Альдона Вос: Польша-Америка дипломаты және саяхатшысы

Кіріспе

Поляк-американдық дипломат және саясаткер (1955 жылы туған)

Алдона Зофия Вос (26 наурыз 1955 жылы туған) – поляк-американдық бұрынғы дәрігер және республикалық саясаткер. Президенттер Джордж Буш және Дональд Трамп басшылығымен бірнеше мемлекеттік мекемелерде және коммерциялық емес ұйымдарда түрлі лауазымдарда қызмет еткен. 2004 жылдан 2006 жылдың желтоқсанына дейін Эстониядағы АҚШ-тың елшісі болды, бұл ел 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан бергі бесінші елші. 2013 жылдан 2015 жылға дейін Солтүстік Каролина штатының Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаментінің хатшысы болды. 2017 жылдан 2021 жылға дейін Вос Ақ үй стипендиялары жөніндегі Президент комиссиясының төрағасының орынбасары болды, оның міндеті Ақ үй стипендияларына үміткерлерді қарау. Ол USPS пошта бас директоры Луис ДеДжойға үйленген.

Ерте өмір және медицинадағы мансабы

Уос – Ванда мен Пол Зенон Уостың қызы. Оның әкесі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшаны неміс және совет әскерлері басып алғанда, Армия Крайова қатарында күресті. Алдона Уос 1955 жылы Варшавада дүниеге келді, ол алты жасқа дейін сонда тұрды, содан кейін отбасымен бірге Нью-Йорктегі Лонг-Айлендке көшті. Уос Манхэттенде он сегіз жыл бойы медициналық тәжірибемен айналысты.

Саяси мансап

1997 жылы Уос медициналық практикасын тастап, 1983 жылдан 2014 жылға дейін New Breed Logistics Inc. компаниясының бас директоры болған күйеуі Луис ДеДжоймен бірге Солтүстік Каролина штатының Гринсборо қаласына көшіп барды. Солтүстік Каролинада ол күйеуімен бірге көптеген ұлттық және штаттық деңгейдегі саяси науқандарға қаражат жинауды ұйымдастырды және бірнеше республикалық кандидаттарға маңызды үлес қосты. 2002 жылғы сайлауда Элизабет Долды АҚШ Сенатына сайлау науқанына Уос шамамен 1 миллион доллар көмектесті.

2002 жылдың мамырында Уос АҚШ Холокост мемориалдық кеңесінің директорлар кеңесіне мүше болып тағайындалды. Президент Буш оны 2004 жылы басталатын екінші мерзімге қайта тағайындады. 2004 жылдың маусым айында президент Буш оны Эстониядағы АҚШ елшісі етіп тағайындады. АҚШ пен Эстония полициясы арасындағы ынтымақтастықты жеңілдеткені үшін, Эстония полициясының басшысы Райво Айг оған арнайы полиция медалі табыс етті. Ол 2006 жылдың желтоқсан айында дипломатиялық қызметінен кетті. Уос Солтүстік Каролина губернаторы Пэт МакКорориді сайлауға бағытталған екінші науқанға қатысты. 2011 жылдың мамырында ол Шарлоттаның бұрынғы мэрі Пэт МакКороридің 2012 жылғы Солтүстік Каролина губернаторы сайлауына республикалық кандидат ретінде түсуіне байланысты «Пэт МакКорори үшін әйелдер» клубы үшін түскі ас ұйымдастырды. Кейіннен ол науқанның тең төрағасы болды, ал МакКорори жеңіске жеткеннен кейін оның өтпелі кезең тобының мүшесі болды.

