандыру

Олар көбінесе кішкентай жәндіктермен қоректенеді және осы мақсатта түрлі жануарлардың бірігіп жем жеу топтарына қосылады. Австралиялық қызылқұйрық желкенқұс көбінесе ауада азықтанады, жем жеу кезінде сирек қонады. Одан да сирек жағдайларда, олар қоршаған ортаны бақылау үшін бес секундтан артық тұрады. Олар олжаны тапқаннан кейін, оны қуып жетеді, тығыз жапырақ арасында өте епті және маневрлі ұшу арқылы (ұшумен, тікелей қуумен немесе қанат қағу арқылы). Дегенмен, олар әртүрлі азықтандыру әдістерін қолдана алады, кейде жапырақтардан және (өте сирек) жерден, сондай-ақ құлаған қалдықтардан олжа жинайды. Басқа Rhipidura түрлерімен салыстырғанда олардың аяқтары ұзын, бұл оларға жерде де сергектікпен қозғалуға мүмкіндік береді.

Қауіп-қатерлер/тұрақтағы өмір сүру

Көптеген жұмыртқалар мен жас балапандар күдікті жыртқыш – ақ-қара қарғаға (Strepera graculina) құрбан болады.

Адамдармен қарым-қатынасы

Ормандардың кесілуі азық іздеу әдеттерін өзгертіп, орман төсегінен төменгі жапырақ қабатына ауысуына себеп болады. Дегенмен, олар бұзылмаған ормандарды артық жақсы көреді. Орман кесу көбею орталарын азайтады және фрагментация қаупін күшейтеді, әсіресе егер бұл ормандар көші-қон жолдарында орналасса.

Мәртебе

Австралиялық қызылқұйрық желбезек құстың таралу аймағы өте кең. Осы себепті, оның ареалы осал деп есептелуге жеткіліксіз (<20 000 км²). Популяция мөлшері толыққанды зерттелмегенімен, оның азайып бара жатқаны болжанып тұр, бірақ бұл азаю осал статусына түсіру үшін жеткілікті емес. Сондықтан, бұл түр IUCN классификациясы бойынша ең аз қызығушылық тудыратын түр болып саналады.