Кіріспе

1929 жылы Дмитрий Шостаковичтің хорлық симфониясы, №3 Ми-бемоль мажорда (қосымша тақырыбы – "Бірінші мамыр"), Op. 20, алғаш рет 1930 жылғы 21 қаңтарда (Лениннің қайтыс болған күнінің мерейтойы) Александр Гаук жетекшілігімен Ленинград филармониясы оркестрі мен Академия капелла хоры орындады.

Өмірбаян

Екінші симфония сияқты, Үшінші симфония да Жаңа экономикалық саясаттың (НЭП) еркіндігі мен модернизмі Ресей пролетариаттық музыканттар қауымдастығының басымдығына ұшыраған кезде жазылды. Үшінші симфония музыкалық және саяси идеяларды анық, қарапайым түрде жеткізуге қойылған талаптарды көбірек көрсетеді – оның негізінен диатоникалық жазылуы, тұрақты ырғақтары, Е-бемоль тональностьінде қалуы, эпизодтық құрылымы және нақты саяси мағынаны жеткізу үшін революциялық мәтінді финалы ретінде пайдалану арқылы. Екінші симфония Октябрь революциясының он жылдығына арнап Мемлекеттік баспа үйінің тапсырысымен жазылғаннан өзгеше, Үшінші симфония тапсырыссыз, Шостаковичтің өзі таңдаған мәтінмен жазылды. Шостакович 1929 жылы Ленинград консерваториясына жолдаған баяндамасында: «Екінші симфонияның негізгі мазмұны – күрес болса, «Бірінші мамыр» бейбіт құрылыстың мерекелік рухын көрсетеді, егер осылай айтуға рұқсат болса. Басты идеяны тыңдаушыларға түсінікті ету үшін, ақын Кирсановтың сөздеріне хор қостым» деп жазды.

Қабылдау

Өмірінің соңына қарай Шостаковичтің өзі үшінші симфониясына наразы болғанымен, премьерасы кезінде ол жақсы қабылданды. Борис Асафьев оны "революциялық сөз өнерінің динамикасынан туған симфония" деп атады, ал Леопольд Стоковский 1932 жылы Филадельфияда және 1933 жылдың басында Карнеги залында оны Америкада тез орындады. Америкалық сыншылар пікірге келмеді, Лоренс Гилман оны "ақылсыз және маңызсыз музыка" деп сипаттады. 1930 жылдары кеңес музыкалық идеялары өзгергенде және социалистік реализм тұжырымдамасымен орталық бақылау күшейгенде, үшінші симфония "формализмнің" символы деп танылып, репертуардан алынып тасталды. Ол 1960 жылдарға дейін қайтадан орындалмады.

Аспаптар

Симфония аралас хор мен 3 флейтадан (3-шісі пикколоны екі рет орындайды), 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагот, 4 валторна, 2 труба, 3 тромбон, туба, литавра, үшбұрыш, малый барабан, тарелкалар, бас барабан, там-там, глокеншпиль, ксилофон және струнный оркестр үшін жазылған.