Кіріспе

1957 жылы Дмитрий Шостаковичтің фортепиано концерті.

Дмитрий Шостаковичтің F мажордағы, Op. 102 нөміріндегі екінші фортепиано концерті 1957 жылы ұлы Максимнің 19 жасқа толуына арналып жазылған. Максим бұл туынды Мәскеу консерваториясындағы бітіру концертінде тұңғыш рет орындады. Онда Шостаковичтің "Екі фортепианоға арналған концертиносына" ұқсас көптеген элементтер бар: екі шығарма да жас пианистердің қабілеттерін дамытуға көмектесу үшін жазылған. Бұл Шостаковичтің көптеген туындыларына қарағанда ерекше қуанышпен толған шығарма.

Аспаптар

Бұл шығарма соло фортепиано, екі флейта, пикколо, екі гобой, екі кларнет, екі фагот, төрт валторна, тимпани, барабан және скрипкалар тобына арналған.

Қабылдау

1957 жылдың ақпан айының ортасында Эдисон Денисовке жазған хатында композитордың өзі бұл туындының "ешқандай көркемдік құндылығы жоқ" деп жазды. Шостаковичтің өзі туындыны сынай отырып, болашақ сын-ескертпеуді көздеген болуы мүмкін (ол бірнеше рет ресми айыптарға ұшырағандықтан), және бұл пікір шынтуатында әжуалықпен айтылған десе де болады. 1957 жылдың сәуір айында ол ұлымен бірге Мәдениет министрлігі үшін екі фортепианоға арналған нұсқасын орындады, ал кейін Мәскеу консерваториясында көпшілық алғаш рет тыңдады. Бұл концерт сырттай қарағанда қарапайым болғанымен, көпшілік оны әрқашан жылы лебізбен қабылдады, және ол Шостаковичтің ең танымал шығармаларының бірі саналады. 2017 жылы концерт Classic FM Даңқ залында 19-шы орынды иеленді. 2024 жылы ол тоғызыншы орынға көтерілді.

Жазбалар

Композитор концерті сынағанына қарамастан, оны бірнеше рет өзі орындап, алғашқы концертімен бірге жазбаға түсірді. Екеуі де қазіргі жазбаларда сирек кездесетін жылдам темпте орындалады. Үшінші жазбада Шостаковичтің орындауындағы кейбір үзінділернің толыққанды еместігін естуге болады, бұл оның қолдарының нашарлап бара жатқанының белгісі еді. Екінші бөлімді жазғанда Шостакович партитурада жазылмаған кейбір үзінділерде шамалы өзгерістер енгізеді. Мысалы, 33-тактіде Шостакович қайталайтын аккордты 34-тактінің бірінші уақытынан бастап, партитурада біріктірілген нота ретінде жазылған. Максимнің ұлы, Дмитрий Максимович Шостакович та осы туындыны жазды, оның әкесі "I Musici de Montreal" оркестріне дирижерлік етті. Кіші Дмитрий әкесінің темпі мен фразировкасына ұқсас ойнайды. Басқа жазбалардың ішінде Леонард Бернштейннің Columbia Records үшін солист және дирижер ретіндегі, Марк Андре Хамелиннің Hyperion Records үшін, ал Дмитрий Алексеевтің Jerzy Maksymiuk жетекшілік еткен Англия камералық оркестрімен жасаған жазбалары бар. Сондай-ақ, Мариинский оркестрінің солист Денис Мацуев пен дирижер Валерий Гергиевпен жазған осы концерттің жазбасы да бар.

Балет

Концерт екі түрлі балетте қолданылады. Кеннет Макмилланның «Концерті» 1966 жылғы 30 қарашада Берлиндегі Deutsche Oper театрында тұңғыш рет қойылды, кейіннен Корольдік балеттің репертуарына енді. Алексей Ратманский Нью-Йорк Сити Балеті үшін «Концерт DSCH» балетын қойды және ол 2008 жылы тұңғыш рет көрсетілді.