Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим императорының әйелі және Австрияның герцогинясы
Queen of the Romans and Duchess of Austria
Елизавета Каринтиялық (Тирольдік Елизавета деп те аталады; шамамен 1262 – 28 қазан 1312), 1282 жылдан Австрия герцогинясы, ал 1298 жылдан 1308 жылға дейін Рим императорының әйелі болды, Габсбург әулетінен Альберт I патшаға үйленгендіктен.
Elisabeth of Carinthia (also known as Elisabeth of Tyrol; c. 1262 – 28 October 1312), was a Duchess of Austria from 1282 and Queen of the Romans from 1298 until 1308, by marriage to King Albert I of Habsburg.
Өмір
Баварияның Мюнхен қаласында туған Елизавета – Горзия-Тироль графы Майнхард пен Германия королевасы, Бавариялық Елизаветаның үлкен қызы, сондай-ақ Германия королі Конрад IV-нің жесірі болған. Осылайша, Елизавета Иерусалим патшасы және Швабия герцогы Конрадиннің жартылай қарындасы еді. Шындығында, Елизавета болашақ күйеуінен гөрі қуатты неміс билеушілерімен байланысы жақсы болды: ол бұрынғы монархтардың, мысалы, император Фридрих Барбароссаның ұрпағы және Бавария герцогтарының, Австрияның маңызды көршілерінің қызы болды.
Born in Munich, Bavaria, Elisabeth was the eldest daughter of Count Meinhard of Gorizia Tyrol, and Elizabeth of Bavaria, Queen of Germany, widow of the late Hohenstaufen King Conrad IV of Germany. Elizabeth thus was a half sister of Conradin, King of Jerusalem and Duke of Swabia. Elizabeth was in fact better connected to powerful German rulers than her future husband: a descendant of earlier monarchs, for example Emperor Frederick Barbarossa, she was also a niece of the Bavarian dukes, Austria's important neighbors.
Герцогиня мен Королева
Елизавета 20 желтоқсан 1274 жылы Венада Габсбург графы Альберт I-ге, жаңадан сайланған Рим патшасы Рудольф I-нің үлкен ұлы және мұрагерімен үйленді, осылайша Рим патшасының келіні және болашақ императордың енесі атанды. Рудольф 1278 жылы Мархфельд шайқасында Богемия королі Оттокар II-ні жеңгеннен кейін, 1282 жылы 17 желтоқсанда Аугсбургте өткен императорлық мәжілісте Австрия және Штирия герцогтықтарын ұлы Альбертке берді. Альберт бастапқыда билікті кіші інісі Рудольф II-мен бөлісуге мәжбүр болды, бірақ ол келесі жылы Рейнфельден шарты бойынша өз құқықтарынан бас тартты. Герцог Альберт пен Елизавета Габсбургтердің «мұрагерлік жерлері» болатын аймақта билігін нығайтты, сонымен қатар Елизаветаның әкесі Майнхардтың көмегімен, ол өз кезегінде 1286 жылы король Рудольф I-нің Каринтия герцогы атанды. Елизавета епті, кәсіпкер және сауда талантына ие болған. Salzkammergut аймағындағы тұз өндіру орнатын салу туралы ұсыныс оған тиесілі. 1291 жылы Альберттің әкесі қайтыс болғаннан кейін, князьдер Нассау графы Адольфты неміс патшасы етіп сайлады, ал герцог Альберт австриялық ақсүйектермен ішкі тартыстарға ұшырады. Адольф 1298 жылы тақтан алынғанға дейін, Елизаветаның күйеуі 1298 жылы 23 маусымда Рим патшасы болып сайланды. Екі аптадан кейін Адольф Геллхайм шайқасында жеңіліп, қаза тапты. 1299 жылы Елизавета Нюрнбергте Рим патшайымы болып таж кигізілді.
Elisabeth was married in Vienna on 20 December 1274 to Count Albert I of Habsburg, eldest son and heir of the newly elected Rudolf I, King of the Romans, thus becoming daughter in law of the King of the Romans and Emperor to be. After Rudolf had defeated his rival King Ottokar II of Bohemia in the 1278 Battle on the Marchfeld, he invested his son Albert with the duchies of Austria and Styria at the Imperial Diet in Augsburg on 17 December 1282. Albert initially had to share the rule with his younger brother Rudolf II, who nevertheless had to waive his rights according to the Treaty of Rheinfelden the next year. Duke Albert and Elizabeth solidified their rule in what was to become the Habsburg "hereditary lands", also with the help of Elizabeth's father Meinhard, who in his turn was created Duke of Carinthia by King Rudolf I in 1286. Elizabeth was described as shrewd and enterprising, in possession of some commercial talents. The construction of the Saline plant in Salzkammergut goes back to her suggestion. Upon the death of Albert's father in 1291, the princes elected Count Adolf of Nassau German king, while Duke Albert himself became entangled in internal struggles with the Austrian nobility. Not until Adolf's deposition in 1298, Elizabeth's husband was finally elected King of the Romans on 23 June 1298. Two weeks later, Adolf was defeated and killed in the Battle of Göllheim. In 1299, Elizabeth was crowned Queen of the Romans in Nuremberg.
Кейінгі өмірі
1308 жылы 1 мамырда оның күйеуі Джон "Әке өлтіруші" деген лақап атымен белгілі немере інісі тарапынан Виндиш, Швабия (қазіргі Швейцария) маңында өлтірілді. Альберт қаза болғаннан кейін, Елизавета оның қаза болған жерінде Кенигсфельден Кедей Клара монастырын салдырды, ол 1312 жылы 28 қазанда сол жерде қайтыс болып, жерленді. Бүгін оның денесі Каринтиядағы Сент-Полс аббаттығында сақталған.
On 1 May 1308 her husband was murdered by his nephew John "the Parricide" near Windisch, Swabia (in modern day Switzerland). After Albert's assassination, Elizabeth had the Poor Clare monastery of Königsfelden erected at the site, where she died on 28 October 1312 and was also buried. Today her mortal remains rest at Saint Paul's Abbey in Carinthia.