Кіріспе

Италиялық суретші Альберто Бурри (12 наурыз 1915 – 13 ақпан 1995) – итальяндық суретші, мүсінші, дәрігер және бейнелеу өнері шебері. Ол Еуропаның бейресми өнер қозғалысының материализмімен байланысты және өзінің стилін полиматериалист деп сипаттады. Ол Лусио Фонтананың кеңістік өнерімен байланыста болды және Антони Тапиеспен бірге Америка Құрама Штаттарындағы (Роберт Раушенберг) және Еуропадағы соғыстан кейінгі монтаждау өнерінің қайта жаңғыруына әсер етті.

Өмір

Америкалық ARTnews өнер журналында жарияланған «Артық бағаланған және төмен бағаланған» рубрикасында Альберто Бурридің есімі жиі айтылады. Мысалы, 2005 жылғы қаңтарда Carolyn Christov Bakargiev оны атап өткен. Егер 1950 жылдардағы журналдарға қарасаңыз, Бурри американдық абстрактілі экспрессионистермен бірге танымал болған, бірақ қандай да бір себеппен ол толыққанды ұмытылып кеткен. Бурри соғыстан кейінгі кезеңде өте маңызды тұлға және халықаралық деңгейде ықпалды болды. Егер Бурри болмаса, Испанияда Антони Тапиес пайда болмас еді деп ойлаймын. 1935 жылы Бурри Ареццодағы мемлекеттік гимназияда пансионда тұрып оқыды, ал мектептегі есептерде көрсетілгендей, ол Città di Castello жеке мектебінде классикалық білім алған. Солтүстік Африкадан оралғаннан кейін Бурри мен оның кіші інісі Витторио Перуджадағы медицина институтына түсті. Африкадағы тәжірибесінен кейін Бурри тропикалық аурулар саласында маманданғысы келді. Бурри 1940 жылы медицина институтын бітірді, ал сол жылдың 12 қазанында, Италияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін екі күн өткен соң, Итальяндық-Эфиопия соғысында ерікті болып қызмет еткендіктен әскери қызметке шақырылып, Ливияға жауынгерлік дәрігер ретінде жіберілді. Армияның деректеріне сәйкес, бұл бұйрықтан кейін 20 күн ішінде Бурри медициналық практикасын аяқтау және дәрігер дипломын алу үшін уақытша босатылды. Бурри өзін қоршаған өнер туындыларын түсіну үшін өнер тарихын оқығанын айтты. Ол сонымен қатар грек тілін меңгерді, кейіннен классикалық грек әдебиетін оқып, ләззат алды. 1943 жылдың 8 мамырында оның бөлімі Тунисте британдықтарға түсіп, кейін американдықтарға беріліп, Техас штатының Херефорд қаласындағы 3000-ға жуық итальяндық офицерлер орналасқан әскери тұтқын лагеріне ауыстырылды, онда ол сурет салуды бастады. 1946 жылы босатылғаннан кейін ол Римге көшіп, өзін толығымен сурет салуға арнады. Оның алғашқы жеке көрмесі 1947 жылы La Margherita галереясында өтті. Содан кейін ол Нью-Йорктегі Marlborough галереясында және Париждегі Galerie de France галереясында көрмелер ұйымдастырды. Медициналық практикамен айналысу мүмкіндігінен айырылған Бурриге YMCA қауымдастығының арқасында бос уақытын пайдалануға мүмкіндік туды. Лагерьде қол жетімді шектеулі материалдарды пайдаланып, ол 30 жасқа келгенде және ешқандай академиялық білімі болмаса да сурет салуға кірісті. Осы уақытта 1943 жылы орыс майданында оның кіші інісі Витторионың қаза болуы оған қатты әсер етті. Өзін әлемнен оқшаулап, қалың түсті бояулармен бейнелі суреттер салу арқылы ол медициналық мансабынан бас тартып, сурет салуға деген құштарлығын арттырды.

