Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1941 жылы Дмитрий Шостаковичтің симфониясы
1941 symphony by Dmitri Shostakovich
Дмитрий Шостаковичтің до мажордағы, Op. 60 нөміріндегі 7-ші симфониясы, «Ленинград» деп аталды, Ленинградта басталды, 1941 жылдың желтоқсанында Самара қаласында (содан кейін Куйбышев деп аталды) аяқталды және 1942 жылдың 5 наурызында осы қалада тұңғыш рет орындалды. Алғашында Ленинге арналған, кейіннен ол қоршаудағы Ленинград қаласының құрметіне ұсынылды, онда ол 1942 жылдың 9 тамызында, неміс әскерлерінің қоршауына бір жылға жуық уақыт өткенде, қиын жағдайда орындалды. Бұл орындалу қала бойынша және неміс әскерлеріне қарсылық пен төзімділік таныту үшін динамиктер арқылы таратылды. Композитордың Самарада партитураны микрофильмге түсіруі және Тегеран мен Каир арқылы Нью-Йоркке құпия жеткізілуінің арқасында «Ленинград» Кеңес Одағында да, Батыста да фашизм мен тоталитаризмге қарсы тұру символы ретінде кең танымал болды, Артуро Тосканини 1942 жылдың 19 шілдесінде эфирде орындады, ал Time журналы Шостаковичтің суретін мұқабасына шығарды. 1945 жылдан кейін бұл танымалдық азая бастады, бірақ бұл шығарма Екінші дүниежүзілік соғыста қаза болған 27 миллион кеңес халқының маңызды музыкалық естелігі ретінде саналады және ол Ленинград зиратында жиі орындалады, онда 900 күндік Ленинград қоршауының жарты миллион құрбаны жерленген.
Dmitri Shostakovich's Symphony No. 7 in C major, Op. 60, nicknamed the Leningrad, was begun in Leningrad, completed in the city of Samara (then known as Kuybyshev) in December 1941, and premiered in that city on March 5, 1942. At first dedicated to Lenin, it was eventually submitted in honor of the besieged city of Leningrad, where it was first played under dire circumstances on August 9, 1942, nearly a year into the siege by German forces. The performance was broadcast by loudspeaker throughout the city and to the German forces in a show of resilience and defiance. The Leningrad soon became popular in both the Soviet Union and the West as a symbol of resistance to fascism and totalitarianism, thanks in part to the composer's microfilming of the score in Samara and its clandestine delivery, via Tehran and Cairo, to New York, where Arturo Toscanini conducted a broadcast performance on July 19, 1942, and Time magazine placed Shostakovich on its cover. That popularity faded somewhat after 1945, but the work is still regarded as a major musical testament to the 27 million Soviet people who lost their lives in World War II, and it is often played at Leningrad Cemetery, where half a million victims of the 900 day Siege of Leningrad are buried.
Ұзындығы мен пішіні
Шостаковичтің ең ұзақ симфониясын орындауға әдетте шамамен 80 минут уақыт кетеді. Туындыда төрт бөлім бар. Шостакович бастапқыда оларға «Соғыс», «Еске түсу», «Дала кеңістігі» және «Жеңіс» деген аттар қойған, бірақ көп ұзамай олардан бас тартып, бөлімдерді тек темп көрсеткіштерімен қалдырды.
Shostakovich's longest symphony typically takes approximately 80 minutes to perform. The work has four movements. Shostakovich at first gave them titles—"War", "Reminiscence", "Home Expanses", and "Victory"—but he soon withdrew these and left the movements with their tempo markings alone.
I. Аллегретто
Бірінші бөлім өзгертілген соната түрінде және шамамен жарты сағатқа созылады; екі қарама-қарсы тақырып бар, бірақ даму жоқ, оның орнына "басып алу" тақырыбы келеді. Ол скрипкалар тобында октавалармен орындалған кең тақырыппен басталады, кейіннен оны ағаш аспаптар қайталайды. Бұдан кейін флейталар мен скрипкалар ойнайтын баяу бөлім "басып алу" маршына көшеді: 22 тактіден тұратын остинато тақырыбы, Равельдің "Болеро" туындысына ұқсайды. Тақырыптың он екінші қайталануының соңында, мыс аспаптар тақырыптың инверсияланған нұсқасын ұсынады, ол кульминацияға дейін дамытылады. Одан кейін баяу, екі бөлімді бөлім келеді, оның алғашқысы – соло кларнетпен басталатын фаготтың солосы; содан кейін скрипкалар орындаған ашылу тақырыбының жұмсақ қайталануы. Бөлімнің қысқа ко дасы "басып алу" тақырыбын қайталайды, оны соло труба мен соққы аспаптары орындайды.
The first movement is in modified sonata form and lasts for approximately half an hour; there are two contrasting subjects, but no development, which is replaced by the "invasion" theme. It begins with a broad theme played by the strings in octaves, which is later echoed by the woodwinds. This is followed by a slower section played by flutes and strings, which segues into the "invasion" march: a 22 measure ostinato theme that resembles Ravel's Boléro. At the end of the twelfth statement of the theme, the brass present an inverted version of the theme, which is developed into a climax. After this is a slower, two part section follows, with a bassoon solo introduced by a solo clarinet; then a soft recapitulation of the opening theme played by the strings. The movement's brief coda repeats the "invasion" theme, played by a solo trumpet and percussion.
II. Модерато (poco allegretto) (көпшілікке танымал)
Екінші бөлім симфонияның ең қысқа бөлімі. Шостакович оны шекерцо және лирикалық интермеццо деп атаған. Ол тыныш, ойыншыл күймен, скрипкалар тобында басталады. Бірнеше сәттен кейін, жалғыз гобой әуеннің жоғары вариациясын орындайды. Басқа да аспаптар өздерінің күйлерін бірнеше сәт бойы жалғастырады. Содан кейін, бөлімнің ортасында, ағаш аспаптар қарқынды, өткір күймен араласады, одан кейін домбыралар, сосын скрипкалар, қайтадан ағаш аспаптар қосылады. Бұл әрине жылдам, салтанатты өткелге алып келеді, ол тағы бір остинато, бірақ бірінші бөлімдегі басып кіру тақырыбынан өзгеше. Бөлімнің қалған үштен бірі екінші бөлімнің басына ұқсас.