Солтүстік Каролинаның денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі

2012 жылдың желтоқсан айында Солтүстік Каролинаның сайланған губернаторы Пэт МакКрори Уос өзінің кабинетінің мүшесі болып, Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаментінің (DHHS) хатшысы болатынын жариялады. Уос 128 000 долларлық жалақысынан бас тартып, орнына символдық 1 доллар төлем алды. 2013 жылдың 31 қаңтарында бұрынғы басшылықтың түрлі қоғамдар бойынша есептілік жүргізудегі кемшіліктерін, сондай-ақ басқа бюджеттік мәселелерді сынаған аудит нәтижелері жарияланды. Уос аудитормен келісіп, барлық мәселелер бойынша жауаптарын қосымшада келтірді, оның ішінде DHHS бұрынғы басшылықтың бақылаусыздығынан әкімшілік шығындар бюджеттік қаражаттан асып кеткенін де мойындады. 2013 жылдың ақпан айында Бас Ассамблеяда сөйлеген сөзінде Уос департаментінің басымдықтарын «Медикейд және ақпараттық технологиялар» деп атады. 2013 жылдың сәуірінде Уос губернатордың Солтүстік Каролинадағы Медикейд жүйесін қайта құру жоспарын жариялады, оны ол және МакКрори «бұзылған» деп сынады. Бұл жоспар «Медикейд алушылары үшін сақтандыру компаниялары ретінде жұмыс істеуге жеке компанияларды, мүмкін, қоса» бірнеше ұйымдарды тартуды көздеген. Бұл ұйымдар штат бойынша жұмыс істеп, Медикейд алушылары таңдауға болатын сақтандыру жоспарлары ретінде қызмет ететін еді. Бұл жоспар денсаулық сақтау мамандары тарапынан сынға ұшырады, олар «штаттағы дәлелдеген коммерциялық емес ұйымдарға, мысалы, Солтүстік Каролинаның қоғамдық күтімге» басшылық берудің орнына, штаттан тыс және пайда табуға бағытталған провайдерлерге штаттың ішінде басымдық беруі мүмкін» деп алаңдады. Денсаулық сақтау саласының бір сарапшысы Medicare дағдарысы жекешелендіруді ақтау үшін жасалған деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Солтүстік Каролина денсаулық сақтау жаңалықтарындағы тергеу МакКрори, Уос және Медикейд басшысы Кэрол Стикел Солтүстік Каролинаның Медикейд әкімшілік шығындары басқа штаттарға қарағанда төмен екенін көрсететін ақпаратты жасырғанын көрсетті, МакКрори әкімшілігінің мәлімдеуі бойынша 30% жоғары емес. 2013 жылдың қыркүйегінде жоспарды жетекшілік еткен Кэрол Стекл жеке секторға өту үшін жұмыстан кеткеннен кейін жоспар тағы бір соққыға ұшырады. Штат ұсынылған жоспарларды іске асырмауды шешті. 2013 жылдың шілдесінде DHHS бұрынғы басшылық кезінде 2008 жылы келісімшарт жасалған NCTracks жүйесін іске қосты, ол Медикейд төлемдерін басқаруға арналған. Қазан айына қарай жүйе денсаулық сақтау қызметтерін ұсынушылардың сын-пікірлеріне тап болды, олар жүйе оларды жеткілікті жылдам өтемақыламағанын қауаптады. 2013 және 2014 жылдың басында DHHS NCTracks Медикейд төлем жүйесіндегі ақауларды жою үшін жұмыс істеді. Департамент жүйе 2014 жылдың шілдесіне дейін тиімді жұмыс істеп жатқанын мәлімдеді. Уос штаттың Медикейд бағдарламасын реформалау бойынша ұсынысын іске асырмағанына көңілі қалғанын мәлімдеді. 2015 жылы DHHS NCTracks-тегі ақаулар жойылғанын және Уос «заң шығарушыларды штаттың сот-медициналық жүйесіне инвестиция салу қажеттігіне көндіргенін» жариялады. Азық-түлік талоны алған көптеген адамдар жәрдемақыларын алу үшін азық-түлік дүкендеріне баруға мәжбүр болды. Кешігулер өте жиі болды, және 2014 жылдың 24 қаңтарында АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі Уоске сол күнгі деректер бойынша Солтүстік Каролинада АҚШ заңында белгіленген 30 күндік мерзімде қаралмаған 20 243 SNAP ісі бар екенін мәлімдеген хат жіберді. Олардың 11 493-і 60 күннен, 8002-і 90 күннен, ал 5934-і 120 күннен асып кеткен. Олардың 8963-і «қиын жағдай» ретінде жіктеліп, өтініш берушінің табысы өте аз болғандықтан қарау мерзімі 7 күн құрады. USDA 2014 жылдың 12 наурызында агенттік талаптарға сәйкес келмесе, DHSS-тен қаржыландыруды тоқтатумен қорқытты. 2016 жылдың 16 сәуірінде Уос DHHS федералдық уақтылылық ережелеріне сәйкес келгенін жариялады, және USDA растады. 2013 жылдың тамызында Уос екі жас МакКроридің сайлау науқанының қызметкерлерін жұмысқа алғаны және МакКрори мемлекеттік қызметкерлердің жалақысын тоқтатқан кезде оларға үлкен жалақыны көтергені үшін сынға ұшырады. 24 жастағы Мэтью Маккиллип МакКроридің сайлау науқанында жұмыс істеген және бұрын консервативті Америкалық Кәсіпкерлік Институтында он бір ай ғылыми көмекші болғаннан кейін Уостың бас саяси кеңесшісі болып тағайындалды. 2013 жылдың сәуірінде Маккиллиптің жалақысы 22 500 долларға көтеріліп, оның жалақысы 87 500 долларға жетті. DHHS коммуникациялар директоры Рикки Диас, сондай-ақ 24 жастағы және бұрынғы МакКроридің сайлау науқанының қызметкері, сәуір айында 23 000 доллар көтеріліп, оның жалақысы жылына 85 000 долларға жетті. Диас 2014 жылдың қаңтарында департаменттен кетті. Уос 2015 жылдың 15 тамызында «жасың келгенде үйге қайту және отбасымен уақыт өткізу уақыты келді» деп мәлімдеп, отставкаға кетті. Баспасөз қызметкерлерінің сұрақтарына ол «өзінің кейде қиын болған қызметі кезінде қабылдаған шешімдерінің ешқайсысын өзгертпес пе?» деген сұраққа «жоқ» деп жауап берді. Уостың орнына бұрынғы медициналық технологиялар басшысы Рик Брайер келді. Қызметке кіріскеннен кейін Брайер баспасөз қызметкерлеріне Уостың отставкасы DHHS бойынша жүргізіліп жатқан федералдық тергеумен байланысты емес екенін мәлімдеді. 2016 жылдың тамызында федералдық шенеуніктер қызметкерлер мен консультанттардың келісімшарттарына қатысты тергеуді «қылмыстық құқық бұзушылық табылмағандықтан» тоқтатты. Уостың хатшы ретіндегі қызметі компьютерлік ақаулар сияқты мәселелерге байланысты сынға ұшырағанына қарамастан, МакКрори ол денсаулық сақтау жүйесін «жетілдіргенін» жоғары бағалады. МакКрори сонымен қатар Уостың қызметі кезінде штаттың 130 миллион долларлық Медикейд бюджетінің артығы болғанын, ал бұрынғы жылдары үлкен бюджет тапшылығы болғанын атап өтті. Штатқа көрсеткен қызметі үшін МакКрори Уоске Ұзын жапырақ орденін табыс етті.