Абстракциядан затқа

Бюри 1946 жылғы 27 ақпанда Италияға оралғаннан кейін, оның шешімі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ауыр экономикалық дағдарыспен және ата-анасының наразылығымен бетке келіп соқты. Ол Римге анасының туысы, скрипкашы және композитор Аннибале Буччидің қонағы ретінде көшіп келді, ол оның суретшілік қызметін қолдады. Римде ол соғыстан кейін бейнелеу өнері үшін жаңа платформа құрып жатқан, бірақ өте белсенді сурет өнеріне арналған мекемелермен байланыс орнату мүмкіндігіне ие болды. Ол өте жабық суретші болып қалды, үздірімсіз жұмыс істеп, шығармашылықпен айналысты, бастапқыда Виа Маргуттадағы шағын студияда, бірақ жиі көшіп-қонып жүрді. Шындығында, 1954 жылы Бюридің студиясына келген американдық журналист Милтон Гендел кейіннен былай деп хабарлады: "Студия қалың қабырғалы, әктелген, таза және қарапайым; оның жұмысы – "қан мен ет", қызғылт түсті жыртылған мата, ол Бюридің соғыс кезінде басынан өткен жаралардың жазылуымен сабақтасқандай."

Бюридің алғашқы жекелеген бейнелі туындыларының көрмесі 1947 жылғы 10 шілдеде Римдегі La Margherita кітап дүкені-галереясында ақындар Леонардо Синискалли мен Либеро Де Либероның ұсынуымен өтті. Алайда, Бюридің көркемдік өнімі сол жылдың соңына дейін абстрактілі формаларға көшті, Жан Дюбуфет және Жоан Миро сияқты суретшілердің ықпалынан туындаған шағын форматтағы темпера қолданысы кеңінен таралды. Бюри 1948 жылдың қысында Парижге сапары барысында Мироның студиясына барды.

Тарс, Молдс, Құрбыс

Бюридің көркемдік зерттеулері қысқа мерзімде жеке басымен байланысты болды, 1948-1950 жылдар аралығында ол ыстық, құм, мырыш, пемза және алюминий ұнтағы сияқты қалыптан тыс, «әдетке сыймас» материалдарды, сондай-ақ поливинилхлорид желімін пайдаланумен тәжірибе жасауды бастады. Осы соңғы материал май бояуларымен бірдей мәнге ие болды. Бұл көркемдік өзгеріс кезінде суретші итальяндық абстрактты өнердің маңызды тұлғасы Энрико Прамполинидің аралас техникадағы абстракциясына бейімділігін көрсетті. Дегенмен, Бюри «Catrami» (Тарлар) туындыларында бір қадам алға жылжып, тарды қарапайым коллаж материалы ретінде емес, әртүрлі жарық және тұманды қара түстер арқылы картинаның толық бейнесімен үйлесетін нағыз түс ретінде ұсынды. 1948 жылғы «Nero 1» (Қара 1) суретші үшін өзінің кескіндемесіндегі бастапқы кезең болды және оның өмірі бойы ақ және қызыл түстермен қатар, қара монохромды басымдыққа ие болуын қалыптастырды. «Muffe» (Қалыптар) сериясы қолданылған материалдардың табиғи реакциясын көрсетті, материяның тамшылар мен ұйымдар түрінде «өмірге келуіне» мүмкіндік берді, бұл нағыз қалыптың әсерін және сыртқы түрін қайталады. Осы кезеңдегі кейбір туындыларын «Gobbi» (Дөңгелектер) деп атады, онда Бюри картинаның кеңістіктік байланысына назар аударды, суретшінің арқа жағына орналастырылған ағаш бұтақтары екі өлшемділікті үш өлшемді кеңістікке қарай итермеледі, нәтижесінде жаңа шығарма туды. 1949 жылы сыншы Кристиан Зервос атақты «Cahiers d'art» журналында (бұған дейін өткен жылы Парижде көрмеге қойылған) «Catrame» суретін жариялады.