The second movement is the symphony's shortest. Shostakovich referred to it as both a scherzo and a lyric intermezzo. It begins in the latter vein with a quiet, playful theme in the strings. Moments later, a solo oboe plays a high variation on the tune. Other instruments continue with tunes of their own for several moments. Then, in the middle of the movement, woodwinds interject with a brash, shrill theme, followed by brass, then strings, then woodwinds. This eventually leads to a quick, majestic passage that is another ostinato, but different from the invasion theme in the first movement. The remaining third of the movement is much like the beginning of the second movement.
III. Адагио
Үшінші бөлімнің құрылымы алдыңғы бөлімге ұқсас, баяу бастапқы тақырып, жылдам ортаңғы бөлім және бастапқы тақырыптың қайталануы бар. Ағаш аспаптары баяу, созылған ноталармен басталады, мұны горн күшейтеді. Бұл қарапайым тақырып аяқталады, одан кейін скрипкалар орындайтын мәлімдемелік тақырып келеді. Желді және қола аспаптар скрипка тақырыбын қайталайды, одан кейін скрипкалар оны тағы бір қысқаша өзгертеді. Бұл тікелей жылдам бөлімге өтеді. Скрипкалар бөлімнің бастапқы тақырыбымен қайта оралады. Бұл төменгі аспаптардағы остинатомен қабаттасқан, біршама қарбалас бөлімге ұласады. Бұл даму бөліміне алып келеді. Бөлім тез аяқталады, ағаш аспаптары бастапқы тақырыпты қайта әкеледі, ол басында болғандай, скрипкалармен қайталанады. Қозғалыстың соңғы үштен бірі осы сияқты жалғасады.
The third movement is structured similarly to its predecessor, with a slow initial theme, a faster middle section, and a recapitulation of the initial theme. Woodwinds begin with slow, sustained notes, accentuated by the horns. This simple theme cadences, and is followed by a declamatory theme played by violins. Winds and brass repeat the string theme, which the strings take over with another brief variation. This transitions directly into a faster passage. The violins return with the opening theme of the movement. This builds into a somewhat frantic passage underlaid by an ostinato in the lower strings. This leads into a loud development section. The passage ends quickly, with the woodwinds bringing back the original theme, again echoed by the strings, just as in the beginning. The final third of the movement continues in this vein.
IV. Аллегро нон-роспо
Финал саздардағы тыныш мелодиямен басталады. Жоғары сымдар жоғары ноталарды ұстап тұрады, ал ағаш аспаптары оларға қысқа ғана уақытқа қосылады. Төменгі сымдар кенеттен жылдам марш сияқты әуенді бастайды, оған скрипкалар мен оркестрдің қалған бөлігі жауап береді. Содан кейін жоғары сымдар орындайтын үш ноталық фигуралар келеді, виолончель мен контрабастардағы шлеп пиццикатомен күшейтілген. Одан кейін баяу және айқын акценттелген бөлім келеді, ол бұрынғы бөлімдердің тақырыптарынан дамыған бөлімге алып келеді. Ағаш аспаптары осы тақырыптардың бірін дамытады, ал скрипкалар екінші тақырыпты қабылдап, оны шыңына жеткізеді. Симфония До мажор тонында аяқталады.
The finale begins with a quiet melody in the strings. The high strings hold the high notes, and are joined briefly by woodwinds. The low strings suddenly begin a quick march like tune that is answered by violins and the rest of the orchestra. A transitional passage follows, with three note figures played by high strings, accented by slap pizzicati in the cellos and basses. A slower and sharply accented section follows, which leads to a development section, with themes from earlier movements. Woodwinds build on one of these until violins take over with another theme that builds to the climax. The symphony ends in the key of C major.
"Террор туралы музыка"
Шостакович симфонияны қашан бастағаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Ресми түрде, ол оны неміс басқындығына жауап ретінде жазған делінеді. Бірақ Ростислав Дубинский сияқты басқалар, оның бірінші бөлімін бір жыл бұрын аяқтағанын айтады. Соломон Волковтың «Куәлік» кітабында композиторға жатқызылған мәлімдемелерге сәйкес, ол симфонияны неміс шабуылынан бұрын жоспарлаған және бірінші бөлімнің «шабуыл тақырыбын» жазатын кезде «адамзаттың басқа жауы» туралы ойлаған. Кітапта, ол симфонияны Ленинградқа арнағанда, неміс қоршауындағы қаланы емес, «Сталиннің қиратқанын, ал Гитлердің аяқтағанын» ойда ұстағанын да айтқан. Ленинград симфониялық оркестрі 1941–1942 жылғы маусымда жетінші симфонияның премьерасын жариялады. Бұл хабарлама неміс басқындығынан бұрын жасалғаны «Куәліктегі» мәлімдемені қуаттай түседі. Шостакович өзі атаған «шығармашылық жоспарлар» туралы әңгімелеуді ұнатпады, жұмыстарын аяқтағаннан кейін жариялауды жөн көрді. Ол «Баяу ойлаймын, бірақ жылдам жазамын» деуге жақын болатын. Практикада бұл Шостакович әдетте жазып бастамас бұрын жұмысты толығымен ойлап шығарады дегенді білдіреді. Ленинград симфониясы композитордың келісімінсіз жариялама жасамас еді, сондықтан Шостакович сол кезде жетінші симфониясының мазмұны туралы нақты идеяға ие болған болуы мүмкін. Тағы бір маңызды куәгер – соғыстан бұрын Кеңес Одағының сыртқы істер министрі болған, кейін Сталиннің қызметтен босатқан Максим Литвиновтың келіні. Ол соғыс кезінде Шостаковичтің жеке үйінде жетінші симфонияны фортепианода орынын естіген. Қонақтар кейін музыканы талқылады:
There are conflicting accounts as to when Shostakovich began the symphony. Officially, he was said to have composed it in response to the German invasion. Others, such as Rostislav Dubinsky, say that he had already completed the first movement a year earlier. According to statements attributed to the composer in Solomon Volkov's Testimony, he had planned the symphony before the German attack and that he had "other enemies of humanity" in mind when he composed the "invasion theme" of the first movement. In the book, he is also reported to have said that in dedicating the symphony to Leningrad, he had in mind not the city under German siege, but "that Stalin destroyed and Hitler merely finished off." The Leningrad Symphony Orchestra announced the premiere of the Seventh Symphony for its 1941–1942 season. The fact this announcement was made before the German invasion would seem to confirm the statement in Testimony. Shostakovich did not like talking about what he called "creative plans," preferring to announce his works once they were completed. He did like to say, "I think slowly but I write fast." In practice this meant that Shostakovich usually had a work completed in his head before he began writing it down. The Leningrad Symphony would not have made its announcement without the composer's consent, so Shostakovich likely had a clear idea at that time of what his Seventh Symphony would portray. Another important witness was the daughter in law of Maxim Litvinov, the man who served as Soviet foreign minister before the war, then was dismissed by Stalin. She heard Shostakovich play the Seventh Symphony on the piano in a private home during the war. The guests later discussed the music:
Шостакович мұндай ойларды тек өте жақын достарының шеңберінде ғана айта алғанмен, ол Кеңес баспасөзіне жетінші симфонияның жасырын мақсаты туралы меңзеу жасаудан да тартынбады. Мысалы, ол бірінші бөлімнің «орталық бөлігі» журналистер әдетте бірінші болып сұрайтын «шабуыл бөлімі» емес екенін қатыстырып айтты. Керісінше, бөлімнің өзегі – шабуыл бөлімінен кейін келетін трагикалық музыка, композитор оны «аза тұру маршы немесе, дәлірек айтқанда, реквием» деп сипаттады. Ол әрі жалғастырды: «Реквиемнен кейін одан да қайғылы эпизод келеді. Мен осы музыканы қалай сипаттауды білмеймін. Бәлкім, ол ананың көз жасы немесе қайғы соншалықты зор болғандықтан, енді көз жасы қалмаған сезім шығар».
While Shostakovich could speak like this only in a very narrow circle of friends, it did not stop him from hinting to the Soviet Press about a hidden agenda for the Seventh Symphony. He insisted, for instance, that the "central place" of the first movement was not the "invasion section" (the part journalists usually asked about first). Rather, the movement's core was the tragic music which followed the invasion section, which the composer described as "a funeral march or, rather, a requiem." He continued, "After the requiem comes an even more tragic episode. I do not know how to characterize that music. Perhaps it is a mother's tears or even the feeling that the sorrow is so great that there are no more tears left."
"Қан үшін инквизиция"
Нацистердің шабуылы және одан кейінгі кеңестік цензураның жеңілдеуі Шостаковичке осы туындыны көптеген тыңлаушыларға арнап жазуға үміт сыйлады. Шостаковичтің жоспары – бір бөлімнен тұратын симфония, оның ішінде хор және реквием сияқты вокал солисіне арналған өлең, Дәуіт псалмдарынан алынған мәтінмен. Киелі кітапты жақсы білетін, оның жақын досы, сыншы Иван Солертинскийдің көмегімен ол 9-шы псалмнан үзінділер таңдады. Шостаковичтің ойында жеке адамның күйзелісі, Құдайдың әділдігімен кінәсіз қан төгілгені үшін жазалаумен (Жаңа корольдік нұсқасы, 12-аят) байланысты болды. Мұндай мәтіні бар туындыны неміс басқыншылығынан бұрын көпшілік алдында орындау мүмкін емес еді. Енді, кем дегенде теориялық тұрғыда, бұл орындауға болатын, себебі "қан" деген сөз ресми түрде Гитлерге қатысты қолданылатын. Сталин кеңес халқының патриоттық және діни сезімдерін оятқандықтан, билік православиелік тақырыптар мен бейнелерді бұрынғыдай баспады.
The Nazi attack and consequent relaxing of Soviet censorship gave Shostakovich the hope of writing the work for a mass audience. Shostakovich's plan was for a single movement symphony, including a chorus and a requiem like passage for a vocal soloist, with a text taken from the Psalms of David. With the help of his best friend, critic Ivan Sollertinsky, who was knowledgeable about the Bible, he selected excerpts from the Ninth Psalm. The idea of individual suffering became interwoven in Shostakovich's mind with the Lord God's vengeance for the taking of innocent blood (Verse 12, New King James Version). A public performance of a work with such a text would have been impossible before the German invasion. Now it was feasible, at least in theory, with the reference to "blood" applied at least officially to Hitler. With Stalin appealing to the Soviets' patriotic and religious sentiments, the authorities were no longer suppressing Orthodox themes or images.
"Шабуыл" тақырыбы
Шостакович композиция оқушыларына ойнаған тағы бір нәрсе – кейін «шабуыл» тақырыбы ретінде белгілі болған 12 вариация. Бұл тарихи тұрғыдан, әсіресе Батыста, басып кірген Вермахтты бейнелеу ретінде қабылданып, ресми бағдарламада осылай көрсетілген. Музыкатанушы Людмила Михеева (Иван Соллартинскийдің күйеу баласы) Шостаковичтің Германиямен соғыс басталғанға дейін оқушыларына осы тақырыпты және оның вариацияларын ойнағанын айтады. «Шабуыл» сөзін көптеген мақалалар мен шолуларда сыншылар қолданғанмен, Шостакович оны оқиғаны немесе тақырыпты сипаттау үшін ешқашан пайдаланған жоқ. «Мен әскери қимылдарды (ұшақтардың шуы, танктердің құлауы, артиллериялық оқтар) натуралистік тұрғыдан бейнелеуді мақсат етпедім. Мен «жауынгерлік музыка» деп аталатын шығарма жасамадым. Мен қайғылы оқиғалардың контекстін жеткізуді қаладым». «Шабуыл» тақырыбының өзі де, кемінде бастапқыда, қауіпті естілмейді. Оның соңғы бөлігінде Шостакович Франц Лехардың «Құмарлы жесір» опереттасынан Граф Данилоның «Da geh' ich zu Maxim» әнін келтіреді. «Құмарлы жесір» Гитлердің сүйікті опереттасы болған, бұл симфония туралы жазған советтік пропагандистерге тиімді болды. Бұл әннің нұсқасы Ресейде бұрыннан бар болған болуы мүмкін. «Максимді көруге барамын» деген сөздермен, ол композитордың ұлына Шостакович үйінде әзілде орындалған. Артур Лурие бұл тақырыпты «тривиальды, қасақана әуесқой мотив» деп атап, «Бұл күйді кез келген совет адамы көшеде ысқырыла алады» деп қосты. Дирижер Евгений Мравинский Луриеге қосылып, оны ақымақтық пен ескіліктің таралуының жалпыланған бейнесі деп сипаттады.
