Кіріспе

Дмитрий Шостаковичтің 1925 жылғы симфониясы, №1, f-минор, Op. 10. Дмитрий Шостаковичтің бұл симфониясы 1924–1925 жылдары жазылып, 1926 жылдың 12 мамырында Ленинград филармониясының Николай Малко басқаруымен Ленинградта алғаш рет орындалды. Шостакович осы туындыны Петроград консерваториясындағы дипломдық жұмысы ретінде жазды.

19 жастағы композитордың алғашқы симфониясын ұсынғанда Александр Глазунов еске түседі, ол өзі де бала кезінде керемет талант иесі болып, бірінші симфониясын одан да ертерек орындаған еді. Глазунов, мүмкін, Шостаковичте өзінің жастық шағының көрінісін таныған болар. Петроград консерваториясының директоры ретінде Глазунов Шостаковичтің 13 жасынан бері жетістіктерін қадағалап отырды. Сондай-ақ ол Шостаковичтің симфониясының премьерасын ұйымдастырды, ол Глазуновтың Бірінші симфониясы алғаш рет сол залда орындалғаннан кейін 44 жыл өткен соң өтті. Бұл симфония премьерасынан бастап үлкен сәттілікке ие болды және бүгінгі күнге дейін Шостаковичтің ең үздік туындыларының бірі саналады. Ол бір жағынан жандылық пен өткірлік, екінші жағынан драма мен трагедияның қызықты және ерекше үйлесімін көрсетеді. Кейбір тұрғыларынан ол Игорь Стравинский мен Сергей Прокофьевтің шығармаларын еске салады. Бірінші симфонияның айқын және камералық оркестрлеуі, оның көптеген кешірек симфонияларында кездесетін Малерлік оркестрлеуден мүлдем өзгеше, ал композитордың ірі масштабты құрылымды ойша бітіріп, содан кейін оны жүзеге асыруы, оның күш-қуаты мен жаңалықтарымен бірге әсерлі.

Әсерлер

Консерваторияның дәстүрлі көзқарасының салдарынан Шостакович Игорь Стравинскийдің музыкасын жасөспірім шағында ғана ашты. Бұл музыканы естігеннен кейін күрт және радикалды өзгеріс болды, Стравинскийдің шығармалары Шостаковичке елеулі әсер етіп, одан әрі ықпал етіп отырды. Кейбір сыншылар Бірінші симфонияға Стравинскийдің "Петрушка" балетінің әсер еткенін айтады, себебі оркестрлеудегі фортепиано партиясының маңыздылығы ғана емес, сонымен қатар симфонияның бірінші бөлігіндегі сатиралық көңіл-күй де осы балетке ұқсас. Стравинскийдің балеті тірі қуыршақтың трагикалық оқиғаларын көрсететін болғандықтан, ол адам мінез-құлқының механикалық жақтарына жасаған ойларын көрсетеді және сатирикке тікелей әсер етеді. Симфония барысында жиі пайда болатын кларнеттің бастапқы фразасы арқылы Рихард Штраустың "Till Eulenspiegel's Merry Pranks" атты поэмасы да ықпал еткендігі айтылады.