Саки және америкалықтар

1952 жылдан бастап Бюри Маршалл жоспары арқылы кеңінен таралған джут матасынан тікелей жасалған «Саки» (Sacchi) туындыларымен ерекше, жеке стильге қол жеткізді: түс дерлік жоғалып, беткі материалға орын берді, соның нәтижесінде сурет өзінің толық дербестігінде мазмұнымен үйлесті, себебі сурет беті мен оның пішіні арасында ешқандай айырмашылық қалмады. Аэроформалық тізімдер, кратерлер, жыртылулар, қабаттасқан түс қабаттары және әртүрлі формалар арқылы қол жеткізілген формальды көркемдік әсемдік пен кеңістіктік тепе-теңдік, Бюри өнерін сол дәуірдегі Action painting-ке тән импульсивтіліктерден ерекшелендірді, оның негізі – мұқият зерделеу және нақты есептеулер. Бюри осы ерекше элементтердің алғашқы үлгісін 1949 жылы SZ1 (Sacco di Zucchero 1 – «Қант қабы») деген аббревиатурасымен көрсетті: туындыдағы американдық тудың бөлігі поп-арттың кейіннен сол тақырыпты пайдалануын болжады. Алайда, Бюри жағдайында әлеуметтік немесе символдық мағынасы жоқ, суреттің формальды және түстік тепе-теңдігі ғана маңызды назар орталығы болды.

Цензура және табысы

Бюридің "Саки" туындылары көпшіліктің түсінігіне жете алмады, керісінше, өнер ұғымынан тым алыс деп есептелді. 1952 жылы, оның Венеция биенналесіне алғаш қатысқан жылы, "Ло Страппо" (Жыртық) және "Раттоппо" (Жамау) атты жұмыстары қабылданбады. 1959 жылы Италия Парламентінің мәселесі Римдегі Ұлттық заманауи өнер галереясынан суретшінің бір туындысын алып тастау туралы сұраныспен аяқталды. Осы оқиғадан кейін Суинимен өмір бойына созылған достық қарым-қатынас орнады, ол Бюридің өнерін американдық жетекші музейлерде белсенді түрде қолдады және 1955 жылы суретші туралы алғашқы монографияны жазды. Сол жылы Роберт Раушенберг суретшінің студиясына екі рет келді: екеуінің тілдерінің өзгешелігіне қарамастан, бір-бірімен тілдесе алмаса да, Раушенбергтің келуі оның "Комбиналды суреттерін" жасауға маңызды түрткіс болды. Бюридің АҚШ-пен байланысы американдық балет бишісі (Марта Грэмнің шәкірті) және хореограф Мисса Крейгпен (1928–2003) танысқанда нығайды, ол 1955 жылдың 15 мамырында Коннектикут штатының Вестпорт қаласында оған тұрмысқа шықты. Олар өмір бойы бірге қиындық пен қуанышты бастан кешірді.

Өрттің қабылдануы

Бірнеше шашыраңқы әрекеттерден кейін, 1953–54 жылдары Бурри қағаз бетінде шағын өртеулер арқылы отпен мұқият жоспарланған тәжірибелер жүргізді, олар Эмилио Вилланың өлеңдер жинағына иллюстрация ретінде пайдаланылды. Ақын суретшінің революциялық көркемдік потенциалын бірінші болып түсінгендердің бірі болды, ол туралы 1951 жылдан бері жазып, суретшінің кітаптарын жасауда оған көмектесті. Кейін ол 1955 жылғы "Civiltà delle Macchine" журналы үшін дайындалған репортажға байланысты мұнай алаңына бірге жасаған сапарды суретшінің отты қолдануға деген қызығушылығына зор әсер еткен деп еске алды.