Something else Shostakovich played for his composition students were the 12 variations of what later became known as the "invasion" theme. This has been taken historically, especially in the West, as portraying the invading Wehrmacht, and was listed as such in the official program. According to musicologist Ludmila Mikheyeva (who is also Ivan Sollertinsky's daughter in law) maintains that Shostakovich played the theme and its variations for his students before the war with Germany began. While the word "invasion" was used by commentators in numerous articles and reviews, Shostakovich never used it to describe the episode or theme. "I did not set myself the goal of a naturalistic depiction of military action (the roar of planes, the crash of tanks, cannon fire). I did not compose so called battle music. I wanted to convey the context of grim events." Neither does the "invasion theme" itself sound threatening, at least at first. For its latter half, Shostakovich quotes Graf Danilo's entrance song, "Da geh' ich zu Maxim," from Franz Lehár's operetta The Merry Widow. The Merry Widow was also Hitler's favorite operetta, which played well with Soviet propagandists writing about the symphony. A version of this song may have already existed in Russia. Set to the words, "I'll go and see Maxim," it was reportedly sung jokingly in the Shostakovich household to the composer's son. Arthur Lourié called the theme a "trite, intentionally silly motif," adding, "This tune can be whistled by any Soviet man on the street. " Conductor Yevgeny Mravinsky echoed Lourié when he called it a generalized image of spreading stupidity and triteness.
Келіспеушіліктер шешілмеген
Симфониялық реквиемді аяқтауды жоспарлағаннан екі апта бұрын Шостакович Ленинград филармониясымен эвакуацияланып жатқан Соллертинскийге осы уақытқа дейін аяқтаған бөлімдерін орындап берді. Музыканы ойнаған кезде Шостакович өзінің жазғандарының жеке жұмыс емес, керісінше, әлдеқайда үлкен туындының бастамасы екенін түсінді, себебі симфониялық реквиемдегі кернеулер шешілмеген болатын. Олардың пікірлері оны сол түні Адажио жұмысын бастауға ынталандырды. Ол бұл бөлімін 29 қыркүйекте қалада аяқтады. 1941 жылдың 1 қазанында Шостакович пен оның отбасы Мәскеуге эвакуацияланды. 22 қазанда олар Куйбышевке (қазіргі Самара) көшіп барды, онда симфония толығымен аяқталды.
Two weeks before he planned to complete the symphony requiem, Shostakovich played what he had finished to date for Sollertinsky, who was being evacuated with the Leningrad Philharmonic. While playing the music, Shostakovich realized that what he had written was not a complete work in itself but actually the beginning of something much larger, since the tensions brought up in the symphony requiem had not been resolved. Their reaction encouraged him to start that night on the Adagio. He completed this movement on 29 September in the city. Shostakovich and his family were then evacuated to Moscow on 1 October 1941. They moved to Kuybyshev (now Samara) on 22 October, where the symphony was finally completed.
Премьералар
Әлемдік премьерасы 1942 жылдың 5 наурызында Куйбышев қаласында өтті. Самуил Самосуд жетекшілік еткен Большой театр оркестрі бүкіл Кеңес Одағына, кейін Батыс елдеріне таратылған құлшынысқа толы орындауды ұсынды. Мәскеудегі премьера 1942 жылдың 29 наурызында Одақтар үйінің бағаналы залында Болшой оркестрі мен Бүкіл Одақ радио оркестрінің біріккен құрамымен өтті. Микрофильмде сақталған ноталар Тегеранға жеткізіліп, 1942 жылдың сәуірінде Батысқа жіберілді. Симфонияның Еуропадағы тұңғыш орындалуы 1942 жылдың 22 маусымында Лондонда сэр Генри Дж. Вуд пен Лондон филармониялық оркестрінің орындауында, ал Royal Albert Hall-да Proms концертінде болды. Солтүстік Америкадағы премьера 1942 жылдың 19 шілдесінде Нью-Йоркте Артуро Тосканини жетекшілік еткен NBC симфониялық оркестрінің орындауында өтті, бұл концерт NBC радио желісі арқылы бүкіл елге таратылды. Бұл орындау 1967 жылы RCA Victor компаниясымен LP форматында жарық көрді. Ленинградтағы премьераға дейін көп жұмыс істеу қажет еді. Карл Элиасберг басқарған Ленинград радио оркестрі – қалған жалғыз симфониялық ұжым еді. Оркестр мүшелері қиын жағдайдан аман қалғанмен, музыкалық орындаулар мен хабар тарату тоқтатылған еді. Партия басшылары музыканы басымдыққа жатқызбады. Саяси үндеулер эфир уақытының көп бөлігін алып, тіпті агитаторлардың жетіспеуінен сағаттап үнсіздік орнады. Нацистермен қоршалған Ленинград қаласының өзі – азапқа толы тозаққа айналды, куәгерлердің айтуынша, адамдар суықтан және аштықтан есік алдында, баспалдақтарда қайтыс тапқан. "Олар сол жерде жатты, себебі адамдар оларды сонда тастап кетті, жаңа туған нәрестелерді тастағандай. Таңертең үй күзетушілері оларды қоқыс сияқты сыпырып алып кетті. Қоштасу рәсімдері, қабірлер, табыттар ұмытылған. Бұл – басқаруға келмейтін өлімнің ағыны еді. Тіпті отбасылар, тұтас пәтерлер, олардың тұрғындарымен бірге жоғалып кетті. Үйлер, көшелер, аудандар жойылды". Симфония орындалуына дейін музыкалық хабар таратуға қатысты ресми шектеулер алынуы керек еді. Бұл партиялық биліктің толыққанды бетбұрысымен