Кіріспе

Ақпараттық бастау мәтіні – ақпарат немесе идеялар алынатын мәтін (кейде ауызша). Аудармада бастау мәтіні – басқа тілге аударылатын түпнұсқа мәтін.

Негізгі

Негізгі дереккөздер – оқиға кезінде сол жерде болған адамның жасаған, бірінші қолдан жазылған есептері. Олар зерттеліп отырған ақпараттың немесе идеяның бастауына ең жақын көздер ретінде сипатталған. Осы дереккөздер зерттеушілерге зерттеу нысаны туралы «тікелей, аралықсыз ақпарат» береді делінеді. Негізгі дереккөздер – әдетте оқиғаға қатысқан, куә болған немесе сол оқиғаны басынан өткерген адамдар жазған дереккөздер. Бұл сондай-ақ қарастырылып отырған тақырыпқа қатысты беделді және маңызды құжаттар болып табылады. Оларға жарияланған түпнұсқа есептер, жарияланған түпнұсқа еңбектер немесе жарияланған түпнұсқа зерттеулер кіруі мүмкін. Оларда бұрын жарияланбаған жаңа зерттеулер немесе жаңа мәліметтер болуы мүмкін. Олар екіншілік дереккөздерден ерекшеленеді, олар көбінесе негізгі дереккөздерге сілтеме жасайды, түсіндіреді немесе оларға сүйенеді. Олар тақырып туралы ақпараттың немесе жаңа идеялардың бастапқы көзі болып табылады. Дегенмен, негізгі және екіншілік – салыстырмалы ұғымдар, және кез келген дереккөз қолданылу жолына қарай негізгі немесе екіншілік деп жіктелуі мүмкін. Материалдық заттар да негізгі дереккөздер бола алады.

Екінші және үшінші деңгейлі

Екіншілік көздер – бастапқы көздерден алынған деректерге негізделген тарихи жазбалар. Бұл көздер, әдетте, бастапқы көздерді талдап, жинақтап, бағалап, түсіндіріп және/немесе синтездеуге арналған есептер, еңбектер немесе зерттеулер болып табылады. Олар қарастырылып отырған тақырып бойынша толыққанды емес, қосымша құжаттар саналады. Бұл құжаттар немесе авторлар басқа материалдарды, көбінесе бастапқы көздерді қорытындылайды. Олар – ғалымдар, журналистер және басқа зерттеушілер, сондай-ақ олардың жариялаған мақалалары мен кітаптары. Бұған жарияланған есептер, еңбектер немесе зерттеулер кіреді. Мысалы, күнделіктер мен газеттердегі деректерге сүйенген тарих кітабы. Үшіншілік көздер – бастапқы және екіншілік көздерге негізделген жинақтар.

Аударма

Аудармада бастапқы мәтін (БМ) – белгілі бір бастапқы тілде жазылған, басқа тілге аударылатын немесе аударылған мәтін. Джереми Мундейдің аударма туралы берген анықтамасына сәйкес, "екі жазба тіл арасындағы аударма процесі – бастапқы тілдегі (бастапқы тіл немесе БТ) бастапқы жазба мәтінін (бастапқы мәтін немесе БМ) басқа тілдегі (мақсатты тіл немесе МТ) жазба мәтінге (мақсатты мәтін немесе ММ) түрлендіруді қамтиды". "Түпнұсқа" және "аударма" терминдеріне қарағанда "бастапқы мәтін" және "мақсатты мәтін" терминдері қолайлырақ, себебі олардың оң және теріс бағалаулары бірдей емес. Аударма ғылымының өкілдері, оның ішінде Юджин Нида және Питер Ньюмарк, аудармаға қатысты әртүрлі көзқарастарды негізінен бастапқы мәтінге бағытталған немесе мақсатты мәтінге бағытталған категорияларға бөліп қарастырған.