Жанар көздер, ағаш, темір, пластмасса

Combustioni (жағылғыш) үшін қолданылған әдіс 1957 жыл шамасында қағаздан Legni (ағаш) материалына көшті, жұқа ағаш қабыршақтарын матаға және басқа да тіректерге бекітіп жасалды. Осы кезеңде Бюри элементтердің жалпы тепе-теңдігін қамтамасыз ету үшін металл парақтардан кесілген және оттықпен дәнекерленген Ferri (Темірлер) туындыларын жасаумен де айналысты. Бұл әдістің ең кең таралған қолданысы 60-шы жылдарда Plastiche (пластика) сериясында көрінді, сол кезде Италияда да Бюридің өнеріне сын көзбен қараушылар көбейді. Оттық тек сырттай ғана құрту құралы сияқты көрінеді. Шындығында, целлофанға, қара, қызыл немесе мөлдір пластикке, сондай-ақ ақ немесе қара фонға мөлдір пластик жапсырылған Bianchi Plastica (Ақ Пластик) сериясындағы кратерлер суретшінің демімен жеңіл бағытталды. Осылайша, мәселенің тепе-теңдігі тағы да бір рет көрсетілді, бір жағынан оттың кездейсоқтығына қарсы тұру арқылы, екінші жағынан Бюридің философиясына тән, кездейсоқтықты бақылауға талпыну арқылы.

Креттодан Cellotex-ке дейін

1963 жылдан бастап Бьюри мен оның әйелі қыстарын Лос-Анджелесте өткізе бастады. Суретші қаланың көркемдік ортасынан бірте-бірте алшақтап, өзінің туындыларына толыққанды назар аударды. Өлім сахарасы ұлттық паркіне үнемі қайта сапарлар жасағанда, суретші шөлдің табиғи жарықтарынан шабыт алды, бұл оны 1973 жылдан бастап Cretti (Жарақтар) туындыларын жасауға жетеледі, соның арқасында 1940 жылдардағы жұмыстарында қолданған жарық сызықтарын дамытты. Суретші каолин, шайыр және пигменттердің ерекше қоспасын қолданып, оның бетін пеште қыздырып кептірді. Бьюри PVA желімімен қыздыру процесін қажетті уақытта тоқтатып, осылайша түрлі деңгейдегі жарықтарды жасады, олар суретшінің химия саласындағы терең білімі арқасында әрқашан үйлесімді болды.

Гибеллинадағы Гранде Кретто

Бюри Кретти үшін қолданылатын әдісті, қара немесе ақ түсті, мүсіндік түрінде де, Калифорния университетінде (Лос-Анджелес) және Неапольде (Каподимонте мұражайы) Гранди Кретти (Үлкен жарықтар) пісірілген саз балшықтан жасалған (екісі де 49 x 16) және ең бастысы, 1968 жылғы жер сілкінісінен қираған ежелгі сицилиялық қалашықтың орнындағы Гибеллинадағы Кретто ди Бюридің кең цемент жабынында қайталады. 1984 жылы басталып, 1989 жылы тоқтатылған жұмыс, суретшінің туғанына 100 жыл толуына орай 2015 жылы аяқталды. Бұл – шамамен 85 000 шаршы метрді алып жатқан, жасалған ең ірі өнер туындыларының бірі. Оның ақ бетон жабыны қаланың үстінен жайылып, ескі көше жоспарын ұзын магистральдық жолдар мен дәліздерде қайталайды, олармен жүріп өтуге болады, осылайша қираған қаланы символдық түрде қайта тірілтеді.

Cellotex және суреттердің үлкен циклдері

Жетпісінші жылдары Бюридің өнері бірте-бірте кеңейіп, ал ретроспективалық көрмелер әлемді аралап өтті. 1977–78 жылдары АҚШ-ты кезіп, Нью-Йорктегі Соломон Р. Гуггенхайм мұражайында аяқталған үлкен жеке көрмесі – осының бір мысалы. 1979 жылғы "Саяхат" атты картиналар циклында Бюри өзінің шығармашылығының маңызды сәттерін он монументалды композиция арқылы қайта жасады. Осы кезеңде ең бағалы материал – Celotex (автор атына "l" әрпін қосты), ағаш қалдықтары мен жабысқыштардың өнеркәсіптік қоспасы, көбінесе жылу оқшаулағыш тақталар жасауға қолданылады. Осыған дейін суретші бұл материалды 1950 жылдардың басынан бері ацетат және акрил туындыларына негіз ретінде қолданған. Содан кейін Cellotex циклдік сериялар үшін пайдаланылды, олар үстем және айқын геометриялық құрылымда полиптих ретінде, өте жіңішке сызылған түстер арқылы немесе Орсанмичеле (1981) сияқты тегіс және кедір-бұдыр бөліктердің үйлесімді орналасуы арқылы, немесе қара монохром түрлерінде – Annottarsi (Up to Nite, 1985), сондай-ақ көп түсті формаларда – Sestante (Sextant, 1983) немесе Равенна мозаикасының алтынына арналған құрмет ретінде оның соңғы Nero e Oro (Қара және алтын) сериясында қолданылды.