тез арада іске асырылды. Келесі қадам – оркестрді қайта құру болды. Қолда бар мүшелердің саны тек 15-ке жететін, ал қалғандары аштықтан қайтыс болған немесе жаумен күресуге кеткен еді. Ленинградтың барлық музыканттарын Радио комитетіне тіркелуге шақыратын плакаттар ілінді. Сондай-ақ, қатыса алмаған музыканттарды іздеу жұмыстары жүргізілді. "Құдай-ау, олардың көбі қаншалықты әлсіз еді", – деп еске алды шараны ұйымдастырушылардың бірі. "Біз оларды қараңғы пәтерлерінен іздеп табуды бастағанда, олардың жандануына куә болдық. Олар концерттік киімдерін, скрипкаларын, виолончельдерін және флейталарын алып шықты, ал студияның мұздай қапталған шатыры астында репетиция басталғанда, біз көздерімізден жас шығардық". Оркестр музыканттарына қосымша азық-түлік берілді. Репетиция кезінде кейбір музыканттар наразылық білдірді, күш-қуатын қиын әрі түсініксіз туындыға жұмсауды қаламады. Элиасберг наразылық білдірушілерге қосымша азық-түлікті бермейтінін мәлімдеп, оларды үнсіздікке мәжбүрледі. Концерт 1942 жылдың 9 тамызында өтті. Бұл күнді қасақана таңдаған болса да, Гитлер Ленинградтың құлауын мерекелеу үшін Астория қонақ үйінде салтанатты кеш өткізуді жоспарлаған еді. Дауыстау құралдары арқылы концерт бүкіл қалаға, сондай-ақ неміс әскерлеріне психологиялық соғыс ретінде таратылды. Жауға үш мың жоғары калибрлі снарядтар лақтырылды. Симфония Германияда соғыстан кейін ғана тұңғыш рет орындалды. Ол 1946 жылдың 22 желтоқсанында Берлинде Сержиу Целибидаше жетекшілік еткен Берлин филармониясының орындауында болды.
The world première was held in Kuybyshev on 5 March 1942. The Bolshoi Theatre Orchestra, conducted by Samuil Samosud, gave a rousing performance that was broadcast across the Soviet Union and later in the West as well. The Moscow première took place on 29 March 1942 in the Columned Hall of the House of Unions, by a joined orchestra of the Bolshoi Orchestra and the All Union Radio Orchestra. The microfilmed score was flown to Tehran and travelled to the West in April 1942. The symphony received its broadcast première in Europe by Sir Henry J. Wood and the London Philharmonic Orchestra on 22 June 1942 in London, and concert première at a Proms concert at the Royal Albert Hall. The première in North America took place in New York City on 19 July 1942, by the NBC Symphony Orchestra under Arturo Toscanini in a concert broadcast nationwide on the NBC radio network. This performance was originally released on LP by RCA Victor in 1967. Much had to be done before the Leningrad première could take place. The Leningrad Radio Orchestra under Karl Eliasberg was the only remaining symphonic ensemble. The orchestra had survived—barely—but it had not been playing and musical broadcasts had ceased. Music was not considered a priority by Party officials. Political appeals took a significant part of the broadcast time. Even then, there were hours of silence because of the lack of agitators. As for the city itself, Leningrad surrounded by the Nazis had become a living hell, with eyewitness reports of people who had died of cold and starvation lying in doorways in stairwells. "They lay there because people dropped them there, the way newborn infants used to be left. Janitors swept them away in the morning like rubbish. Funerals, graves, coffins were long forgotten. It was a flood of death that could not be managed. Entire families vanished, entire apartments with their collective families. Houses, streets and neighborhoods vanished." The official hiatus on musical broadcasts had to end before the symphony could be performed. This happened quickly, with a complete about face by Party authorities. Next was reforming the orchestra. Only 15 members were still available; the others had either starved to death or left to fight the enemy. Posters went up, requesting all Leningrad musicians to report to the Radio Committee. Efforts were also made to seek out those musicians who could not come. "My God, how thin many of them were," one of the organizers of the performance remembered. "How those people livened up when we started to ferret them out of their dark apartments. We were moved to tears when they brought out their concert clothes, their violins and cellos and flutes, and rehearsals began under the icy canopy of the studio." Orchestral players were given additional rations. At rehearsal, some musicians protested, not wanting to waste their little strength on an intricate and not very accessible work. Eliasberg threatened to hold back the additional rations, quelling any dissent. The concert was given on 9 August 1942. Whether this date was chosen intentionally, it was the day Hitler had chosen previously to celebrate the fall of Leningrad with a lavish banquet at the Astoria Hotel. Loudspeakers broadcast the performance throughout the city as well as to the German forces in a move of psychological warfare. Three thousand high caliber shells were lobbed onto the enemy. The symphony was not premiered in Germany until after the war. It took place in Berlin on 22 December 1946, with Sergiu Celibidache conducting the Berlin Philharmonic.