In December 2012, North Carolina Governor elect Pat McCrory announced that Wos will be a member of his Cabinet as Secretary of the Department of Health and Human Services (DHHS). Wos declined her $128,000 salary and was instead paid a token $1. On January 31, 2013, a performance audit was released, criticizing the previous administration's lack of record keeping concerning various funds, as well as naming other budgetary problems. Wos released her responses to the audit in an appendix, agreeing on all points with the auditor, including the conclusion that DHHS had consistently exceeded budgeted amounts for administrative costs due to lack of oversight by the previous administration. When speaking to the General Assembly in February 2013, Wos laid out her department priorities as "Medicaid and information technology." In April 2013, Wos announced the governor's plan to overhaul the Medicaid system in North Carolina which she and McCrory criticized as "broken". This early plan would have brought in a few "entities — likely including private companies — to function as insurance companies for Medicaid recipients." These entities would operate state wide and serve as insurance plans from which Medicaid recipients can choose. The plan faced criticism from healthcare professionals who were concerned that it would permit "out of state and for profit providers to get a major foothold in North Carolina, rather than letting proven in state and nonprofit providers, such as Community Care of N. C., take the lead". At least one public health expert alleged that the Medicare crisis was contrived in order to justify privatization. Additionally, an investigation in North Carolina Health News alleged that McCrory, Wos and Medicaid head Carol Stickel withheld information that would have shown that North Carolina Medicaid administrative costs were lower than those of most other states, rather than 30% higher as alleged by the McCrory administration. The overhaul plan suffered an additional setback when the person hired to spearhead it, Carol Steckel, resigned in September 2013 to join the private sector. The state chose not to implement the proposed plans. In July 2013, DHHS went live with its NCTracks system for managing Medicaid billings, a system contracted in 2008 under the previous administration. By October, the system was facing criticism from health care providers that were concerned that the system was not reimbursing them quickly enough. Throughout 2013 and early 2014, DHHS worked to resolve glitches with the NCTracks Medicaid billing system. The department announced that the system was working effectively by July 2014. Wos stated that she was disappointed that the state elected not to move forward with her proposal to reform the state's entire Medicaid program. By 2015, DHHS announced that the glitches in NCTracks were resolved, and Wos had "[convinced] the legislature of the need to invest in the state's medical examiner system." A number of food stamp recipients were forced to go to food kitchens while their benefits were processed. The delays were very persistent, and on January 24, 2014, the United States Department of Agriculture sent a letter to Wos stating that as of that date, North Carolina had a backlog of 20,243 SNAP cases that had not been processed within the 30 day deadline required by US law. 11,493 of these cases were over 60 days old, 8,002 were over 90 days old, and 5,934 were over 120 days old. 8,963 of these cases were categorized as "hardship" cases, where the processing deadline is 7 days because the applicant has very little income. USDA threatened to withhold funding from DHSS on March 12, 2014, if the agency did not come into compliance. On April 16, 2016, Wos announced, and USDA confirmed, that DHHS had come into compliance with federal timeliness guidelines. In August 2013, Wos faced criticism for hiring two young former McCrory campaign workers, and giving them large pay raises at a time when McCrory had declared a salary freeze for state employees. 24 year old Matthew McKillip was named Chief Policy Advisor to Wos, having worked for McCrory's campaign, and having previously served as a research assistant for eleven months at the conservative think tank, the American Enterprise Institute. McKillip received a $22,500 raise in April 2013, bringing his salary to $87,500. DHHS Communications Director Ricky Diaz, also 24 and also a former McCrory campaign worker, received a $23,000 raise in April, bringing his salary to $85,000 per year. Diaz resigned from the department in January 2014. Wos resigned on August 15, 2015, stating in a press conference that it was "simply time to go home" and spend time with her family. Asked by the press if she would "change any of the decisions that she made over a sometimes rocky tenure," she replied, "not at all." Wos was replaced by Rick Brajer, a former medical technology executive. After being sworn in, Brajer asserted to the press that Wos's resignation was unrelated to the ongoing federal investigation into DHHS. In August 2016, federal officials ended the investigations into employee and consultant contracts "with no finding of criminal wrongdoing". Although Wos's tenure as secretary earned criticism for issues such as computer glitches, McCrory praised how she "streamlined" the health care delivery systems. McCrory also praised Wos for the state's $130 million Medicaid budget surplus during her tenure, after years of major budget shortfalls. For her service to the state, McCrory awarded Wos with the Order of the Long Leaf Pine.