Мүсін және сахналық дизайн

Бюридің барлық көркем туындылары автордың пікірінше, форма мен кеңістіктің ажырамас бірлігі ретінде қалыптасқан, бұл суреттерінде де, мүсіндерінде де осылай көрінеді. Мысалы, архивольт мотивін қарастырайық, ол суретте қарапайым түрінде, ал «Театро Скультура» сияқты темір мүсіндерде перспективада бейнеленген. Бұл мүсін 1984 жылғы Венеция биенналесінде көрсетілген. Сонымен қатар, 1972 жылғы «Ogive» керамикалық сериясында да осы мотив кездеседі. Бюридің мүсіндік жұмыстары мен суреттерінің тығыз байланысы Лос-Анджелес UCLA және Неаполь Capodimonte мұражайларындағы «Grandi Cretti» (ұзақ жылдар бойы серіктес болған керамист Массимо Балделлидің көмегімен) немесе 1980 жылы суретші мен Джозеф Бойс кездескен кезде Перуджада қойылған «Grande Ferro» (Үлкен темір) мүсіндерінде де көрінеді. Гибеллинадағы «Үлкен Кретто» жер өнеріне толыққанды жатпаса да, архитектура, мүсін және кеңістіктің элементтерін біріктіреді. Темірден жасалған басқа мүсіндер Città di Castello, Равенна, Celle (Пистоя), Перуджа және Милан мұражайларында тұрақты түрде сақталады, онда «Teatro Continuo» (Үздіксіз театр) айналмалы қанаттары нағыз сахналық кеңістік пен мүсін болып табылады, ал Сфорца сарайының паркі табиғи фон ретінде қолданылады.

Театрлық жиынтықтар

Театр Бюридің көркемдік туындыларында ерекше орын алды. Суретші жеке-жеке араласуларда проза, балет және опера салаларында да жұмыс істеген. 1963 жылы Бюри Миландың Ла Скаласында Мортон Гулдтың "Рухани әндер" балеті үшін декорациялар жасады. Суретшінің "Пластикалары" 1969 жылы Сан-Миниатода (Пиза) қойылған Игнацио Силоне пьесасының және 1975 жылы Туриндегі Реджио театрында орындалған "Тристан мен Изольда" сахналық бейімдеуі сияқты туындылардың драмалық күшін күшейтті. 1973 жылы Бюри әйелі Минса Крейг жасаған "Ноябрь қадамдары" балеті үшін декорациялар мен костюмдерді жобалады, ал музыкасын Тору Такемицу жазды. Балет, Креттилердің қалай пайда болғанын көрсететін фильм фрагменті арқылы, бейнелеу өнерінің ерте мысалымен байланысты болды.

Графикалық жұмыстар

Бюри графиканы ешқашан сурет салудан екінші дәрежелі деп санамаған. Ол 1965 жылы жасалған «Combustioni» басылымындағы жаңа баспа техникаларын тәжірибелеуге белсенді қатысты – онда Вальтер мен Элеонора Росси жұбайлар қағаздағы өртеу әсерін мінсіз бейнеледі – немесе сол баспашылармен бірге 1971 жылғы «Cretti» тесік қуыстарын жасады. Бюридің ескі досы және серігі Нуволоның көмегімен жасалған «Sestante» (1987–89) жібек баспасынан бастап, Лос-Анджелестегі Mixografia баспа шеберханасында мармар шаңы мен құмды қолданып, нақты текстуралық және үш өлшемді әсерлермен баспа бетін жасаған «Mixoblack» (1988) сериясы дағы инновациялық жетістіктерді көруге болады. Қызықты факті, Бюри 1973 жылы Accademia dei Lincei сыйлаған «Feltrinelli» графика сыйлығының ақшасын Сан-Кресентиноның шағын шіркеуіндегі Лука Синьореллидің фрескаларын қалпына келтіруге жұмсады; бұл Бюридің Ситта ди Кастеллодағы шағын үйінен небары бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан және оның өнеріндегі модернизм мен заманауи өнердің жақындығын көрсетеді.