Кеңес Одағында
Жетінші симфонияның алғашқы тыңдалымдарында тыңдаушылардың көпшілігі жылап жіберді. Шостакович осы туынды достарына фортепианода орындаған кезде де осылай болды. Бірінші бөлімнің реквием бөлімдері, оның Бесінші симфониясының Ларгосы сияқты, ерекше әсер қалдырды. Кейбір ғалымдар Шостакович Бесіншідегідей, осы симфония арқылы тыңдаушыларына Ұлы тазалау кезеңінде жасырын қалған және жылдар бойы жиналған ойлар мен азабын білдіру мүмкіндігін берді деп санайды. Бұрын жасырын болған бұл сезімдердің осындай күшпен және құштарлықпен жеткізілуі Жетінші симфонияны маңызды қоғамдық оқиғаға айналдырды. Бесінші симфонияның тағдырында маңызды рөл атқарған Алексей Толстой, Жетінші симфонияға болған спонтанды реакцияның маңыздылығын бірінші болып атап өтті. Оркестрлік репетицияны тыңдағаннан кейін Толстой "Правда" газетіне осы туынды туралы өте жағымды рецензия жазды. Толстойдың әрекеттері Жетінші симфонияның өмірінде шешуші роль атқарды. Толстойдың Жетінші симфонияға берген интерпретациясы, шын мәнінде, Сталиннің ұлтшылдық пен патриотизмді қолдауымен үйлесті. Бірақ, ең бастысы, АҚШ пен Ұлыбританияның көмегі болмағанда, Кеңес Одағы нацистік Германияны жеңе алмас еді. Батыс баспасөзінде кеңестік режим жақында ғана дінсіз жаулар мен варварлар ретінде бейнеленген болатын. Енді американдықтар мен британдықтар Кеңес Одағы олардың бағалайтын құндылықтарын фашизмнен қорғауға көмектесіп жатыр дегенге сендіру қажет болды, осылайша Кеңес Одағы олардың қолдауын жалғастыра берді.
At the first hearings of the Seventh, most listeners wept. This was true even when Shostakovich played the piece on the piano for friends. The requiem pages of the first movement made a special impression, much as the Largo of his Fifth Symphony had done. Some scholars believe that, as he had done in the Fifth, Shostakovich gave his audience a chance to express thoughts and suffering that, in the context of the Great Purges, had remained hidden and accumulated over many years. Because these previously hidden emotions were expressed with such power and passion, the Seventh became a major public event. Alexei Tolstoy, who played a pivotal role in the life of the Fifth Symphony, was the first to note the significance of the spontaneous reaction to the Seventh. After hearing an orchestral rehearsal of it, Tolstoy wrote a highly positive review of the work for Pravda. Tolstoy's actions became instrumental in the life of the Seventh. Tolstoy's interpretation of the Seventh, in fact, lined up with Stalin's stated support of nationalism and patriotism. At least as important was that without the help of the United States and the United Kingdom, the Soviet Union would not overcome Nazi Germany. The Soviets had been seen not long ago in the Western press as godless villains and barbarians. Now the Americans and British had to believe that the Soviet Union was helping protect the values those countries cherished from fascism for the Soviets to continue receiving those countries' support.
Батыс елдерінде
Шостакович соғысқа дейін Батыс елдеріне танымал болған. Жетінші симфония туралы хабар британдық және американдық баспасөзде жылдам тараған кезде композитордың танымалдылығы арта түсті. Соғыс кезінде бұл туынды Батыста да, Кеңес Одағында да Ресейдің күрескен рухын бейнелейтін шығарма ретінде кең танылды. 1942 жылдың шілдесінде америкалық тұсаукесерді Артуро Тосканини дирижерлік еткен NBC симфониялық оркестрі орындады, NBC радиосы арқылы хабарланды және транскрипциялық дискілерде сақталды; RCA 1967 жылы LP форматында шығарды, кейін CD форматында қайта жариялады. Симфония 1942–1943 жылдары АҚШ-та 62 рет орындалды. Шостаковичтің замандастары оның әуесқойлығына, қарапайымдылығына және асыра бағаланған драмалық әсеріне наразылық білдірді, тіпті ашуланды. Вирджил Томсон: «Ол баяу ойлайтындарға, музыкаға көп бейім емес және алаңдаған адамдар үшін жазылған сияқты», – деп жазды, егер Шостакович осылай жаза берсе, ол «оны маңызды композитор ретінде қарастырудан шығарып тастауы мүмкін» деді. Рахманинов радиода американдық тұсаукесерді естігеннен кейін айтқан жалғыз сөзі: «Жарайды, енді шай ішейік». Лондон мен Нью-Йорктегі тұсаукесерлерден кейін симфонияның жаман соғыс фильміне қосымша ғана болатындығы туралы сын пікірлер айтылды. Алайда, сол кездегі мәдени және саяси ахуалда оларға ешқандай әсері болмады. Американдық жарнама машинасы Кеңес үгіттеріне қосылып, Жетінші симфонияны екі халықтың да нацистерге қарсы күрестегі ынтымақтастығы мен рухани бірлігінің символы ретінде көрсетті. Сыншы Эрнест Ньюман әйгілі түрде музыкалық картада оның орнын табу үшін жетпісінші градус бойлық және соңғы градус платолықты қарастыру керек деді. Жетінші симфония бастапқыда Батыс сыншылары үшін ыңғайлы нысана болды. Бұл шығарма Малер мен Стравинскийдің ерекше, үйлесімсіз қоспасы деп саналды – тым ұзын, тым кең, повестволық тұрғыдан шектен тыс және эмоционалдық жағынан ауыр. Шостакович шығармада симфониялық үйлесімділікке емес, музыкалық бейнелердің әсеріне баса назар аударды. Бұл бейнелер – стильді фанфарлар, марш ырғақтары, остинатолар, фольклорлық мотивтер және пасторальдық эпизодтар – социалистік реализмнің үлгілері ретінде қарастырылуы мүмкін. Осы бейнелерге баса назар аударғандықтан, Шостакович туындының мазмұны шеберлігінен басым түсуіне мүмкіндік берді деуге болады. Осы себептерге байланысты музыка Батыста наив және есептелген болып саналды. Дегенмен, 1943 жылдың өзінде Кеңес сыншылары Жетінші симфонияның финалындағы «қуаныш» көңілге қонымсыз екенін айтты, симфонияның ең тиімді деп тапқан бөлігі – ашылу бөліміндегі марш – қорғаныстағы Қызыл Армияны емес, нацистік басқыншыларды бейнелейтінін атап көрсетті. Олар Шостаковичтің пессимизмнің 1812 жылғы «Увертюра» сияқты шедевр болуы мүмкін болған туындыны тоқтатқанын сенді. Шостаковичтің келесі симфониясының, Сегізінші симфониясының трагикалық көңіл-күйі сындық дауды одан әрі күшейтті. Кейін Батыстың жағымсыз пікірлері Кеңес элитасының Жетінші симфонияға деген көзқарасына әсер етті.