2015 жылдан қазіргі уақытқа дейін

2017 жылдың мамыр айында президент Дональд Трамп оны Ақ үй стипендиялары жөніндегі президенттік комиссияның төраға орынбасары етіп тағайындады. Президент комиссияны Ақ үй стипендияларына үміткерлерді тексеру және ұсыну үшін пайдаланады. 2019 жылдың маусым айында ол Канададағы елші лауазымына қарастырылды, ал Трамп 2020 жылдың 11 ақпанында оны ұсыну ниетін жариялады. 2020 жылдың 25 ақпанында оның кандидатурасы Сенатқа жіберілді. 2020 жылдың 23 шілдесінде ол АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар комитеті алдында куәлік берді. 2021 жылдың 3 қаңтарында оның кандидатурасы АҚШ Сенатының XXXI ережесінің 6-тармағы бойынша президентке қайтарылды. 2022 жылдың ақпан айында ол бұрынғы президенті кеткеннен кейін Дүниежүзілік саясат институтының міндетін атқарушы президенті болып тағайындалды.

Отбасылық және қайырымдылық жұмыстар

Уос әжесі мен әпкелері Равенсбрюк концлагерінде түрмеге қамалған, ал әкесі мен бабасы, Пол Уос аға Флоссенбург концлагерінде ұсталған. Оның католик отбасы Варшава геттосынан қашып шыққан он екі еврейге көмектескен. Олар одақтас күштері концлагерьлерді азат еткеннен кейін қайта қосылды. Уос Холокост құрбандарын еске алу қажеттігі туралы көп рет айтқан. Уос пен оның күйеуі Луис ДеДжойдың егіз балалары бар, бұл орын бірнеше маңызды саяси қаржы жинау іс-шараларына ұйымдастырылған. 2014 жылы оның күйеуі Дьюк университетіне 747 000 доллар сыйлық ретінде берді, бұл қаражат "Көк шайтан мұнарасын" және футбол стадионындағы "ДеДжой" отбасылық клубын салуға жұмсалды. Сол жылы олардың ұлы сол университетке қабылданды және теннис командасына тегін қатысты. Уос сонымен қатар көптеген коммерциялық емес ұйымдар мен жеке мектептерге қаржы жинауға қатысты. Ол Грейтер Гринсбороның Біріккен жолы кеңесінде қызмет етті, ал Уос және ДеДжой Луис ДеДжой мен Алдона З. Уос отбасылық қорын құрды, ол студенттерге бірнеше стипендиялар тағайындайды. Қор Wyndham чемпионатының алдында кәсіби және әуесқой гольф турнирін де өткізеді.