Мұра

Альберто Бурри 1995 жылғы 13 ақпанда Ниццада, Францияның Ривьерасында, өмір сүруге ыңғайлы болғандықтан және өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Өмірінің соңында суретшіге Құрмет легионы мен Италия Республикасының Еңбегі үшін ордені табысталды, сондай-ақ Америка өнер және әдебиет академиясының құрметті мүшесі атанды. Оның «Алтын және қара» графикалық сериясы суретшінің өзге де туындыларымен бірге 1994 жылы Флоренциядағы Уффици галереясына сыйға берілді, сол кезде ол «қазіргі заманғы» суретшіден гөрі «классикалық» суретші деп есептеле бастады. Альберто Бурридің өнері Лусио Фонтана мен Джорджио Морандиден бастап Янис Кунеллис, Микеланджело Пистолетто және Ансельм Кифер сияқты көптеген заманауи суретші әріптестерінің қызығушылығын тудырды, олар Бурридің ұлылығын және кейбір жағдайларда оның ықпалын қайта-қайта мойындады.

Қор мен мұражайлар

Суретшінің өсиеттеріне сәйкес, Бурридің өзінің туындыларына авторлық құқық беру мақсатында 1978 жылы Читта-ди-Кастелло қаласында Palazzo Albizzini қоры құрылды. 1981 жылы ашылған алғашқы музейлік жиынтық Альбиццини Ренессанс үйінің ішінде орналасқан. 15 ғасырлық ақсүйектер үйі, Рафаэльдің «Күйеу жігіттің құдайы» картинасының демеушілеріне тиесілі болған, архитекторлар Альберто Занматти мен Тициано Сартеанези Бурридің жеке жоспарларына сәйкес қайта жаңартылды. Екінші жиынтық – Читта-ди-Кастелло қаласының бұрынғы темекі кептіру шеберханалары, 1960 жылдары біртіндеп тасталып, 1990 жылы ашылған, 11 500 шаршы метр аумақты қамтитын индустриалдық құрылым. Қазіргі таңда, құрылымда суретшінің ірі кескіндеме циклдерінің толық жиынтығы, монументалды мүсіндер және 2017 жылдың наурыз айынан бастап суретшінің барлық графикалық туындылары қойылған. 1963 жылғы монографиясында Чезаре Бранди Бурри кескіндемесінің мәнділігін, декоративтік бөлшектерден және тарихи авангардтың (мысалы, футуризм) науқандарынан бас тартуын атап өтті, сонымен қатар «бейнеленбеген кескіндеме» тұжырымы арқылы жаңа тәсілді қолдады. Ал Энрико Криспольти Бурридің материалды қолдануын экзистенциалдық тұрғыдан қарастырды – Джеймс Джонсон Суини де Бурри туралы алғашқы монографиясында (1955 ж.) осыған ұқсас пікір білдірген, соғыстан кейінгі белгілі бір этикалық құлдырауға сын бағыттады. Пьер Рестани оны минимализм тарихындағы «ерекше жағдай» деп санады, оның «монументалды шеттеуші және гениалды алғыкөруші» болғанын айтты. Маурицио Кальвези жылдар бойы психоаналитикалық тұрғыдан қарастырып, оның өнерінде «этикалық құндылықтарды» тапты, сонымен қатар Бурридің туған жерінің Ренессанс дәуіріндегі тамырларын анықтады: Пьеро делла Франческа Бурриге кеңістік пен салтанаттылық сезімін сыйлаған, ал суретші осы сезімді күйдірілген ағаштарға немесе тозған қаптарға көшірген. Соңғы кезде Бурридің орны 2015 жылғы ірі ретроспективті көрмесі «Альберто Бурри: Кескіндеменің травмасы» (Emily Braun, Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы) және 2016 жылғы ұжымдық көрмесі «Burri Lo spazio di Materia tra Europa e USA» (қазіргі қор төрағасы Бруно Кораның редакциясымен) арқасында қайта бағаланды, бұл Бурридің дәстүрлі батыс кескіндемесіндегі және қазіргі заманғы коллаждағы радикалды өзгерістерді алға шығарды, сонымен қатар классикалық кескіндеменің формалды тепе-теңдігін «психологиялық» тұрғыдан жаңартуына назар аударды. Көптеген тарихи тұжырымдамалардың арасында Джулио Карло Арганның 1960 жылғы Венеция биенналесінің каталогында жазылған пікірі ерекше көзге түседі: «Бурри үшін Trompe l'œil-дің кері нұсқасы туралы айту керек, өйткені бұл шындықты бейнелеу үшін сурет салу емес, сурет салуды бейнелеу үшін шындық».