Shostakovich had been known in the West before the war. When news of the Seventh quickly spread in the British and American press, the composer's popularity soared. During the war, the work was very popular both in the West and in the Soviet Union as the embodiment of the fighting Russian spirit. The American premiere, in July 1942, was by the NBC Symphony Orchestra conducted by Arturo Toscanini, broadcast on radio by NBC and preserved on transcription discs; RCA issued the recording on LP in 1967 and later reissued it on CD. The symphony was played 62 times in the United States in the 1942–43 season. Shostakovich's contemporaries were dismayed, even angered by its lack of subtlety, crudity, and overblown dramatics. Virgil Thomson wrote that, "It seems to have been written for the slow witted, the not very musical and the distracted," adding that if Shostakovich continued writing in this manner, it might "eventually disqualify him for consideration as a serious composer. Sergei Rachmaninoff's only comment after hearing the American premiere on the radio was a grim "Well, and now let's have some tea." Disdainful remarks about the symphony being nothing more than a bombastic accompaniment for a bad war movie were voiced immediately after the London and New York premieres. However, in the cultural and political ear of the period, they had no effect. The American public relations machine had joined the Soviet propaganda arm in portraying the Seventh as a symbol of cooperation and spiritual unity of both peoples in their fight against the Nazis. The critic Ernest Newman famously remarked that, to find its place on the musical map, one should look along the seventieth degree of longitude and the last degree of platitude. The Seventh Symphony was actually a convenient target from the start for Western critics. It was considered a strange, ungainly hybrid of Mahler and Stravinsky—too long, too broad gestured in narrative and overly emotional in tone. Shostakovich placed the work's emphasis on the effect of musical images rather than on symphonic coherence. Those images—stylized fanfares, march rhythms, ostinati, folkloric themes and pastoral episodes—could easily be considered models of socialist realism. Because of his emphasis on these images, Shostakovich can be said to have allowed the work's message to outweigh its craftsmanship. For all these reasons, the music was considered both naïve and calculated in the West. Nevertheless, as early as 1943 Soviet critics claimed the "exultation" of the Seventh's finale was unconvincing, pointing out that the part of the symphony they found most effective—the march in the opening movement—represented not the defending Red Army but the Nazi invaders. They believed that Shostakovich's pessimism had short circuited what might have otherwise been a masterpiece in the vein of the 1812 Overture. The tragic mood of Shostakovich's next symphony, the Eighth, intensified the critical discord. Later, negative views from the West prejudiced the thinking of the Soviet elite toward the Seventh.
Қайта бағалау
1979 жылы "Күдік" батыста жарық көрген кезде Шостаковичтің жалпы сталинге қарсы көзқарасы және Бесінші, Жетінші және Он бірінші симфонияларында жасырылған тоталитарлыққа қарсы мазмұн туралы нақты айтқандары бастапқыда күдік тудырды. Бұл, композитордың сөздерімен айтылған, Батыс елдері жылдар бойы естіген пікірлеріне қарама-қарсы келді. Сонымен қатар, Соломон Волковтың рөліне қатысты сұрақтар туындады: ол бұрынғы жазбаларды жинақтаған ма, әлде композитордың сұхбаттарынан нақты сөздерін жазған ма, немесе композитордың аузына сөз салған автор ма? Екі оқиға болды. Біріншісі – композитордың ұлы Максимнің "Күдік" кітабының дұрыстығына қатысты пікірі. 1981 жылы Батысқа қоныс аударғаннан кейін "Sunday Times" газетіне берген сұхбатында ол бұл кітапты "әкем туралы, бірақ одан шыққан емес" деп мәлімдеді. Бірақ кейіннен ол өз пікірін өзгертті. 1986 жылғы 27 қыркүйекте BBC телеарнасында композитор Майкл Берклимен сұхбаттасқанда Максим: "Рас. Дәл. Кітаптың негізі дұрыс" деді. Екіншіден, "гласность" дәуірі келген соң, Шостаковичтің Ленинград симфониясын жазған кезін көргендер өздерінің естеліктерін еш қорқусыз бөлісе алды. Осылайша, олар "Күдік" кітабында жазылғандарды растауға көмектесті, бұл Батысқа олардың айтқандарына сүйене отырып симфонияны қайта қарауға мүмкіндік берді. Соңғы жылдары Шостаковичтің өзге де шығармаларымен бірге Жетінші симфония да қайтадан танымал болды.
When Testimony was published in the West in 1979, Shostakovich's overall anti Stalinist tone and specific comments about the anti totalitarian content hidden in the Fifth, Seventh and Eleventh Symphonies were held suspect initially. They were in some ways a complete about face from the comments the West had received over the years, many times in the composer's words. Questions also arose over Solomon Volkov's role—to what degree he was a compiler of previously written material, a transcriber of the composer's actual words from interviews, or an author essentially putting words into the composer's mouth. Two things happened. First was the composer's son Maxim's view on the accuracy of Testimony. He initially stated to the Sunday Times, after his defection to the West in 1981, that it was a book "about my father, not by him". Later, though, he reversed his position. In a BBC television interview with composer Michael Berkeley on 27 September 1986, Maxim admitted, "It's true. It's accurate. The basis of the book is correct." Second, with the dawning of glasnost, those who were still alive and had known Shostakovich when he had written the Leningrad Symphony could now share their own stories with impunity. By doing so, they helped corroborate what had appeared in Testimony, allowing the West to reevaluate the symphony in light of their statements. In recent years, the Seventh Symphony has again become more popular, along with the rest of Shostakovich's work.