Көрмелер

Бюридің мансабы 1947 жылы Римде Ирэн Бринге тиесілі «La Margherita» кітап дүкенінде алғашқы жеке көрмесімен басталды. Брин және оның күйеуі Гасперо дель Корсо соғыстан кейінгі Римде ашылған алғашқы өнер галереясы – «Обелиско» галереясын құрды. Онда ол келесі жылы алғашқы абстрактілі туындыларын ұсынды. 1952 жылы ақын Эмилио Вилла «Origine Foundation»-да Бурридің Сакимен алғашқы көрмесін ұсынды, бұл оның өсіп келе жатқан шығармашылығының куәсі болды. «Ferri (Irons)» Миландағы «Galleria Blu»-да өтті. 1953 жылдан бастап Бурри АҚШ-та, «Allan Frumkin Gallery» (Чикаго), «Stable Gallery» және Нью-Йорктегі «Martha Jackson Gallery» галереяларында туындыларын тұрақты түрде көрмеге қойып отырды. Сол жылы Гуггенхайм мұражайының директоры және кураторы Джеймс Джонсон Суини Бурриді «Жас еуропалық суретшілер: Таңдау» көрмесіне қосып, оның туындыларын халықаралық қауымдастықтың назарына жеткізді. Бурридің Венеция биенналесімен қарым-қатынасы 1960 жылы өзгере бастады, ол Джулио Карло Арганнан алғашқы жеке орын алды. 1962 жылы Чезаре Бранди Римдегі «Marlborough Fine Art» галереясында «Plastike» туындыларын ұсынды. Осы кезеңде және келесі онжылдықта алғашқы антологиялық ретроспективалар өтті, соның ішінде Париждегі Ұлттық өнер мұражайындағы жеке көрме (1972), Ассизидің Франциск қасиетті монастырындағы көрме (1975) және Лос-Анджелестегі UCLA Фредерик С. Уайт галереясынан басталып, Сан-Антониодағы (Техас) «Marion Koogler McNay Art Institute» арқылы өтіп, 1978 жылы Соломон Р. Гуггенхайм мұражайында аяқталған үлкен көшпелі көрме. 1979 жылдан бастап Бурридің барлық келесі туындылары Целотекстегі суреттердің үлкен циклдерімен басылды, олар соборлар сияқты кеңістіктерге (мысалы, 1981 жылы Флоренциядағы «Gli Orti» циклі) немесе бұрынғы өнеркәсіптік кешендерге, Венециядағы Giudecca аралындағы кеме жасаушылық шеберханаларына арналған, онда ол «Sestante» хроматикалық сериясын ұсынды. 1994 жылы Бурри Джулиано Серфафини ұйымдастырған көрме үшін «Бюри – Афина полиптихы» атты циклді ұсынды, ол Ұлттық галереяда (Афина) және 1995 жылы Мадридтегі Италия мәдениет институтында көрсетілді. 1996 жылы Палаццо-делле-Эспозициониде (Рим) өткен антологиялық көрме сәтті түрде Lenbachhaus (Мюнхен) және Брюссельдегі Көркем өнер орталығында қайталанды. 2015–16 жылдары Нью-Йорктегі Соломон Р. Гуггенхайм мұражайында (кейіннен 2016 жылы Дюссельдорфтың Нордрайн-Вестфалендегі «Kunstsammlung Nordrhein Westfalen» галереясында) Эмили Браун ұйымдастырған «Сызбалау травмасы» атты ірі ретроспективті көрме суретшінің өнеріне халықаралық деңгейде көп назар аударды. Альберто Бурридің туғанына 100 жыл толуына орай Бруно Кораның «Бурри Lo spazio di materia tra Europa e USA» атты көрмесі ХХ ғасыр материалдық өнерінің эпигондарын салыстырды. Көрме Città di Castello қаласында, 2017 жылдан бері суретшінің графикалық коллекциясын қамтитын бұрынғы темекі кептіретін сарайлардың көрмелер кеңістігінде өтті.

Өнер нарығы

Италияның солтүстігіндегі жеке коллекциядан алынған туындыларды Лондондағы Sotheby’s аукционында Бурридің «Combustione legno» (1957) шығармасы 2011 жылы 3,2 миллионға сатылды. 2014 жылдың 11 ақпанында Christie’s аукционында «Combustione Plastica» туындысымен суретшінің жаңа рекорды орнатылды, ол £4,674,500-ға (баға диапазоны £600,000-ден £800,000-ға дейін) сатылды. (Арт жағында қолтаңбасы мен жазылған жылы бар) пластик, акрил және күйдіру техникасында жасалған (4 фут х 5 фут) бұл туынды 1960 және 1961 жылдар аралығында жасалған. Суретшінің рекорды 2016 жылы Лондонда қайта жаңартылды, Sotheby’s аукционында 1959 жылғы «Sacco e Rosso» туындысына арналған кештің барысында бұл туынды 9 миллион фунт стерлингтен астам бағаға сатылып, бұрынғы рекордты екі есеге арттырды.

Құрметтеулер

Альберто Бурридің өнері көптеген итальяндық режиссерлерге, соның ішінде Микеланджело Антониониге әсер етті, ол 1964 жылғы "Қызыл шөл" фильміне суретшінің материалдық зерттеулерінен шабыттанды. Композитор Сальваторе Скаррино 1995 жылы суретшінің қазасына орай құрмет көрсету үшін шығарма жазды, оны Città di Castello-ның Festival delle Nazioni фестивалі тапсырыс еткен. Сол фестиваль үшін бұрынғы темекі кептіру қоймалары 2002 жылы Элвин Курранның композициясы үшін аламатқа айналды. Гибеллинадағы Үлкен Кретто бірнеше рет Orestiadi фестивалі үшін де, 2015 жылы суретшілер Джанкарло Нери мен Роберт Дель Наханың (Massive Attack) қойылымы үшін де декорация ретінде пайдаланылды. 1973 жылғы "Ноябрь қадамдары" балеті, Бурридің декорациялары мен костюмдерімен, 2015 жылы Нью-Йорктегі Гуггенхайм мұражайында қайта қойылды. 2016 жылы хореограф Вирджилио Сиени Умбрия шеберінен шабыттанған Quintetti sul Nero атты туындысын жасады. 2017 жылы Джон Денсмор (The Doors) Лос-Анджелестегі UCLA-да "Burri Prometheia" шарасы барысында Grande Nero Cretto (Large Black Crack) алдында өнер көрсетті. Модельерлер жылдар бойы Бурриден шабыттанды, Роберто Капуччиден бастап, оның 1969 жылғы "Omaggio a Burri" киім үлгісі Кретти эффектін қайта жасайтын асимметриялық ерекшеліктерімен, Лора Биагиоттиге дейін (соңғы) 2017 жылғы коллекциясы үшін шабыттанды. 1987 жылы Бурри 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатының ресми плакаттарын жасады. Umbria Jazz Festival 2015 жылғы плакат үшін Sestante сериясын пайдаланды, бұл суретшінің туғанына 100 жыл толуын мерекеледі.