Мұра
Белла Бартоктың оркестрлік концертіндегі "Үзіліспен араластырылған Интермеццо" шығармасында бірінші бөлімнің марш тақырыбын мажар композиторының туындының жақсы қабылдануына деген наразылығына жауап ретінде қолданғаны айтылады. Цитата анық түрде "басқыншылық" тақырыбы болып табылады, ал Барток өте романтикалық және лирикалық мелодиясын осы бөлімде Шостаковичтің басқыншылық остинатосының әлдеқайда баяу орындалуымен үйлестіреді. Кейінгі зерттеушілер бұл ұқсастықты әртүрлі жорытты: Бартоктің симфонияның тым танымал болуына жасаған сын ретінде, сондай-ақ тоталитарлық қоғамдағы суретшінің орнын мойындауы ретінде. Дегенмен, Бартоктың (оның пианист досы Дьердь Сандор айтқандай) Шостакович сияқты Лехардың өте танымал тақырыбын тікелей пародиялағаны әлдеқайда ықтимал. Бұл пікірді Бартоктың ұлы Петр өзінің "Әкем туралы" кітабында растады: Барток Шостаковичтің туындыларын құрметпен қабылдады және Лехардың музыкасын, оның артында нацистерді сатиралады. Жанет Собельдің "Музыка" картинасына осы симфония шабыттандырды. Ол Сидни Жанисқа картинаның Шостаковичтің соғыс жылдарында жазған музыкасының әсері екенін айтты: "Шостакович орыс халқының күшін бейнеледі және музыкасы арқылы оларға күш сыйлады. Оның музыкасы мені қатты шабыттандырды, мен осы сезімдерді суретімде көрсетуге тырыстым". Кен Расселдің "Миллиард долларлық ми" (1967) фильмінде Ленинград симфониясының музыкасы Техас миллионері Мидвинтердің сол кездегі Латвия Кеңес Республикасына жасаған сәтсіз әскери шабуылына сүйемелдейді (Александр Невскийден алынған Нева шайқасын көрсететін маңызды сахна). Алғашқыда Майкл Кейн Гарри Палмер рөлінде Ленинград симфониясы деп айтылған концерттің соңында болады, бірақ шындығында Шостаковичтің 11-ші симфониясының финалы естіледі. Fall Out Boy американдық рок тобы да 2013 жылғы "Save Rock and Roll" альбомынан шыққан "Феникс" әнінде 7-ші симфонияның элементтерін пайдаланды. Осы үлгіні 2008 жылы неміс хип-хоп әртісі Питер Фокс "Alles neu" әнінде, ал 2012 жылы Plan B "Ill Manors" әнінде қолданды.
It has been alleged that Béla Bartók quoted the march theme of the first movement in the "Intermezzo interrotto" of his Concerto for Orchestra in response to the Hungarian composer's frustration about the positive reception of the piece. The quotation is clearly the "invasion" theme, and Bartók interjects his very romantic and lyrical melody in the movement with a much slower interpretation of Shostakovich's invasion ostinato. The resemblance has been variously interpreted by later commentators as an accusation of tastelessness, as a commentary on the symphony's over popularity in Bartók's eyes, and as an acknowledgement of the position of the artist in a totalitarian society. However, it is much more likely that Bartók (as his pianist friend György Sándor has said) was, like Shostakovich, parodying the very popular Lehár theme directly. This view has been confirmed by Bartók's son Peter, in his book "My father": Bartók had respect and admiration for Shostakovich's works, and was mocking Lehár's music and behind it the Nazis. Janet Sobel's painting "Music" was inspired by the symphony. She told Sidney Janis that the painting was her impression of the music that Shostakovich created in wartime: "Shostakovich has captured the power of the Russian people and by his music has given them strength. His music has so stimulated me, and I have tried to present these feelings in my picture." In the Ken Russell film Billion Dollar Brain (1967), music from the Leningrad Symphony accompanies the failed military invasion of the then Latvian Soviet Republic by Texas millionaire Midwinter (a pivotal scene reflecting the Battle of the Neva from Aleksandr Nevsky). Incidentally, earlier on, Michael Caine as Harry Palmer attends the end of a concert of what is claimed to be the Leningrad Symphony, whereas in fact the finale from Shostakovich's Eleventh Symphony is heard. American rock band Fall Out Boy also used elements of Symphony No. 7 in their song "The Phoenix" from their 2013 album Save Rock and Roll. The same sample had been used by the German hip hop artist Peter Fox in his song "Alles neu" in 2008, and by Plan B in "Ill Manors" in 2012.
Фильм нұсқасы
2005 жылғы 31 қаңтарда Симфонияның фильмдік нұсқасы Санкт-Петербургте Санкт-Петербург академиялық симфониялық оркестрінің орындауында, Шостаковичтің ұлы Максим Шостаковичтің дирижерлігімен премьераланды. Фильмді Георгий Параджанов түсірген, ол деректі материалдарды, соның ішінде Ленинград қоршауының кадрларын пайдаланған. Қоршаудан аман қалған көптеген адамдар бұл қойылымға қатысты. Композитордың әйелі Ирина жобаның сценарийіне кеңес берді, ал музыкалық кеңесшілердің қатарында Рудольф Баршай мен Борис Тищенко болды. Фильм мен қойылым 2005 жылғы 9 мамырда Лондонның Корольдік Альберт залында сол орындаушылармен қайталанды.
On 31 January 2005, a film version of the Symphony premiered in St. Petersburg, with the St. Petersburg Academic Symphony Orchestra, conducted by Shostakovich's son Maxim Shostakovich, accompanying a film directed by Georgy Paradzhanov, constructed from documentary materials, including film of the siege of Leningrad. Many survivors of the siege were guests at the performance. The composer's widow Irina acted as script consultant to the project and its musical advisors included Rudolf Barshai and Boris Tishchenko. The film and performance were repeated, with the same artists, in London on 9 May 2005 at the Royal Albert Hall.